ปัจจัยด้านอายุผู้ประกอบการและอายุกิจการที่มีอิทธิพลต่อการดำเนินงานตามแนวคิด ESG ของธุรกิจที่พักแรมขนาดกลางและขนาดย่อมในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ธีรภัทร์  ยมยิ่ง; วัชระ เชียงกูล; วนิตา บุญโฉม

ผู้แต่ง

ธีรภัทร์ ยมยิ่ง มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตขอนแก่น
วัชระ เชียงกูล มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตขอนแก่น
วนิตา บุญโฉม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตขอนแก่น

คำสำคัญ:

การดำเนินงานตามแนวคิด ESG, ความยั่งยืนทางธุรกิจ, ธุรกิจที่พักแรม SMEs, อายุผู้ประกอบการ, อายุกิจการ, ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ภายใต้วิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ธุรกิจที่พักแรมขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) จำเป็นต้องปรับการดำเนินงานสู่แนวคิดสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาล (ESG) มากขึ้น อย่างไรก็ตาม องค์ความรู้ที่ผ่านมาให้ความสำคัญกับแรงกดดันภายนอกหรือขนาดกิจการเป็นหลัก ขณะที่บทบาทของลักษณะเชิงประชากรของผู้ประกอบการและวงจรชีวิตของกิจการต่อการขับเคลื่อน ESG ในบริบทธุรกิจบริการท้องถิ่นยังได้รับการศึกษาอย่างจำกัด งานวิจัยนี้จึงมุ่งวิเคราะห์อิทธิพลของอายุผู้ประกอบการและอายุกิจการต่อการดำเนินงานตามแนวคิด ESG ของธุรกิจที่พักแรม SMEs ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย และอธิบายความแตกต่างดังกล่าวในมุมมองการบริหารเชิงกลยุทธ์และความยั่งยืน

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยใช้ระเบียบวิธีแบบผสมผสาน โดยระยะแรกเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสังเกตการณ์ภาคสนามผู้ประกอบการ 15 ราย เพื่อตีความรูปแบบการดำเนินงาน ESG ในบริบทธุรกิจจริง ระยะที่สองเป็นการวิจัยเชิงปริมาณจากกลุ่มตัวอย่าง 267 ธุรกิจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (One-way ANOVA)

ผลการวิจัย: อายุผู้ประกอบการและอายุกิจการมีอิทธิพลต่อการดำเนินงานตามแนวคิด ESG อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยอายุผู้ประกอบการมีค่า F = 7.23, p < .01 และอายุกิจการมีค่า F = 8.45,
p < .01 ขณะที่ผลเชิงคุณภาพสะท้อนว่า ความแตกต่างดังกล่าวปรากฏผ่าน 3 มิติสำคัญ ได้แก่
(1) ความสามารถในการปรับตัวเชิงกลยุทธ์ (2) ระดับความเป็นระบบของการดำเนินงาน และ (3) แนวคิดการมุ่งเน้นธุรกิจ ผู้ประกอบการวัยกลางคนและธุรกิจที่ดำเนินงานมายาวนานมีแนวโน้ม
บูรณาการ ESG ได้อย่างเป็นระบบมากกว่า เนื่องจากมีประสบการณ์ เครือข่าย และกระบวนการจัดการที่มั่นคง ขณะที่ธุรกิจอายุน้อยหรือกิจการใหม่มีความคล่องตัวและตอบสนองต่อแนวคิด ESG ได้รวดเร็วกว่าในเชิงการปรับตัว

สรุปผล: ข้อค้นพบนี้ช่วยเติมเต็มช่องว่างองค์ความรู้โดยแสดงให้เห็นว่า การดำเนินงาน ESG ของ SMEs ไม่ได้ขึ้นอยู่กับแรงกดดันภายนอกเพียงอย่างเดียว แต่ยังถูกกำหนดโดยปัจจัยเชิงบุคคลและเชิงองค์กรที่ทำงานร่วมกันอย่างซับซ้อน ในเชิงทฤษฎีงานวิจัยนี้ช่วยขยายความเข้าใจเรื่อง ESG ไปสู่บริบทธุรกิจที่พักแรมขนาดเล็กในระดับภูมิภาค ส่วนในเชิงปฏิบัติผลการศึกษาเสนอว่ามาตรการส่งเสริม ESG ควรออกแบบให้สอดคล้องกับช่วงวัยของผู้ประกอบการและช่วงอายุของกิจการ เพื่อเพิ่มประสิทธิผลของการพัฒนาธุรกิจที่พักแรมสู่ความยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

กรมพัฒนาธุรกิจการค้า. (2567). DBD Datawarehouse+. https://datawarehouse.dbd.go.th

จรีย์ภัสร์ จุฑาธนัญญ์, นัทธ์หทัย อัครธนเตชสิทธิ์, เตือนใจ แสงทอง, และ สฤษฎ์ ตะเส. (2567). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความสำเร็จของผู้ประกอบการธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมในกรุงเทพมหานคร. วารสารนวัตกรรมการจัดการศึกษาและการวิจัย, 6(2), 388–400.

นารินี แสงสุข. (2561). ปัจจัยที่ส่งผลสำเร็จในการบริหารธุรกิจด้านบุคลากรของวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) ในกรุงเทพมหานคร. วารสารสมาคมนักวิจัย, 23(3), 123–136.

พวงพรภัสสร์ วิริยะ, และ สุภาพร ลักษมีธนสาร. (2567). ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารจัดการวิสาหกิจชุมชนในจังหวัดนครราชสีมา. สหวิทยาการและความยั่งยืนปริทรรศน์ไทย, 13(1), 58–73.

รตีนันฑา บุญแช่มชู, แสงทอง บุญยิ่ง, และ อเนก พุทธิเดช. (2568). ปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อการเป็นวิสาหกิจชุมชนในยุคดิจิทัล ในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารบัณฑิตวิทยาลัย พิชญทรรศน์, 20(2), 134–145.

ศูนย์ข้อมูลอสังหาริมทรัพย์. (2567). สถานการณ์ธุรกิจโรงแรม ครึ่งแรกปี 2567. https://www.reic.or.th

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). ข้อมูลสถิติและตัวชี้วัดที่สำคัญ. https://www.nso.go.th

สุพัตรา อภิชัยมงคล, สันนุดี เสลารัตน์, และ ภูมิฐาน รังคกูลนุวัฒน์. (2565). อิทธิพลของการกำกับดูแลกิจการ การเปิดเผยข้อมูลความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กร และการเปิดเผยข้อมูลทุนทางปัญญาที่มีต่อมูลค่าบริษัท: หลักฐานจากบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย. วารสารศิลปการจัดการ, 6(4), 1990–2008.

Ayvaz-Çavdaroğlu, N., Iyanna, S., & Foster, M. (2024). Smart service quality in hospitality – A quantitative assessment using MCDM and clustering methods. International Journal of Hospitality Management, 123, 103931.

Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99–120.

Boonyanet, W., Manowan, P., & Jangphanish, K. (2026). Cost of capital and the double moderating effects of firm age and audit lag: Evidence from Thailand's MAI market. Future Business Journal, 12(1), Article 83.

Campayo-Sanchez, F., & Nicolau, J. L. (2025). Optimizing control variable selection with algorithms: Parsimony and precision in regression analysis. Tourism Economics, 31(4), 803-810.

Elkington, J. (1998). Partnerships from cannibals with forks: The triple bottom line of 21st-century business. Environmental Quality Management, 8(1), 37–51.

Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59–82.

Hair, J., Anderson, R., Tatham, R., & Black, W. (1998). Multivariate data analysis. Prentice-Hall.

Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.).

Hambrick, D. C. (2007). Upper echelons theory: An update. Academy of Management Review, 32(2), 334–343.

Issock Issock, P. B. (2025). Responses of Small, Medium and Micro Enterprises to ESG Practices of Large Firms: A Multidimensional Perspective in the B2B Context. Business Strategy & Development, 8(4), e70251.

Khamwan, T. (2023). Senior entrepreneurs and their motivations to become small business owners in Thailand. Humanities, Arts and Social Sciences Studies, 23(3), 567–580.

Koch, E. J. (2020). Remembering that "Everybody Hurts": The Role of Self-Compassion in Responses to Rejection. Basic & Applied Social Psychology, 42(3), 167–175.

Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). Guilford Publications.

Labella-Fernández, A., Martínez-del-Río, J., Vázquez-Brust, D. A., & Céspedes-Lorente, J. J. (2025). Environmental entrepreneurship orientation and duality of goals: The moderating roles of public and private knowledge.

Business Strategy and the Environment, 34(1), 648–669.

Ma, J. (2024). Research on the impact of service recovery strategies on consumer and firm performance. SSR Journal of Economics, Business and Management (SSRJEBM), 1(1), 1-6.

OECD (2025), Scaling Up Public Financial and Non-Financial Support for SME Sustainability: Innovations and Good Practices, OECD Studies on SMEs and Entrepreneurship, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/bf835159-en.

Poramapojn, P., & Wiboonchutikula, P. (2025). Do size and age of acquisition goodwill matter for value relevance? Evidence from Thai listed firms. Asian Journal of Business and Accounting, 18(1), 103–134.

Sun, Y., Liang, H., Hao, S., Yin, L., Pan, Y., Wang, C., & Lu, J. (2024). A case-control study of the risk factors for fistula-in-ano in infants and toddlers. BMC Pediatrics, 24, 362.

Vetchagool, W. (2025). Board age diversity and firm performance: Empirical evidence from Thailand. Review of Integrative Business & Economics Research, 14(2), 450–467.

Zhang, W., Li, J., Zhang, X., Wu, W., & Liu, H. (2025). Environmental variables controlling soil aggregate stability across spatial scales and locations in a karst region of southwestern China. Geoderma, 456, 117240.