แนวทางการพัฒนาการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนของสถานศึกษา ในอำเภอหนองสองห้อง สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3
คำสำคัญ:
งานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน, สถานศึกษา, แนวทางการพัฒนาบทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนเป็นกลไกสำคัญในการส่งเสริมพัฒนาการผู้เรียนอย่างรอบด้าน ทั้งด้านการเรียน ความประพฤติ และคุณภาพชีวิต อย่างไรก็ตาม การดำเนินงานของสถานศึกษายังเผชิญข้อจำกัดหลายประการ จึงจำเป็นต้องพัฒนาแนวทางการดำเนินงานให้มีความเป็นระบบและสอดคล้องกับบริบทของสถานศึกษา เพื่อให้การดูแลช่วยเหลือนักเรียนเกิดประสิทธิภาพสูงสุด การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นของการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน ในอำเภอหนองสองห้อง สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3 และ 2) เพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนของสถานศึกษา ในอำเภอหนองสองห้อง สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3
ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสานวิธี กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้สอน อำเภอหนองสองห้อง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3 จำนวนทั้งสิ้น 250 คน กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้ตารางเครซี่มอร์แกรนด์ โดยเลือกใช้วิธีสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาประกอบด้วย แบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง และแบบประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการวิจัย: 1) สภาพปัจจุบันของการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนของสถานศึกษาในอำเภอหนองสองห้อง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3 โดยรวมอยู่ใน ระดับปานกลาง สภาพที่พึงประสงค์ของการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนของสถานศึกษาในอำเภอหนองสองห้อง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3 โดยรวมอยู่ใน ระดับมากที่สุด และความต้องการจำเป็นในการพัฒนาการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนของสถานศึกษาในอำเภอหนองสองห้อง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่นเขต 3 เรียงลำดับ ความต้องการจำเป็นจากมากไปหาน้อย ได้แก่ ด้านการส่งต่อนักเรียน การรู้จักนักเรียนเป็นรายบุคคล การป้องกันและแก้ไขปัญหา การคัดกรองนักเรียน และการส่งเสริมนักเรียน 2) แนวทางการพัฒนาการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนของสถานศึกษาในอำเภอหนองสองห้อง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่นเขต 3 มีทั้งหมด 5 ด้าน 15 แนวทาง ประกอบด้วย 1) ด้านการรู้จักนักเรียนเป็นรายบุคคล จำนวน 3 แนวทาง 2) ด้านการคัดกรองนักเรียน จำนวน 3 แนวทาง 3) ด้านการส่งเสริมนักเรียน จำนวน 3 แนวทาง 4) ด้านการป้องกันและแก้ไขปัญหา จำนวน 3 แนวทาง และ 5) ด้านการส่งต่อนักเรียน จำนวน 3 แนวทาง มีความเหมาะสม อยู่ในระดับมากที่สุด และมีความเป็นไปได้ อยู่ในระดับมากที่สุด
สรุปผล: การดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนของสถานศึกษาในอำเภอหนองสองห้องยังมีข้อจำกัดเมื่อเทียบกับสภาพที่พึงประสงค์ จึงมีความจำเป็นต้องพัฒนาอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะด้านการส่งต่อนักเรียนและการรู้จักนักเรียนเป็นรายบุคคล แนวทางการพัฒนาที่ได้ครอบคลุมกระบวนการดูแลช่วยเหลือนักเรียนทั้ง 5 ด้าน มีความเหมาะสมและสามารถนำไปใช้ได้จริงในบริบทของสถานศึกษา
เอกสารอ้างอิง
รวิทย์ ธรรมปาพจน์. (2567). แนวทางการพัฒนาระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนของสถานศึกษาในอำเภอจอมบึง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาราชบุรี เขต 1 [วิทยานิพนธ์
ครุศาสตรมหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง.
เชาวลิต ยิ้มแย้ม. (2566). ความต้องการจำเป็นและแนวทางการพัฒนาการดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ประถมศึกษาสกลนคร เขต 1 [วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
ณัฏฐวิภา คำปันศรี. (2559). สภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และแนวทางการพัฒนาการดำเนินงาน ตามระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 2 [วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
พิชาพงศ์ นาภู่. (2565). แนวทางการพัฒนาระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนอย่างมีประสิทธิภาพของ โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2 [วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.
ภูษณิศา ม่วงเกษม. (2562). สภาพที่เป็นจริงและสภาพที่พึงประสงค์ของระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนใน โรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปทุมธานี เขต 1 [วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต]. วิทยาลัยครูสุริยเทพ.
ภาคิน เศรษฐภักดี. (2560). การดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขต พื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2 [สารนิพนธ์ศึกษาศาสตร์มหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.
รัญฑ์ฐิญา ไสยราช. (2562). การศึกษาปัญหาและแนวทางการพัฒนาการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนในโรงเรียนขนาดเล็กสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิษณุโลก เขต 1 [วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ราชกิจจานุเบกษา. (2562). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2562. http://www.ratchakitcha.soc.go.th
สุริณี วัฒนศรีทานัง. (2568). การพัฒนากลยุทธ์ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน สังกัดสำนักงานเขต พื้นที่การศึกษาประถมศึกษา ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ [วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต].มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัยเลย.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2567). คู่มือการใช้งานระบบการช่วยเหลือนักเรียน.สำนักพัฒนาหลักประกันโอกาสทางการศึกษา กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.). กรุงเทพฯ : กระทรวงศึกษาธิการ.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Journal for Developing the Social and Community
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์เป็นของผู้ประพันธ์บทความ
