จิตวิญญาณความเป็นครูกับการเสริมสร้างคุณภาพการศึกษา ในระดับประถมศึกษา
คำสำคัญ:
จิตวิญญาณความเป็นครู, การเสริมสร้างคุณภาพการศึกษา, ระดับประถมศึกษาบทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การพัฒนาจิตวิญญาณความเป็นครูควรถูกส่งเสริมผ่านกระบวนการผลิตครู และนโยบายด้านการศึกษา สร้างครูที่มีคุณลักษณะครบถ้วนทั้งด้านความรู้ ความสามารถ และจิตวิญญาณแห่งความเป็นครู อันจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพการศึกษาไทยในอนาคตอย่างยั่งยืน บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อนำเสนอแนวคิดและความสำคัญของจิตวิญญาณความเป็นครู ตลอดจนวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างจิตวิญญาณความเป็นครูกับการเสริมสร้างคุณภาพการศึกษาในระดับประถมศึกษา
ระเบียบวิธีการวิจัย: เป็นการศึกษาการวิเคราะห์และสังเคราะห์ตามประเด็น เนื่องจากครูเป็นผู้กำหนดบรรยากาศการเรียนรู้ มีบทบาทในการปลูกฝังทัศนคติและค่านิยมพื้นฐานแก่ผู้เรียน ตลอดจนเป็นแบบอย่างในการดำเนินชีวิต การบูรณาการจิตวิญญาณความเป็นครูกับการจัดการเรียนรู้และการพัฒนาวิชาชีพครูจึงมีความจำเป็นยิ่งต่อการสร้างคุณภาพการศึกษาในภาพรวม จิตวิญญาณความเป็นครูเป็นสิ่งที่ครูผู้สอนในระดับประถมศึกษา ต้องสร้าง ต้องรักษาไว้ ในความหมายของคำว่า ต้องสร้างนั้นหมายถึง สร้างความเคารพ ความไว้วางใจ และสร้างองค์ความรู้ให้กับผู้เรียน
ผลการวิจัย: สร้างความเคารพ คือ ต้องวางตัวให้เป็นแบบอย่างที่ดี สร้างความไว้วางใจ คือ ทำให้ผู้เรียนมีความไว้เนื้อเชื่อใจต่อการปฏิบัติหน้าที่ครู ส่วนการสร้างองค์ความรู้ เป็นการจัดการเรียนรู้ให้กับผู้เรียนเห็นศักยภาพของครู ส่วนความหมายของคำว่า ต้องรักษาไว้ คือ รักษาความเมตตา ในการบ่มเพาะดูแลผู้เรียนอย่างเต็มที่ รักษาความเสียสละ ครูที่มีจิตวิญญาณจะเป็นผู้ที่เสียสละให้กับผู้เรียนเสมอ ไม่เกรงกลัวต่อความยากลำบาก จิตวิญญาณความเป็นครูกับการเสริมสร้างคุณภาพการศึกษาในระดับประถมศึกษา เป็นสิ่งที่ครูยุคใหม่ต้องเรียนรู้และซึมซับความเป็นครูเพื่อให้ตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของช่วงวัยในการจัดการเรียนรู้สำหรับผู้เรียนในระดับประถมศึกษา หรือเจเนอเรชั่นและความหลากหลายของการเรียนรู้
สรุปผล: จิตวิญญาณความเป็นครูนั้นมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง ที่จะต้องมุ่งพัฒนาส่งเสริมสร้างคุณภาพการศึกษา โดยเฉพาะในระดับประถมศึกษา ซึ่งกล่าวถึงลักษณะในภาพรวมที่เกี่ยวข้องกับ ความหมายของจิตวิญญาณความเป็นครู ความสำคัญที่องค์ประกอบก่อเกิดจิตวิญญาณความเป็นครู และบทบาทที่เป็นแก่นแท้ที่ซึมซับลงรากลึกถึงจิตวิญญาณครูระดับประถมศึกษา แนวทางการพัฒนาจิตวิญญาณความเป็นครู เพื่อส่งผลต่อการเสริมสร้างคุณภาพในวงการศึกษาของระดับประถมศึกษา
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2563). มาตรฐานวิชาชีพครู. กรุงเทพมหานคร: คุรุสภา.
กิตินันท์ โนสุ และเสริมศักดิ์ วิศาลาภรณ์. (2557). องค์ประกอบและตัวบ่งชี้จิตวิญญาณความเป็นครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในจังหวัดภาคเหนือตอนบน. วารสารการ วิจัยกาสะลองคำ : มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย, 8(1), 53–65.
คุรุสภา. (2556). มาตรฐานวิชาชีพและจรรยาบรรณของวิชาชีพ. โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.
จันทพร ศรีโพน. (2560). กฎหมายเกี่ยวกับการศึกษาของประเทศสิงคโปร์. ฝ่ายอาเซียนและกิจการต่างประเทศ สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน. 23 Oct 2017.
จุมพล พูลภัทรชีวิน. (2558). แนวคิดจิตวิญญาณความเป็นครูและการหล่อหลอมหน่อชีวิตที่ดีงาม.เอกสารประกอบการคัดเลือกครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี. มูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี.
ดวงกมล บางชวด. (2563). อดีต – ปัจจุบัน – อนาคต การเสริมสร้างจิตวิญญาณความเป็นครู. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี, 31(1), 1–15.
ธีรังกูล วรบำรุงกุล. (2560). ความเป็นครู. จันทบุรี: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี.
ประเวศ วะสี. (2554). การศึกษาที่สร้างคนให้มีความสุขและมีสมรรถนะ. กรุงเทพมหานคร : สถาบันสมใจคุณ.
ปิยะวัฒน์ กรมระรวย. (2560). โมเดลเชิงสาเหตุปัจจัยที่ส่งผลต่อจิตวิญญาณความเป็นครู. วิทยานิพนธ์นี้เป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาตามหลักสูตรศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวิธีวิทยาการวิจัยทางการศึกษา แผน ก แบบ ก 2 ระดับปริญญามหาบัณฑิต ภาควิชาพื้นฐานทางการศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร.
พระฟูตระกูล พุทธรักขิโต และมนตรี หลินภู. (2566). ศรัทธา 4 กับการพัฒนาจิตวิญญาณความเป็นครู:นิยามองค์ประกอบและการประยุกต์ใช้. วารสารครุศาสตร์ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร (วคคส.). ฉบับที่: ปีที่ 7
ฉบับที่ 14. กรกฎาคม - ธันวาคม 2566. ISSN 2465-5473.
ภูริกานต์ วัจน์ประภาศักดิ์ และรัตติกรณ์ จงวิศาล. (2557). ภาวะผู้นำเชิงจิตวิญญาณ บุคลิกภาพห้าองค์ประกอบ วัฒนธรรมองค์การ และผลการปฏิบัติงานของพนักงานระดับบังคับบัญชาบริษัทอุตสาหกรรมกระดาษแห่งหนึ่ง in จังหวัดกาญจนบุรี. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 40(2), 92-107.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2546). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542. นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์.
รังสรรค์ แสงสุข. (2550). ครู. มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร. พิมพ์ลักษณ์. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. (2560, 6 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 134 ตอน
ที่ 40 ก. หน้า 1-90.
รุ่งทิวา มูลสถาน. (2558). รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์เรื่อง กลยุทธ์ที่เหมาะสมในการปลูกฝัง จิตวิญญาณความเป็นครูที่ สอดคล้องกับยุคศตวรรษที่ 21: กรณีศึกษาสายครู วิทยาลัยแม่ฮ่องสอน. มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่.
วัลนิกา ฉลากบาง. (2559). จิตวิญญาณความเป็นครู: คุณลักษณะสำคัญของครูมืออาชีพ. วารสารวิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, สาขาวิชาหลักสูตรและการสอน, บัณฑิตวิทยาลัย,มหาวิทยาลัยนเรศวร.
สถาบันรักลูก. (2562). จิตวิทยาเด็กวัยประถมและการสร้างวินัยเชิงบวก. สำนักพิมพ์รักลูกบุ๊คส์.
สุวิมล ว่องวาณิช. (2561). จิตวิญญาณความเป็นครู. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สารินีริ นีโฉมแก้ว. (2567). รายงานการฝึก ฝึอบรม ณ ต่างประเทศ EDUCATION TRANSFORMATION
FOR POLICY MAKERS THE SINGAPORE EXPERIENCE. ณ สาธารณรัฐสิงสิคโปร์ ระหว่างวันที่ 19-23 สิงสิหาคม พ.ศ. 2567. นักวิเวิคราะห์นโยบายและแผนชำนาญการ สำนักงาน
ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2560). แนวทางการจัดการเรียนรู้ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา. (2568). สืบค้น 15 เมษายน 2569. จากttps://www.ksp.or.th/2025/11/06/59515.
อารี สัณหฉวี. (2562). การพัฒนาจิตวิญญาณความเป็นครูกับการยกระดับคุณภาพการศึกษา. วารสารการศึกษาและพัฒนาสังคม, 14(2), 45–60.
Darling-Hammond, L. (2006). Powerful Teacher Education: Lessons from Exemplary Programs. Jossey-Bass.
Darling-Hammond, L., Hyler, M. E., & Gardner, M. (2020). Effective Teacher Professional Development. Learning Policy Institute.
Day, C. (2004). A Passion for Teaching. Routledge Falmer, London.
http://dx.doi.org/10.4324/9780203464342.
Fullan, M. (2007). The New Meaning of Educational Change (4th ed.). New York: Teachers College Press.
Fullan, M. (2014). The Principal: Three Keys to Maximizing Impact. San Francisco: Jossey-Bass.
Hargreaves, A., & Fullan, M. (2012). Professional Capital: Transforming Teaching in Every School. Teachers College Press.
Harris, A., & Muijs, D. (2005). Improving Schools through Teacher Leadership. Open University Press.
Hord, S. M. (2009). Professional Learning Communities. National Staff Development Council.
McCrindle, M., & Wolfinger, E. (2010). The ABC of XYZ: Understanding the global generations. Sydney: University of New South Wales Press.
Noddings, N. (2005). The challenge to care in schools: An alternative approach to education (2nd ed.). New York: Teachers College Press.
OECD. (2019). Education Policy Outlook: Japan. OECD Publishing.
OECD. (2020). PISA 2018 Results (Volume V): Effective Policies, Successful Schools. OECD
Publishing.
Palmer, P. J. (1998). The courage to teach: Exploring the inner landscape of a teacher’s life. San Francisco: Jossey-Bass.
Stigler, J. W., & Hiebert, J. (1999). The Teaching Gap: Best ideas from the world’s teachers for improving education in the classroom. New York, NY: Free Press.
Takahashi, A. (2014). The role of lesson study in teacher professional development.
Tomlinson, C. A. (2001). How to Differentiate Instruction in Mixed-Ability Classrooms.
UNESCO. (2015). Rethinking Education: Towards a global common good? Paris: UNESCO.
UNESCO. (2021). Reimagining Our Futures Together: A New Social Contract for Education.
UNESCO.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Journal for Developing the Social and Community
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์เป็นของผู้ประพันธ์บทความ
