แนวทางการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ ในการบริหารสถานศึกษายุคใหม่  สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 1

สุภารัตน์  ต้องไม้; วินิจ คนขยัน; ปราโมทย์ สิทธิจักร; ชัชวีร์ ยอดยศ

ผู้แต่ง

สุภารัตน์ ต้องไม้ มหาวิทยาลัยพิษณุโลก
วินิจ คนขยัน มหาวิทยาลัยพิษณุโลก
ปราโมทย์ สิทธิจักร มหาวิทยาลัยพิษณุโลก
ชัชวีร์ ยอดยศ มหาวิทยาลัยพิษณุโลก

คำสำคัญ:

ปัญญาประดิษฐ์, การบริหารสถานศึกษายุคใหม่, แนวทางการประยุกต์ใช้ AI

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: แนวทางการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการบริหารสถานศึกษายุคใหม่เป็นกลไกสำคัญในการยกระดับประสิทธิภาพการจัดการศึกษาให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี ผู้บริหารสามารถนำข้อมูลและระบบอัจฉริยะมาช่วยตัดสินใจ วางแผน และพัฒนาคุณภาพการเรียนรู้ได้อย่างมีประสิทธิผลและยั่งยืน การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาและปัจจัยสนับสนุนการประยุกต์ใช้ AI ในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 1 และ 2) วิเคราะห์และเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้ AI ในการบริหารสถานศึกษายุคใหม่ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 1

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยผสมผสาน กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้สอน 127 โรงเรียน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 1 โดยใช้วิธีกำหนดขนาดของกลุ่มตัวอย่างแบบทราบจำนวนประชากรของเครซี่และมอร์แกน จำนวน 300 คน เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ แบบสอบถาม สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และกลุ่มตัวอย่างผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้สอน และผู้เชี่ยวชาญในการใช้ปัญญาประดิษฐ์จากมหาวิทยาลัยพิษณุโลก ทั้งหมด 9 คน โดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ แบบสัมภาษณ์

ผลการวิจัย: 1) สภาพปัญหาที่นำไปสู่การใช้ AI ในสถานศึกษา โดยรวมอยู่ในระดับมาก โดยมีค่าเฉลี่ยอยู่ที่ 4.49 และมีความคิดเห็นต่อปัจจัยที่ส่งเสริมให้ประยุกต์ใช้ AI สำเร็จ (4M) โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด โดยมีค่าเฉลี่ยอยู่ที่ 4.52 และ 2) แนวทางการประยุกต์ใช้ AI ในการบริหารสถานศึกษายุคใหม่ โดย ปัจจัยที่เอื้อต่อความสำเร็จในการนำ AI มาใช้ ได้แก่ การสนับสนุนโครงสร้างพื้นฐาน เช่น อินเทอร์เน็ต อุปกรณ์ดิจิทัล และแพลตฟอร์ม AI การพัฒนาศักยภาพบุคลากร การออกแบบหลักสูตรที่บูรณาการ AI การสร้างวัฒนธรรมองค์กรเชิงบวกต่อเทคโนโลยี การสร้างเครือข่ายความร่วมมือภายนอก และการจัดสรรงบประมาณพร้อมการวิจัยและประเมินผลอย่างต่อเนื่อง การนำ AI มาใช้ในการบริหารสถานศึกษาถูกมองว่าเป็นทั้งโอกาสและความท้าทาย โดย AI ช่วยลดภาระงานซ้ำซ้อน เพิ่มประสิทธิภาพการจัดเก็บ วิเคราะห์ และสังเคราะห์ข้อมูล แต่ไม่สามารถทดแทนการตัดสินใจของผู้บริหารและครูได้ ซึ่งยังคงต้องอาศัยวิจารณญาณและประสบการณ์มนุษย์ ขณะเดียวกันยังต้องเผชิญข้อจำกัดด้านทักษะบุคลากร ความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนเกี่ยวกับบทบาท AI และประเด็นความปลอดภัยของข้อมูล และแนวทางสำคัญในการประยุกต์ใช้ AI ได้แก่ 1) การกำหนดนโยบายและแผนงานที่ชัดเจน 2) การพัฒนาความรู้และทักษะบุคลากร 3) การจัดสรรทรัพยากรและงบประมาณอย่างเพียงพอ และ 4) การใช้ AI ในการวิเคราะห์ ประเมินผลและสื่อสารประชาสัมพันธ์

สรุปผล: การประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการบริหารสถานศึกษายุคใหม่ช่วยยกระดับประสิทธิภาพการทำงานของผู้บริหารและครูได้อย่างชัดเจน โดยเฉพาะในด้านการจัดการข้อมูลและการตัดสินใจเชิงวิเคราะห์ ทั้งนี้ ความสำเร็จของการนำ AI มาใช้ขึ้นอยู่กับการสนับสนุนด้านโครงสร้างพื้นฐาน การพัฒนาศักยภาพบุคลากร และนโยบายที่ชัดเจนขององค์กรการศึกษา

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม และกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2566). รายงานประจำปี พ.ศ. 2566 แผนปฏิบัติการด้านปัญญาประดิษฐ์แห่งชาติเพื่อการ พัฒนาประเทศไทย (พ.ศ. 2565–2570).

จิติมา วรรณศรี. (2564). การบริหารจัดการศึกษายุคดิจิทัล. พิษณุโลก: รัตนสุวรรณการพิมพ์.

ณรงค์ฤทธิ์ ประทุมชัย. (2564). แนวทางการพัฒนาการระดมทรัพยากรเพื่อการบริหารจัดการศึกษาใน โรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคาม เขต 3 (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม).

ทิพวรรณ โพธขา. (2562). รูปแบบการบริหารโรงเรียนประชารัฐในยุคดิจิทัล สังกัดสำนักงาน คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารวิจัยวิชาการ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์, 4(1).

รัตนา กาญจนพันธุ์. (2563). การบริหารสถานศึกษาในสถานการณ์วิกฤตไวรัสโคโรนา 2019 (COVID- 19). วารสารดุษฎีบัณฑิตทางสังคมศาสตร์, 10(3), 545–556.

โรงเรียนอนุบาลเมือง (ท่าหลวงสงเคราะห์). (2565). รายงานการประเมินตนเองของสถานศึกษา (SAR) ประจำปีการศึกษา 2565. พิจิตร: โรงเรียนอนุบาลเมือง (ท่าหลวงสงเคราะห์). https://anyflip.com/bxhbk/tika/basic

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 1. (2565). แผนการปฏิบัติราชการประจำปี 2565. พิจิตร: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 1.

สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์. (2564). ปัญญาประดิษฐ์ในการให้บริการของภาครัฐ. https://www.etda.or.th/th/Useful-Resource/Knowledge-Sharing/Articles/AI-in- Government-Services.aspx

สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล. (2563). AI government framework. กรุงเทพฯ: บริษัท พีเอเอ็น (ไทย แลนด์) จำกัด.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ (พ.ศ. 2560–2579). กรุงเทพฯ: พริกหวาน กราฟิก.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2563). AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้. กรุงเทพฯ: พริกหวาน กราฟิก.

สุพัตรา ปากดี และธีระภาพ เพชรมาลัยกุล. (2564). แนวทางการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการจัดการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2. Interdisciplinary Academic and Research Journal, 4(6). https://so03.tci- thaijo.org/index.php/IARJ/index

อติวงศ์ สุชาโต, นฤมล ประทานวณิช, พีรวัชน์ ชมภูยอด, และ ปณิดา วิริยะชัยพร. (2566). การศึกษาแนวทางการประยุกต์ปัญญาประดิษฐ์เพื่อพัฒนาทักษะการอ่านของผู้เรียนระดับประถมศึกษา. https://www.onec.go.th/th.php/book/BookView/2008

Ge, Z., & Hu, Y. (2020). Innovative application of artificial intelligence (AI) in the management of higher education and teaching. Journal of Physics: Conference Series, 1533(3), 032089.