รูปแบบการสร้างความมั่นคงทางอาหารบนฐานทรัพยากรทางธรรมชาติและทุนทาง สังคมเพื่อความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่น ตำบลหนองเม็ก อำเภอนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม
คำสำคัญ:
ความมั่งคงทางอาหาร, การพึ่งตนเอง, ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงบทคัดย่อ
การศึกษาวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยแบบผสมผสานโดยใช้กระบวนการวิจัยการประเมินสภาวะ
ชนบทแบบมีส่วนร่วม กลุ่มตัวอย่างเลือกแบบเจาะจงในเขตพื้นที่ตำบลหนองเม็ก อำเภอนาเชือก จังหวัด
มหาสารคามจำนวน 400 ครัวเรือนเพื่อศึกษาความมั่นคงทางอาหารของครัวเรือนและเลือก
กลุ่มเป้าหมายจากผู้นำชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน ชาวบ้านที่ใช้ประโยชน์จากป่าและน้ำ จำนวน 50 คน โดย
การจัดประชุมกลุ่มย่อย การระดมสมองเพื่อศึกษารูปแบบการสร้างความมั่นคงทางอาหารของครัวเรือน
และชุมชนจากฐาแผนทรัพยากรรมชาติผลการวิจัยได้ข้อสรุปดังนี้
ศักยภาพของชุมชนด้านความมั่นคงทางอาหาร ชุมชนสามารถพึ่งตนเองด้านอาหารจาก 3 แหลง
คือ 1) อาหารในบ้าน ครัวเรือนสามารถผลิต่อาหารเองโดยใช้วัตถุดิบในชุมชน 2) แหลงอาหารจากน้ำ
และ3) แหลงอาหารจากป่าชุมชน ได้แนวทางสร้างความมั่นคงทางอาหารของครัวเรือนมีปัจจัยสำคัญ 3
ส่วน ได้แก่ ความสามารถในการหาอาหารมารับประทานได้ (มีอาหารอย่างเพียงพอสม่ำเสมอ) การ
เข้าถึงอาหารของครัวเรือน (มีแหลงทรัพยากรเพียงพอที่ทุกครัวเรือนจะหาอาหารได้) และการใช้
ประโยชน์จากอาหาร (มีความรู้และวิธีการที่จะใช้ประโยชน์จากอาหาร รวมทั้งการเข้าถึงแหลงอาหารใน
น้ำและป่าไม้อย่างถูกสุขอนามัย) การอนุรักษ์ ฟื้นฟูเพื่อให้มีแหลงอาหารอย่างเพียงพอคนในชุมชนมี
แนวปฏิบัติร่วมกัน คือช่วยกันดูแลรักษาแหลงอาหารของชุมชน ไม่ทิ้งขยะลงแหล่งน้ำไม่ตัดไม้ทำลายป่า
ปลูกผักเลี้ยงสัตว์ไว้กินเอง ไม่จับปลาในฤดูวางไข่ ช่วยกันรักษา รักษาทรัพยากรธรรมชาติไม่ให้เสื่อมโทรม
ใช้ชีวิตแบบพอเพียง ปลูกจิตสำนึก ปลูกป่าทดแทน การส่งเสริมให้คนในชุมชนลดการใช้สารเคมี เพื่อ
คำนึงถึงความยั่งยืนทางระบบนิเวศและปลอดภัยต่อสุขภาพในอนาคต เช่น ลดการใช้สารเคมีเก็บผลผลิต
ให้ตัวเองได้บริโภคอย่างเพียงพอและเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ปลูกเองในฤดูถัดไป และมีการสืบทอดประเพณีสู่
รุ่นลูกรุ่นหลาน เพื่อแบ่งปัน หรือแลกเปลี่ยนอาหารกันในชุมชน
เอกสารอ้างอิง
Office of the National Economic and Social Development. (2012). National Economic and Social Development Plan Vol. 11 : 2012-2016. [Online] From : http: //www.nesdb.go.th/ Default.axpx? tabid395 [4March 2012]
Piyanart Imdee (2004). Food Security of Rural Community : a Case Study of PaKha Village, Suak Sub-District, Muangnan District, Nan Province. Master of Community Development Thesis : Thammasat University.
Somporn Issawalanon. (2014). “Agriculture and Food Security Threats and Solutions.” The Special lecture on stage of “The Local Community is the Leader in
Innovation and Management.” 2 March 2014 at BITEC Convention Center,Bangkok.
Songsiri Wichiranon. (2012). “The Way of Life and Local Food Security in the Southern Part”. RMUTP Research Journal, 8 (1) : January-June 2012
Surachai Raksachart. (2002). Food Security of Maginalized People : Consumption Patterns and Sournce of Food Selected Households in a Karen Community,
Western Thailand. Master of Science Thesis : Chiang Mai University.
Sustainable Agriculture Foundation (Thailand). (2011). “Report on Food Security Indicators” Sustainable Agriculture Foundation (Thailand) under Agricultural and Food Crisis Driven Projects according to Resolution of National Health
Assembly 2008. Bangkok : Sustainable Agriculture Foundation (Thailand)
Suthanee Maliphan. (2009). Food security of Luawa, Ban Pakham, Borkue District, Nan Province. Master of Arts Thesis : King Mongkut's University of Technology Thonburi
Thananchai Mungjit, Bumpen Keowan and Benchamas Yooprasert. (2010). “Potential Strengthen Guidelines of Food Security in Mae Surin Village, Khun Yuam District,
Mae Hong Son Province”. The 2nd STOU Graduate Research Conference : Sukhothai Thammathirat Open University
Wipaphan Upanisakorn and Natnalin Upanisakorn. (2017). “The Approach for Developing Community’s Morality Based Philosophy of Sufficiency”, Journal of
Research and Development Institute, Rajabhat Maha Sarakham University, 4 (1) :January–June 2017, p. 79-96
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์เป็นของผู้ประพันธ์บทความ
