ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาเพื่อความเป็นเลิศทางวิชาการของโรงเรียนในสังกัดเทศบาลนครเชียงใหม่
คำสำคัญ:
ความเป็นเลิศทางวิชาการ, แนวทางการพัฒนา, ผู้บริหารสถานศึกษา, ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงบทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ในยุคที่สังคมและเทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว การบริหารสถานศึกษาจำเป็นต้องอาศัยภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหาร เพื่อขับเคลื่อนองค์กรให้สามารถปรับตัวและพัฒนาสู่ความเป็นเลิศทางวิชาการอย่างยั่งยืน โดยมุ่งเน้นการพัฒนาครู ผู้เรียน และนวัตกรรมทางการศึกษาให้สอดคล้องกับบริบทของศตวรรษที่ 21 การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ
1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพพึงประสงค์และความต้องการจำเป็นสำหรับภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาในสังกัดเทศบาลนครเชียงใหม่ 2) พัฒนาแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาเพื่อความเป็นเลิศทางวิชาการของโรงเรียนในสังกัดเทศบาลนครเชียงใหม่
ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยผสมผสาน ดำเนินการเป็น 2 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 เป็นการศึกษาเชิงปริมาณ โดยใช้แบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ เก็บข้อมูลจากผู้บริหารสถานศึกษา ครู และบุคลากรทางการศึกษาจำนวน 75 คน จากโรงเรียนในสังกัดเทศบาลนครเชียงใหม่ 11 แห่ง ระยะที่ 2 เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ โดยการสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างกับผู้บริหารสถานศึกษาที่เป็นแบบอย่างและผู้บริหารการศึกษาในสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 5 คน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์ความต้องการจำเป็นและการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา
ผลการวิจัย: 1) สภาพที่พึงประสงค์สำหรับภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาภาพรวมทั้ง 4 ด้านอยู่ในระดับมาก ด้านการมีอิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์มีค่าเฉลี่ยสูงสุด สภาพปัจจุบันภาพรวมอยู่ในระดับมาก ด้านการกระตุ้นทางปัญญามีค่าเฉลี่ยสูงสุด จากการประเมินความต้องการจำเป็น พบว่าด้านการมีอิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์มีความต้องการจำเป็นสูงสุด รองลงมาคือ ด้านการสร้างแรงบันดาลใจด้านการกระตุ้นทางปัญญาและด้านการคำนึงถึงความเป็นปัจเจกบุคคลตามลำดับ ทักษะของผู้บริหารในศตวรรษ ที่ 21 พบว่า ทักษะที่มีความต้องการจำเป็นสูงสุด 3 อันดับแรก คือ ทักษะด้านการวางแผนการดำเนินงานและติดตามผลอย่างเป็นระบบทักษะด้านการใช้เทคโนโลยีในการบริหารและการสื่อสารและทักษะด้านมนุษยสัมพันธ์และการยึดหลักพรหมวิหาร 4 และ 2) แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง ที่ได้จากการสัมภาษณ์มี 7 แนวทาง ได้แก่ 1) การกำหนดทิศทางและสร้างแรงบันดาลใจ 2) การกระตุ้นและสนับสนุนนวัตกรรมการเรียนรู้ 3) การประเมินและพัฒนาศักยภาพครู 4) การจัดการความแตกต่างของครู 5) การพัฒนาทักษะศตวรรษที่ 21 6) การสร้างบรรยากาศทีมงาน และ 7) การสร้างเครือข่ายและความร่วมมือ
สรุปผล: ผู้บริหารสถานศึกษาในสังกัดเทศบาลนครเชียงใหม่มีภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงอยู่ในระดับดี โดยเฉพาะด้านการมีอิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์และการกระตุ้นทางปัญญา อย่างไรก็ตาม ยังมีความต้องการพัฒนาเพิ่มเติมในด้านการสร้างแรงบันดาลใจและการคำนึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคล ทักษะสำคัญของผู้บริหารในศตวรรษที่ 21 ได้แก่ การวางแผนอย่างเป็นระบบ การใช้เทคโนโลยีในการบริหาร และทักษะมนุษยสัมพันธ์ ทั้งนี้ แนวทางการพัฒนาเน้นการกำหนดทิศทาง สร้างแรงบันดาลใจ พัฒนาศักยภาพครู และส่งเสริมการทำงานเป็นทีมเพื่อยกระดับความเป็นเลิศทางวิชาการของสถานศึกษาอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กัลยารัตน์ ธีระธนชัยกุล. (2562). การจัดการการเปลี่ยนแปลง. กรุงเทพมหานคร: ซีเอ็ดยูเคชั่น.
จารุวรรณ นูสา. (2564). องค์ประกอบภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา
สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
ชิโรบล วรรณธะนะ. (2562). การพัฒนาแนวทางการบริหารงานวิชาการของกลุ่มโรงเรียนวิทยาศาสตร์ จุฬาภรณราชวิทยาลัย ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
ปิยะ ดาบชัย. (2563). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอกลุ่ม จังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน 2. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
พนิดา อินทรเหมือน (2564) ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพัทลุง เขต 1. การประชุม หาดใหญ่วิชาการ ระดับชาติและนานาชาติ ครั้งที่ 13.
แพรดาว สนองผัน. (2557). ทักษะของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 สังกัดสำนักงาน เขตพื้นที่การศึกษา ประถมศึกษาอุดรธานี เขต 3. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตร มหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
ภวัต มิสดีย์. (2562). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหาร ระดับต้น มหาวิทยาลัยราชภัฏ. วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต มหาวิทยาลัpมหาสารคาม.
ภูวิศ สิงสีดา. (2565).ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อแรงจูงใจในการปฏิบัติงานของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 3. วารสารบัณฑิตศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 19(85), 97-109.
มัณฑนา ชุมปัญญา. (2563). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อแรงจูงใจในการปฏิบัติงานของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 2. วิทยานิพนธ์ครุศาสตร์มหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
รัตติกรณ์ จงวิศาล. (2563). จิตวิทยาองค์การ. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
รัตตินันท์ บุญกล้า. (2561). การศึกษาภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 18. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยบูรพา.
รุ้งนภา จันทร์ลี. (2562). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อการเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา จันทบุรี เขต 2. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏ รำไพพรรณี.
วิจารณ์ พานิช. (2565). การศึกษาไทยในยุคเปลี่ยนผ่าน. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์สถาบันการศึกษา.
ศิริลักษณ์ สมีแจ่ม. (2562). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารโรงเรียนขยายโอกาสขนาดกลาง สำนักงานเขตลาดกระบัง กรุงเทพมหานคร. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยบูรพา.
สำนักการศึกษาเทศบาลนครเชียงใหม่. (2566). แผนพัฒนาการศึกษา 2566 – 25670.
สุชาดา บรรณกิจ. (2563). การบริหารทรัพยากรทางการศึกษาที่ส่งผลต่อการบริหารงานวิชาการของ สถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 3. วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
สุเทพ พงศ์ศรีวัฒน์. (2564). ภาวะผู้นำทางการศึกษา. (พิมพ์ครั้งที่ 2). เชียงราย: มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย.
อมรรัตน์ เตชะนอก. (2563). การบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศในศตวรรษที่ 21. วารสารการวิจัย. 5(6), 364-373.
อรวรรณ ภัทรดำเนินสุข. (2564). ภาวะผู้นําการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารกับแรงจูงใจใน การปฏิบัติงานของครูในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ประถมศึกษาสมุทรสงคราม. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และ สังคมศาสตร์, 3(64), 1172 - 1173.
Atkinson, T. N., & Pilgreen. T. (2011). Adopting the Transformational Leadership Perspective in a Complex Research Environment. Research Management Review, 18(1), 1-23.
Bass, B. M., & Riggio, R. E. (2006). Transformational leadership. Mahwah, NJ: Erlbaum.
Leithwood, K., & Sun, J. P. (2012). The nature and effects of transformational school leadership: ameta-analytic review of unpublished research. Educational Administration Quarterly, 48(3), 387-423.
Zhu, W., Avolio, B. J., & Walumbwa, F. O. (2009). Moderating Role of Follower Characteristics with Transformational Leadership and Follower Work Engagement. Group & Organization Management, 34(5), 590-619.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Journal for Developing the Social and Community
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์เป็นของผู้ประพันธ์บทความ
