ผลกระทบของการกลายเป็นเมืองต่อชุมชนบริเวณรอบข้างมหาวิทยาลัย : กรณีศึกษาชุมชนบ้านโนนม่วง หมู่ 12 เทศบาลตำบลศิลา จังหวัดขอนแก่น

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ศึกษาการเปลี่ยนแปลงของชุมชนจากการกลายเป็นเมือง และ 2) เพื่อศึกษาผลกระทบของการกลายเป็นเมืองต่อชุมชนบริเวณรอบข้างมหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยเฉพาะชุมชนบ้านโนนม่วง หมู่ 12 เทศบาลตำบลศิลา จังหวัดขอนแก่น เนื่องจากมีอาณาเขตใกล้ชิดกับมหาวิทยาลัยขอนแก่นมากที่สุด งานวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ และวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกกับกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ผลการศึกษาพบว่า ภายหลังจากมหาวิทยาลัยขอนแก่นได้มีการก่อตั้งขึ้นจากนโยบายการขยายพื้นที่ความเจริญไปยังระดับภูมิภาคตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 5 การขยายตัวความเจริญชุมชนบ้านโนนม่วงเกิดการเปลี่ยนแปลงของชุมชน ได้แก่ การเปลี่ยนแปลงด้านการใช้ประโยชน์ที่ดิน ด้านวิถีชีวิต และด้านประชากรที่เพิ่มขึ้น ซึ่งการเปลี่ยนแปลงนี้ได้ส่งผลกระทบในเชิงบวกและเชิงลบต่อชุมชนในด้านของเศรษฐกิจและสังคมดังนี้ ด้านสังคม พบว่าโครงสร้างพื้นฐาน สาธารณูปโภค เข้าถึงชุมชนทำให้ชุมชนมีคุณภาพที่ดีขึ้น แต่ผลกระทบเชิงลบ คือ ปัญหาทางด้านคุณภาพการใช้ชีวิตของชุมชนที่ลดลง เช่น ปัญหาการจราจรติดขัด ปัญหาน้ำเน่าเสีย และด้านเศรษฐกิจ พบว่าเมื่อการใช้ประโยชน์ที่ดินเกิดความเปลี่ยนแปลงจากการขายที่ดินสำหรับการทำเกษตรให้แก่นายทุนไว้สร้างหอพัก หมู่บ้านจัดสรร อาคารพาณิชย์ ส่งผลให้อาชีพเปลี่ยนแปลงจากเกษตรกรเป็นทำธุรกิจ ค้าขาย หรือรับจ้างที่มักตอบสนองต่อความต้องการของประชาชนอย่างนักศึกษาหรือบุคลากรทางมหาวิทยาลัยแทน และเกิดการกว้านซื้อที่ดินเพื่อเก็งกำไร ทำให้ราคาประเมินที่ดินของชุมชนมีราคาที่แพงขึ้น