กลยุทธ์การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 9
คำสำคัญ:
ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์, กลยุทธ์การพัฒนา, ผู้บริหารสถานศึกษาบทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ในยุคที่การศึกษาเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ผู้บริหารสถานศึกษาจำเป็นต้องมีภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ เพื่อขับเคลื่อนองค์กรให้ก้าวทันการเปลี่ยนแปลง สร้างสรรค์นวัตกรรม และพัฒนาคุณภาพการศึกษาอย่างยั่งยืน การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ของภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 9 2) พัฒนากลยุทธ์ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 9 และ 3) ประเมินกลยุทธ์ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 9
ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสาน ได้แก่ การวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา และครูผู้สอนในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 9 จำนวน 341 คน โดยใช้ตารางสำเร็จรูปของเครจซี่และมอร์แกน และใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบชั้นภูมิ จากนั้นดำเนินการด้วยการสุ่มอย่างแบบง่าย ด้วยวิธีการจับสลาก เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม สถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิจัยเชิงคุณภาพ วิเคราะห์เนื้อหาตามวัตถุประสงค์การวิจัย ผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา นักวิชาการ และอาจารย์มหาวิทยาลัย จำนวน 9 คน โดยใช้วิธีคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ สถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่ามัธยฐาน และค่าพิสัยระหว่างควอไตล์
ผลการวิจัย: พบว่า 1) สภาพปัจจุบันของภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาอยู่ในระดับปานกลาง (= 3.29, S.D. = 0.75) ขณะที่สภาพที่พึงประสงค์อยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.56, S.D. = 0.52) 2) กลยุทธ์การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 9 ประกอบด้วย กลยุทธ์ 5 ด้าน ได้แก่ 1) กลยุทธ์ด้านการมีความยืดหยุ่น 2) กลยุทธ์ด้านการมีวิสัยทัศน์ 3) กลยุทธ์ด้านการมีความคิดสร้างสรรค์ 4) กลยุทธ์ด้านการทำงานเป็นทีม และ 5) กลยุทธ์ด้านการคำนึงถึงความเป็นปัจเจกบุคคล โดยแต่ละกลยุทธ์มี 4 มาตราการดำเนินงาน รวมทั้งสิ้น 20 มาตราการดำเนินงาน และ 3) ผลการประเมินกลยุทธ์ พบว่า มีความเหมาะสมในระดับมาก ( = 4.48, S.D. = 0.56) และมีความเป็นไปได้ในการนำไปใช้ในระดับมากที่สุด ( = 4.52, S.D. = 0.53)
สรุปผล: ผู้บริหารสถานศึกษายังต้องได้รับการส่งเสริมภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ให้มากขึ้น เพื่อให้สามารถตอบรับกับความเปลี่ยนแปลงในยุคปัจจุบันได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในส่วนของกลยุทธ์ที่พัฒนาขึ้นมีความครอบคลุมรอบด้าน ทั้งด้านความคิดสร้างสรรค์ วิสัยทัศน์ และการทำงานร่วมกับผู้อื่น อีกทั้งยังได้รับการประเมินว่าเหมาะสมและสามารถนำไปใช้ได้จริงในบริบทของสถานศึกษา
เอกสารอ้างอิง
จตุรงค์ สุวรรณแสง. (2563). การบริหารความขัดแย้งของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 2 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์).
จิตติภูมิ เทพคำ. (2564). การศึกษาภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 3 (วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยพะเยา).
จินตนา แสนภูวา. (2566). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารที่ส่งผลต่อการปฏิบัติงานของครูผู้สอนในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 2 (วิทยานิพนธ์ครุ ศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร).
ดนัย แก้วมณี ปัทมะ. (2566). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุรินทร์ (วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม).
ธีรพงษ์ วรบำรุงกุล และคณะ. (2568). กลยุทธ์การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 1. วารสารวิจัยและนวัตกรรมการศึกษา.
นงเยาว์ เรืองบุญส่ง. (2568). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการยุคปัญญาประดิษฐ์ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา ชลบุรี ระยอง (วิทยานิพนธ์, มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี).
บุณรดา ทรงบุญศาสตร์. (2562). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 24 (วิทยานิพนธ์, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม).
พักตร์นภา หาญประชุม. (2565). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 6 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม).
รัตนาภรณ์ ชูรา. (2564). การวิเคราะห์องค์ประกอบภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา (วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร).
วริศรา ศิริมงคล. (2562). กลยุทธ์การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 20. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น, 6(3), 687–705.
วรรณภา ทะอินทร์. (2565). ภาวะผู้นําเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเชียงราย (การศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง, มหาวิทยาลัยพะเยา).
อรรถชัย แนวเงินดี. (2564). รูปแบบภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ในศตวรรษที่ 21. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มมร.วิทยาเขตอีสาน, 2(1), 13-21.
Basadur, M. (2008). Leading others to think innovatively together: Creative leadership. Journal of The Leadership Quarterly, 15(1), 103–121.
Bennis, W. (2002). Creative leadership [ABI]. Bangkok: Chulalongkorn University.
David, F. R. (2012). Strategic management: Concepts and cases (6th ed.). Prentice Hall.
Karen T. (2012). Leadership Programs Designed to Develop Creative Leaders: a Multi-Case Study. Ph.D. Andrews University.
Kittkhan Patipan. (2012). A Structure Equation Model of Creative Leadership for Vocational College Administrators. Graduate School : Khon Kaen University.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
Patipan, K. (2012). A structure equation model of creative leadership for vocational college administrators (Master’s thesis, Khon Kaen University).
Parker, J. P., & Begnaud, L. G. (1970). Developing creative leadership. New York: McGraw-Hill.
Pearce, J. A., & Robinson, R. B. (2000). Strategic management. New Jersey: McGraw-Hill.
Puccio, G., Murdock, M., & Mance, M. (2011). Creative leadership: Skills that drive change (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Tilstra, K. (2012). Leadership programs designed to develop creative leaders: A multi-case study (Ph.D. dissertation, Andrews University).
Vétillart, G. (2014). Creativity & leadership: The introduction of creative internal communication practices in organizations (Master’s thesis, Leadership and Management in International, Sweden).
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 Journal for Developing the Social and Community
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์เป็นของผู้ประพันธ์บทความ
