การพัฒนาแนวทางการส่งเสริมอาชีพการปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษ กรณีศึกษาบ้านโนนสว่าง ตำบลโคกก่อง อำเภอสำโรง จังหวัดอุบลราชธานี
คำสำคัญ:
แนวทางการส่งเสริมอาชีพ, การปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษ, ผักปลอดสารพิษบทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน และปัญหาการปลูกผักของเกษตรกร และ (2) ศึกษาแนวทางการส่งเสริมอาชีพการปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษในพื้นที่บ้านโนนสว่าง ตำบลโคกก่อง อำเภอสำโรง จังหวัดอุบลราชธานี
ระเบียบวิธีการวิจัย: การค้นคว้าและรวบรวมข้อมูลในรูปแบบเอกสาร (Documentary Research) และการเก็บข้อมูลภาคสนาม (Field Research) ใช้การสัมภาษณ์เชิงลึก (Indepth Interview) ในช่วงเดือนตุลาคม 2567 จากผู้ให้ข้อมูลหลักมี 4 กลุ่ม คือ เจ้าหน้าที่ของรัฐ/นักวิชาการด้านการเกษตร เกษตรกรผู้ปลูกผัก ผู้บริโภคผักและ 4) ผู้นำชุมชน รวมทั้งสิ้น 15 คน โดยใช้แบบสัมภาษณ์แบบ
มีโครงสร้างเป็นเครื่องมือในการวิจัย และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้วิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) นำข้อมูลจากการประชุมระดมความคิดเห็นแบบมีส่วนร่วมมาจำแนกชนิดข้อมูล (Typological Analysis) วิเคราะห์แยกประเภทเป็นประเด็นตามแหล่งที่มาของข้อมูล และตามความสัมพันธ์ของกรอบเนื้อหา แล้วนำมาสังเคราะห์ข้อมูลตามวัตถุประสงค์ของการศึกษา
ผลการวิจัย: ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพปัจจุบันประชาชนบ้านโนนสว่างส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม โดยมีการปลูกข้าวเป็นพืชเศรษฐกิจหลักควบคู่กับการปลูกพืชผักหลากหลายชนิด อาทิ ผักแขยง ผักโหระพา ผักชีฝรั่ง ผักกะเพรา ผักแมงลัก และผักบุ้งจีน ทั้งเพื่อการบริโภคภายในครัวเรือนและเพื่อจำหน่ายเป็นรายได้เสริม การปลูกพืชผักจึงมีบทบาทสำคัญต่อการดำรงชีวิตและรายได้ของครัวเรือนในพื้นที่ ทั้งนี้ การดำเนินกิจกรรมการปลูกพืชผักยังประสบปัญหาจากการใช้สารเคมีในการป้องกันและกำจัดศัตรูพืช ซึ่งก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพของเกษตรกร ผู้บริโภค ตลอดจนความปลอดภัยของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม อีกทั้งยังไม่สอดคล้องกับนโยบายของภาครัฐด้านการส่งเสริมการเกษตรที่ปลอดภัยและยั่งยืน 2) สภาพปัญหาการปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษบ้านโนนสว่าง ตำบลโคกก่อง อำเภอสำโรง จังหวัดอุบลราชธานี พบว่า มีประเด็นปัญหา 3 ประการ ได้แก่ (1) ประชาชนขาดองค์ความรู้เกี่ยวกับการปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษ (2) ประชาชนขาดแรงจูงใจในการปลูกผักปลอดสารพิษ และ (3) ประชาชนไม่ได้มีส่วนร่วมกับภาครัฐในกระบวนการการส่งเสริมอาชีพการปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษ
สรุปผล: แนวทางการส่งเสริมอาชีพการปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษสามารถกำหนดแนวทางการส่งเสริมอาชีพการปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษบ้านโนนสว่าง ตำบลโคกก่อง อำเภอสำโรง จังหวัดอุบลราชธานีพัฒนา มี 4 ประการ คือ (1) การจัดฝึกอบรม ให้ความรู้แก่เกษตรกรในเรื่องความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับเกษตรปลอดภัย / การปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษ ความรู้ทักษะและกระบวนการในการปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษ การบริหารจัดการในการปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษ และช่องทางการประกอบอาชีพการปลูกผักปลอดสารพิษ (2) การจัดประชุมเชิงปฏิบัติการ เพื่อกำหนดแผนและกลยุทธ์ในการกระตุ้นการรับข้อมูลข่าวสารของตลาดการบริโภคผักปลอดสารพิษ สร้างแรงจูงใจให้เกษตรตัดสินใจปรับเปลี่ยนรูปแบบการปลูกผักกระตุ้นให้เกษตรกรเห็นถึงคุณค่า ประโยชน์ และข้อดีของการปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษให้เกษตรกรเกิดทัศนคติ ความรู้ ความ ตระหนัก และได้รับข้อมูลต่าง ๆ
(3) การประสานความร่วมมือกับประชาชนในพื้นที่ให้มีส่วนร่วมในกระบวนการการส่งเสริมอาชีพการปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษ เพื่อให้เกษตรกรมีส่วนร่วมในการตัดสินใจการดำเนินงาน ผลประโยชน์ และการประเมินผล และ (4) การจัดโครงการหรือกิจกรรมการศึกษาดูงาน เพื่อให้เกษตรกรได้ศึกษาเรียนรู้และแสวงหาประสบการณ์ใหม่ ๆ อีกทั้งยังเป็นส่วนสำคัญในการสร้างแรงจูงใจและเสริมสร้างการรับรู้ข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษ
เอกสารอ้างอิง
จิตรติศักดิ์ มะลาศรี และคณะ. (2564). การตกค้างของสารเคมีกำจัดศัตรูพืชในผักพื้นบ้าน ตำบลบุ่งหวาย อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารความปลอดภัยและสุขภาพ, 14(2), 208-218.
ฉัตรนลิน แก้วสมและคณะ. (2559). รายงานการวิจัย การเปรียบเทียบต้นทุนและผลตอบแทนในการผลิตผักปลอดสารพิษการผลิตผักโดยใช้สารเคมีของเกษตรกรชุมชนวังตะกออำเภอหลังสวนจังหวัดชุมพร. ชุมพร: มหาวิทยาลัยแม่โจ้ – ชุมพร.
ชวิศา ตงศิริ. (2563). การวิเคราะห์ต้นทุนและผลตอบแทนของการปลูกผักเกษตรอินทรีย์ปลอดสารและใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช. การค้นคว้าอิสระปริญญามหาบัณฑิต สาขาบัญชี. คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ธนภร โชคศิริวัชร. (2554). การเปรียบเทียบต้นทุนและผลตอบแทนในการผลิตผักปลอดสารพิษกับการผลิตผักโดยใช้สารเคมี: กรณีศึกษา ตำบลบึงพระ จังหวัดพิษณุโลก. การค้นคว้าอิสระปริญญาบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต วิชาเอกการบัญชี. คณะบริหารธุรกิจ: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี.
ประมุข ศรีชัยวงศ์ และคณะ. (2564). พฤติกรรมการผลิตผักปลอดภัยของเกษตรกร ตำบลนาเสียว อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ. Journal of Modern Learning Development, 6(6): 296-307.
พรสวรรค์ เพชรรัตน์ และคณะ. (2565). การผลิตผักปลอดสารพิษในอำเภอแม่ลาน จังหวัดปัตตานี. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มรย, 7(3): 28-36.
รุ่งนภา ตรีแก้ว. (2560). ปัจจัยความสำเร็จในการนำนโยบายส่งเสริมการปลูกผักปลอดภัยสารพิษไปปฏิบัติ : กรณีศึกษา สำนักพัฒนาสังคม กรุงเทพมหานคร. การค้นคว้าอิสระปริญญารัฐศาสตรมหาบัณฑิต (บริหารรัฐกิจและกิจการสาธารณะ) สาขาวิชาบริหารรัฐกิจและกิจการสาธารณะสำหรับนักบริหาร. คณะรัฐศาสตร์: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
วรรณษา แสนลำและคณะ. (2561). รายงานการวิจัย การส่งเสริมการผลิตผักปลอดสารพิษเพื่อการบริโภคอาหารปลอดภัยตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. นครราชสีมา: มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา.
อภิชาติ ใจอารีย์ ประสงค์ ตันพิชัย และนิรันดร์ ยิ่งยวด. (2560). การพัฒนาหลักสูตร การปลูกผักปลอดสารพิษเพื่อส่งเสริมความมันคง ด้านอาหารปลอดภัยสำหรับชุมชนภายใต้ความร่วมมือของภาคีการพัฒนา.วารสารการเมืองการปกครอง, 7(3): 119-136.
อุทิศ ทาหอม สำราญ ธุระตา และคเนศ วงษา. (2562). การพัฒนาศักยภาพเกษตรกรแบบมีส่วนร่วมโดยการประยุกต์ ใช้หลักเกษตรกรรมยั่งยืน เพื่อลดต้นทุนการผลิตของเกษตรกร ชุมชนบ้านคูขาด ตำบลสตึก อำเภอสตึก จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารพัฒนาสังคม, 21(2): 1-27.
Bhatta, O.P., et al. (2023). Imidacloprid poisoning in a young female: a case report. J Med Case Reports, 17(43): https://doi.org/10.1186/s13256-022-03742-8.
Djouaka, R. et al. (2018). The Rapid Degradation of Lambda-Cyhalothrin Makes Treated Vegetables Relatively Safe for Consumption. International journal of environmental research and public health, 15(7): 1536. https://doi.org/10.3390/ijerph15071536
Nitzko. S., Consumer evaluation of food from pesticide-free agriculture in relation to conventional and organic products. Farming System, 2(4): https://doi.org/ 10.1016/j.farsys.2024.100112.
Willer, H.., Schlatter B. and Trávníček, J. (2023). The World of Organic Agriculture Statistics and Emerging Trends 2023. Germany: Druckerei Hachenburg PMS GmbH.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 Journal for Developing the Social and Community
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์เป็นของผู้ประพันธ์บทความ
