การศึกษาภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา ในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 5

ไพบูลย์ ชาวขุนทด; กิตติ วงษ์ชวลิตกุล

ผู้แต่ง

ไพบูลย์ ชาวขุนทด มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล
กิตติ วงษ์ชวลิตกุล มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำทางวิชาการ, ผู้บริหารสถานศึกษา, การบริหารหลักสูตร

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อคุณภาพการจัดการเรียนการสอนและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียน โดยผู้บริหารต้องมีความรู้ ความสามารถ และวิสัยทัศน์ในการพัฒนาหลักสูตรและกระบวนการเรียนรู้ให้มีประสิทธิภาพ การวิจัยครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 5 2) เปรียบเทียบภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 5

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 5 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 136 คน ใช้วิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสอบถาม สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และทดสอบสมมติฐานด้วยสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ การวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบทางเดียว และการเปรียบเทียบรายคู่ด้วยวิธีการของเชฟเฟ่

ผลการวิจัย: พบว่า 1) ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 5 โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านพบว่า อยู่ในระดับมากทุกด้าน ได้แก่ ด้านการกำหนดวิสัยทัศน์ พันธกิจของสถานศึกษาและด้านการสร้างและส่งเสริมบรรยากาศทางวิชาการ มีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด รองลงมาคือ ด้านการจัดให้มีระบบนิเทศงาน ด้านการบริหารและการจัดการหลักสูตร ตามลำดับ และด้านการส่งเสริมการพัฒนาวิชาชีพครู มีค่าเฉลี่ยน้อยที่สุด 2) ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 5 จำแนกตามขนาดสถานศึกษาและประสบการณ์ในการบริหาร โดยภาพรวม ไม่แตกต่างกัน

สรุปผล: ผู้บริหารสถานศึกษามีความสามารถในการขับเคลื่อนงานวิชาการได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะด้านการกำหนดทิศทางและการสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ที่เอื้อต่อผู้เรียน อีกทั้งการพัฒนาวิชาชีพครูเป็นประเด็นที่ควรได้รับการส่งเสริมเพิ่มเติม และลักษณะภาวะผู้นำของผู้บริหารมีความสม่ำเสมอไม่ขึ้นอยู่กับขนาดโรงเรียนหรือประสบการณ์ในการบริหาร

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2566). ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง นโยบายและจุดเน้นของกระทรวงศึกษาธิการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566. กระทรวงศึกษาธิการ.

กิ่งกาญจน์ สุขสำราญ. (2565). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในกลุ่มอำเภอปลวกแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระยอง เขต 1 [การค้นคว้าอิสระปริญญา มหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยเกริก.

ปรีชา รูปต่ำ. (2565). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.

ปรียาพร วงศ์อนุตรโรจน์. (2553). การบริหารงานวิชาการ. ศูนย์สื่อเสริมกรุงเทพ.

พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2562. (2562, 1 พฤษภาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 136 ตอนที่ 57 ก, หน้า 49-53.

วรชัย วิภูอุปรโคตร และชลธราธร ภาคำ. (2567). การบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 ในสำนักงานเขตทวีวัฒนา สังกัดกรุงเทพมหานคร. พุทธมัคค์, 9(2), 236–248.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 5. (2566). รายงานผลการดำเนินงาน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2553). คู่มือคำอธิบายตัวชี้วัดการพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2554 สำหรับส่วนราชการระดับกรม. วิชั่น พริ้นท์ แอนด์ มีเดีย.

สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน). (2567). คู่มือกรอบแนวทางการประกันคุณภาพภายนอก พ.ศ. 2567–2571 การศึกษาขั้นพื้นฐาน ฉบับสถานศึกษาและผู้ประเมินภายนอก. สมศ.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2566). การวิจัยติดตามและประเมินผลระบบการประกันคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2566). รายงานการศึกษาไทย พ.ศ. 2565 (Education in Thailand 2022). สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา

สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2560). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560.

สุขฤทัย จันทร์ทรงกรด. (2558). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในจังหวัดจันทบุรี สังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 17 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยบูรพา.

Krug, S. E. (1992a). Instructional leadership: A research summary. AASA Committee for the Advancement of School Administration.

Krug, S. E. (1992b). Instructional leadership: A constructivist perspective. Educational Administration Quarterly, 28(3), 430–443.

https://doi.org/10.1177/0013161X92028003012

Leithwood, K. (2006). Educational leadership: Mapping the territory. In K. Leithwood, C. Day, P. Hallinger, A. Harris, & D. Hopkins (Eds.), The SAGE handbook of educational leadership and management (pp. 9–33). SAGE Publications.

OECD. (2024). Education policy outlook 2024: Reshaping teaching into a thriving profession from ABCs to AI. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/dd5140e4-en