การพัฒนาแบบวัดทักษะทางสังคมและอารมณ์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาตอนปลาย
DOI:
https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e299531คำสำคัญ:
ทักษะทางสังคมและอารมณ์, นักเรียนประถมศึกษาตอนปลาย, เกณฑ์ปกติ, การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน, แบบวัดสถานการณ์บทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ทักษะทางสังคมและอารมณ์เป็นปัจจัยพื้นฐานที่สำคัญต่อพัฒนาการด้านการเรียนรู้และการดำรงชีวิตของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 โดยมีบทบาทในการส่งเสริมความสามารถในการปรับตัว การตัดสินใจ และการอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคม การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) พัฒนาและตรวจสอบคุณภาพของแบบวัดทักษะทางสังคมและอารมณ์ของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาตอนปลาย และ (2) สร้างเกณฑ์ปกติสำหรับการแปลความหมายคะแนนของแบบวัดทักษะทางสังคมและอารมณ์ของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาตอนปลาย
ระเบียบวิธีการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย คือ นักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4–6 ในสหวิทยาเขตหลักสามดำเนิน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสมุทรสาคร ปีการศึกษา 2567 จำนวน 389 คน โดยใช้วิธีการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบวัดทักษะทางสังคมและอารมณ์ที่เป็นมาตราส่วนประมาณค่า 4 ระดับ จำนวน 25 ข้อ มีช่วงคะแนนดิบ 25–100 คะแนน และแบบวัดทักษะทางสังคมและอารมณ์แบบโจทย์สถานการณ์ชนิดเลือกตอบที่มีการให้คะแนนบางส่วน (Partial Credit) จำนวน 16 ข้อ มีช่วงคะแนนดิบ 0–48 คะแนน ซึ่งแบบวัดทั้งสองชนิดครอบคลุมองค์ประกอบของทักษะทางสังคมและอารมณ์ 5 ด้าน ได้แก่ การตระหนักรู้ตนเอง การจัดการตนเอง การตระหนักรู้ทางสังคม การตัดสินใจอย่างมีความรับผิดชอบ และการสร้างสัมพันธภาพ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน โดยรายงานค่าสถิติความสอดคล้องของโมเดลที่สำคัญ ได้แก่ ค่าไคสแควร์ (Chi-square: χ²) ค่า RMSEA ค่า CFI ค่า TLI และค่า SRMR
ผลการวิจัย: ผลการวิจัยพบว่า แบบวัดทักษะทางสังคมและอารมณ์ที่เป็นมาตราส่วนประมาณค่ามีค่าความตรงเชิงเนื้อหาอยู่ในช่วง 0.67 ถึง 1.00 ค่าอำนาจจำแนกอยู่ในช่วง 0.231 ถึง 0.545 และมีค่าความเที่ยงเท่ากับ 0.86 ผลการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันแสดงให้เห็นว่าโมเดลมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ (χ² = 440.511, df = 264, χ² /df = 1.669, RMSEA = 0.041, CFI = 0.903 และ SRMR = 0.046) สำหรับแบบวัดในรูปแบบโจทย์สถานการณ์ พบว่ามีคุณภาพอยู่ในระดับที่ยอมรับได้ โดยมีค่าความตรงเชิงเนื้อหาอยู่ในช่วง 0.67 ถึง 1.00 ค่าอำนาจจำแนกอยู่ในช่วง 0.219 ถึง 0.530 และมีค่าความเที่ยงเท่ากับ 0.82 ผลการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันแสดงให้เห็นว่าโมเดลมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ (χ² = 176.846, df = 94, χ² /df = 1.881, RMSEA = 0.048, CFI = 0.924, TLI = 0.903 และ SRMR = 0.044) เกณฑ์ปกติสำหรับการแปลความหมายคะแนน พบว่า คะแนนมาตรฐาน T ของแบบวัดมาตราส่วนประมาณค่าอยู่ในช่วง 19.85 ถึง 75.66 และแบบวัดโจทย์สถานการณ์อยู่ในช่วง 22.02 ถึง 77.98 เมื่อพิจารณารวมทั้งสองแบบวัด พบว่าคะแนนมาตรฐาน T อยู่ในช่วง 22.02 ถึง 80.15 โดยกำหนดเกณฑ์การแปลความหมายคะแนนมาตรฐาน T ดังนี้ คะแนนตั้งแต่ 65 ขึ้นไป แปลว่า อยู่ในระดับดีมาก คะแนนตั้งแต่ 55–64 แปลว่า อยู่ในระดับดี คะแนนตั้งแต่ 45–54 แปลว่า อยู่ในระดับปานกลาง คะแนนตั้งแต่ 35–44 แปลว่า อยู่ในระดับต่ำ และคะแนนตั้งแต่ 34 ลงมา แปลว่า อยู่ในระดับต่ำมาก นอกจากนี้ ผลการวิจัยยังพบว่านักเรียนจำนวน 21 คนมีทักษะทางสังคมและอารมณ์อยู่ในระดับดีมาก จำนวน 95 คนอยู่ในระดับดี จำนวน 154 คนอยู่ในระดับปานกลาง จำนวน 92 คนอยู่ในระดับต่ำ และจำนวน 27 คนอยู่ในระดับต่ำมาก
สรุปผล: แบบวัดทักษะทางสังคมและอารมณ์สำหรับนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาตอนปลายที่พัฒนาขึ้นมีคุณภาพที่ยอมรับได้ในด้านความตรง ความเที่ยง และความสอดคล้องของโมเดลกับข้อมูลเชิงประจักษ์ เกณฑ์ปกติที่สร้างขึ้นสามารถนำไปใช้ในการแปลความหมายระดับทักษะทางสังคมและอารมณ์ของนักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
ณัฐศริยา จักรสมศักดิ์. (2562). การพัฒนาโปรแกรมสร้างสุขสำหรับนักศึกษามหาวิทยาลัยโดยประยุกต์ทฤษฎีการเรียนรู้ทางอารมณ์และสังคมร่วมกับทฤษฎีการปรับตัวของรอย (ปริญญาครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย).
ปรารถนา หาญเมธี. (2564). ทักษะอารมณ์และสังคม (Social-emotional skills): ทักษะจำเป็นยิ่งสำหรับเด็กปฐมวัยในวิถี New Normal. https://www.rlg-ef.com/ทักษะอารมณ์และสังคม-social-emotional-skills
พรเพ็ญ สดศรีชัย. (2567). ต้อนรับปีใหม่…ด้วยการพัฒนาทักษะด้านอารมณ์และสังคม. ธนาคารแห่งประเทศไทย. https://www.bot.or.th/th/research-and-publications/articles-and-publications/articles/article-2024jan09.html
พิภัทร์อนันต์ เทพพิทักษ์. (2565). แนวทางพัฒนาการบริหารกิจการนักเรียนโรงเรียนมัธยมศึกษาเอกชนในกรุงเทพมหานครตามแนวคิดทักษะอารมณ์และสังคม (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย).
มณี ผ่านจังหาร, สมประสงค์ เสนารัตน์, & คันธทรัพย์ ชมพูพาทย์. (2564). การพัฒนาแบบทดสอบทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐานของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6. วารสารการวัดผลการศึกษา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 27(2), 221–235.
ศิริชัย กาญจนวาสี. (2552). ทฤษฎีการทดสอบแบบดั้งเดิม (พิมพ์ครั้งที่ 6). คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุภารัตน์ พัฒนแหวว. (2563). การเสริมสร้างการเรียนรู้ทางอารมณ์และสังคมของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นโดยการให้คำปรึกษากลุ่ม (วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ).
อุทัยวรรณ แซ่โง้ว. (2565). การพัฒนาแบบวัดทักษะทางสังคมและการเรียนรู้ข้ามวัฒนธรรมสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร).
Abrahams, L., Pancorbo, G., Primi, R., Santos, D., Kyllonen, P., John, O. P., & De Fruyt, F. (2019). Social-emotional skill assessment in children and adolescents: Advances and challenges in personality, clinical, and educational contexts. Psychological Assessment, 31(4), 460–473. https://doi.org/10.1037/pas0000591
Achenbach, T. M., & Rescorla, L. A. (2001). Manual for the ASEBA school-age forms & profiles. University of Vermont, Research Center for Children, Youth, & Families.
Anastasi, A., & Urbina, S. (1997). Psychological testing (7th ed.). Prentice Hall.
CASEL. (2013). Effective social and emotional learning programs: Preschool and elementary school edition.
Cohen, R. J., & Swerdlik, M. E. (2018). Psychological testing and assessment: An introduction to tests and measurement (9th ed.). McGraw-Hill Education.
Collaborative for Academic, Social, and Emotional Learning (CASEL). (2020). CASEL’s SEL framework: What are the core competence areas and where are they promoted? https://casel.org
De Fruyt, F., Wille, B., & John, O. P. (2015). Integrating personality structure, development, and assessment. European Journal of Personality, 29(1), 1–3. https://doi.org/10.1002/per.1967
Denham, S. A., Blair, K. A., DeMulder, E., Levitas, J., Sawyer, K., Auerbach-Major, S., & Queenan, P. (2003). Preschool emotional competence: Pathway to social competence? Child Development, 74(1), 238–256. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00533
Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64, 135–168. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-113011-143750
Domitrovich, C. E., Durlak, J. A., Staley, K. C., & Weissberg, R. P. (2017). Social-emotional competence: An essential factor for promoting positive adjustment and reducing risk in school children. Child Development, 88(2), 408–416. https://doi.org/10.1111/cdev.12739
Eisenberg, N., Spinrad, T. L., & Eggum, N. D. (2010). Emotion-related self-regulation and its relation to children’s maladjustment. Annual Review of Clinical Psychology, 6, 495–525. https://doi.org/10.1146/annurev.clinpsy.121208.131208
Elliott, S., Davies, M. D., Frey, J. R., Gresham, F., & Cooper, G. (2018). Development and initial validation of a social emotional learning assessment for universal screening. Journal of Applied Developmental Psychology, 55, 39-51. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2017.06.002
Indeed Editorial Team. (2022). Social and emotional skills: Definitions and examples. Indeed Career Guide. https://www.indeed.com/career-advice/career-development/social-skills
Lievens, F. (2017). Construct-driven SJTs: Toward an agenda for future research. International Journal of Testing, 17(3), 269–275. https://doi.org/10.1080/15305058.2017.1349524
Mayer, J. D., Salovey, P., & Caruso, D. R. (2004). Emotional intelligence: Theory, findings, and implications. Psychological Inquiry, 15(3), 197–215. https://doi.org/10.1207/s15327965pli1503_02
Murano, D., Lipnevich, A., Walton, K., Burrus, J., Way, J., & Anguiano-Carrasco, C. (2020). Measuring social and emotional skills in elementary students: Development of self-report Likert, situational judgment test, and forced-choice items. Journal of Psychoeducational Assessment, 38(2), 234–250. https://doi.org/10.1177/0734282919881468
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2024). Social and emotional skills for better lives: Findings from the OECD survey on social and emotional skills 2023. OECD Publishing. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2024/04/social-and-emotional-skills-for-better-lives_7af2f463/35ca7b7c-en.pdf
Palomera, R., Briones, E., Gómez-Linares, A., & Vera, J. (2023). Filling the gap: Improving the social and emotional skills of pre-service teachers. Revista de Psicodidáctica, 28(2), 142–149. https://doi.org/10.1016/j.psicod.2023.02.001
Shafer, L. (2018). 11 ways schools can—and should—involve families in SEL programming. https://shorturl.asia/dHpSm
UNICEF. (2024). The state of the world’s children 2024: Social and emotional learning in a changing world. https://www.unicef.org
Wang, M.-T., Degol, J. L., Amemiya, J., Parr, A., & Guo, J. (2020). Classroom climate and children's academic and psychological well-being: A systematic review and meta-analysis. Developmental Review, 57, 100912. https://doi.org/10.1016/j.dr.2020.100912
Wentzel, K. R., & Muenks, K. (2016). Peer influence on students’ motivation, academic achievement, and social behavior. In K. R. Wentzel & G. B. Ramani (Eds.), Handbook of social influences in school contexts (pp. 13–30). Routledge.
Whetzel, D. L., & McDaniel, M. A. (2009). Situational judgment tests: An overview of current research. Human Resource Management Review, 19(3), 188–202. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2009.03.007
Wigelsworth, M., Verity, L., Mason, C., Qualter, P., & Humphrey, N. (2022). Social and emotional learning in primary schools: A review of the current state of evidence. British Journal of Educational Psychology, 92, 898–924. https://doi.org/10.1111/bjep.12513
Yamane, T. (1967). Statistics: An introductory analysis (2nd ed.). Harper & Row.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Interdisciplinary Academic and Research Journal
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์ในบทความใดๆ ใน Interdisciplinary Academic and Research Journal ยังคงเป็นของผู้เขียนภายใต้ ภายใต้ Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License การอนุญาตให้ใช้ข้อความ เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ของสิ่งพิมพ์ ผู้ใช้ใดๆ เพื่ออ่าน ดาวน์โหลด คัดลอก แจกจ่าย พิมพ์ ค้นหา หรือลิงก์ไปยังบทความฉบับเต็ม รวบรวมข้อมูลเพื่อจัดทำดัชนี ส่งต่อเป็นข้อมูลไปยังซอฟต์แวร์ หรือใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางกฎหมายอื่นใด แต่ห้ามนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์หรือด้วยเจตนาที่จะเป็นประโยชน์ต่อธุรกิจใดๆ
