กรอบแนวคิด AI-STORY: รูปแบบการประเมินเชิงแนวคิดสำหรับการบูรณาการปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ในการพัฒนาวิชาชีพครูโรงเรียนชนบท
คำสำคัญ:
การจัดการเรียนรู้, การพัฒนาวิชาชีพครู, กรอบแนวคิด AI-STORY, ปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์, โรงเรียนชนบทบทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: บทความวิชาการนี้สังเคราะห์องค์ความรู้เกี่ยวกับการใช้ปัญญาประดิษฐ์ เชิงสร้างสรรค์ในการพัฒนาวิชาชีพครูโรงเรียนชนบท วิเคราะห์ช่องว่างของวรรณกรรม และนำเสนอกรอบแนวคิด AI-STORY เป็นรูปแบบการประเมินเชิงแนวคิด เพื่อตรวจสอบว่าการบูรณาการ GenAI สอดคล้องกับบริบทโรงเรียน เป้าหมายหลักสูตร จริยธรรม การใช้จริงในชั้นเรียน และหลักฐานผลลัพธ์เพียงใด
ระเบียบวิธีการวิจัย: ใช้การทบทวนวรรณกรรมแบบมุ่งเป้าและการสังเคราะห์เชิงมโนทัศน์ ครอบคลุม 5 ประเด็น ได้แก่ GenAI ทางการศึกษา การพัฒนาวิชาชีพครู บริบทโรงเรียนชนบท ความฉลาดรู้ด้าน AI และจริยธรรม AI จากนั้นจัดหลักฐานเป็น 3 ชั้น และวิเคราะห์ผ่าน 7 มิติของ AI-STORY ได้แก่ Analyze, Identify, Scaffold, Transform, Optimize, Run และ Yield
ผลการวิจัย: ผลการสังเคราะห์วรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะงานด้าน GenAI ทางการศึกษาในช่วง ค.ศ. 2023–2025 สะท้อนว่าหลักฐานมีความเข้มแข็งด้านการออกแบบแนวคิด การกำหนดเป้าหมายการเรียนรู้ ความพร้อมของครู และการวิเคราะห์บริบท แต่ยังมีหลักฐานจำกัดเกี่ยวกับการนำทรัพยากรที่สร้างด้วย AI ไปใช้จริงในชั้นเรียน และผลลัพธ์ระดับผู้เรียน งานจำนวนมากยังเน้นทัศนคติ ความมั่นใจ หรือการใช้เครื่องมือ มากกว่าผลเชิงการสอนที่ตรวจสอบได้
สรุปผล: กรอบ AI-STORY เสนอเป็นรูปแบบการประเมินเชิงแนวคิดสำหรับตรวจสอบคุณภาพ การบูรณาการ GenAI ในการพัฒนาวิชาชีพครูโรงเรียนชนบท กรอบนี้ไม่ใช่รายการตรวจสอบเชิงขั้นตอน แต่ช่วยให้ผู้เกี่ยวข้องพิจารณาความสอดคล้องกับบริบท การสนับสนุนครู การตรวจสอบจริยธรรม การใช้จริงในชั้นเรียน และหลักฐานผลลัพธ์ ก่อนสรุปคุณค่าทางการศึกษาของ GenAI
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม และสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์. (2567). แนวทางประยุกต์ใช้ Generative AI อย่างมีธรรมาภิบาลสำหรับองค์กร. ศูนย์ธรรมาภิบาลปัญญาประดิษฐ์.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2566). แผนปฏิบัติราชการระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566–2570) ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2568). คู่มือการใช้ AI สำหรับครู นักเรียน โรงเรียน และผู้ปกครองในประเทศไทย พ.ศ. 2568. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2567). การประยุกต์ใช้ AI ในการจัดการเรียนรู้: ตัวอย่างแนวปฏิบัติของต่างประเทศ. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
Adams, C., Pente, P., Lemermeyer, G., & Rockwell, G. (2023). Ethical principles for artificial intelligence in K–12 education. Computers and Education: Artificial Intelligence, 4, Article 100131. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2023.100131
Amershi, S., Weld, D., Vorvoreanu, M., Fourney, A., Nushi, B., Collisson, P., Suh, J., Iqbal, S., Bennett, P. N., Inkpen, K., Teevan, J., Kikin-Gil, R., & Horvitz, E. (2019). Guidelines for human-AI interaction. In Proceedings of the 2019 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (pp. 1–13). Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/3290605.3300233
Darling-Hammond, L., Hyler, M. E., & Gardner, M. (2017). Effective teacher professional development. Learning Policy Institute.
Desimone, L. M. (2009). Improving impact studies of teachers’ professional development: Toward better conceptualizations and measures. Educational Researcher, 38(3), 181–199. https://doi.org/10.3102/0013189X08331140
Diliberti, M. K., Lake, R. J., & Weiner, S. R. (2025). More districts are training teachers on artificial intelligence: Findings from the American School District Panel. RAND Corporation. https://www.rand.org/pubs/research_reports/RRA956-31.html
Fajardo-Ramos, D. C., Chiappe, A., & Mella-Norambuena, J. (2025). Human-in-the-loop assessment with AI: Implications for teacher education in Ibero-American universities. Frontiers in Education, 10, Article 1710992. https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1710992
Glover, T. A., Nugent, G. C., Chumney, F. L., Ihlo, T., Shapiro, E. S., Guard, K., Koziol, N., & Bovaird, J. (2016). Investigating rural teachers’ professional development, instructional knowledge, and classroom practice. Journal of Research in Rural Education, 31(3), 1–16.
https://jrre.psu.edu/sites/default/files/2019-08/31-3.pdf
Guskey, T. R. (2002). Does it make a difference? Evaluating professional development. Educational Leadership, 59(6), 45–51.
Hwang, Y., Lee, J. H., & Shin, D. (2023). What is prompt literacy? An exploratory study of language learners’ development of new literacy skill using generative AI. arXiv. https://arxiv.org/abs/2311.05373
Kim, J., & Wargo, E. (2025). Empowering educational leaders for AI integration in rural STEM education: Challenges and strategies. Frontiers in Education, 10, Article 1567698.
https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1567698
Kormos, E., & Wisdom, K. (2021). Rural schools and the digital divide: Technology in the learning experience and challenges to integration. Theory & Practice in Rural Education, 11(1), 25–39. https://doi.org/10.3776/tpre.2021.v11n1p25-39
Lakhe Shrestha, B. L., Dahal, N., Hasan, M. K., Paudel, S., & Kapar, H. (2025). Generative AI on professional development: A narrative inquiry using TPACK framework. Frontiers in Education, 10, Article 1550773. https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1550773
Long, D., & Magerko, B. (2020). What is AI literacy? Competencies and design considerations. In Proceedings of the 2020 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems. Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/3313831.3376727
López Costa, M. (2025). Artificial intelligence and data literacy in rural schools’ teaching practices: Knowledge, use, and challenges. Education Sciences, 15(3), Article 352. https://doi.org/10.3390/educsci15030352
Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017–1054. https://doi.org/10.1111/j.1467-9620.2006.00684.x
Mishra, P., Warr, M., & Islam, R. (2023). TPACK in the age of ChatGPT and generative AI. Journal of Digital Learning in Teacher Education, 39(4), 235–251. https://doi.org/10.1080/21532974.2023.2247480
Nguyen, A., Ngo, H. N., Hong, Y., Dang, B., & Nguyen, B.-P. T. (2023). Ethical principles for artificial intelligence in education. Education and Information Technologies, 28(4), 4221–4241. https://doi.org/10.1007/s10639-022-11316-w
OECD. (2025). AI adoption in the education system: International insights and policy considerations for Italy (OECD Artificial Intelligence Papers No. 52). OECD Publishing.
Prilop, C. N., Mah, D.-K., Jacobsen, L. J., Hansen, R. R., Weber, K. E., & Hoya, F. (2025). Generative AI in teacher education: Educators’ perceptions of transformative potentials and the triadic nature of AI literacy explored through AI-enhanced methods. Computers and Education: Artificial Intelligence, 9, Article 100471. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2025.100471
Shneiderman, B. (2020). Human-centered artificial intelligence: Reliable, safe and trustworthy. International Journal of Human-Computer Interaction, 36(6), 495–504.
Sims, S., Fletcher-Wood, H., O’Mara-Eves, A., Cottingham, S., Stansfield, C., Goodrich, J., Van Herwegen, J., & Anders, J. (2025). Effective teacher professional development: New theory and a meta-analytic test. Review of Educational Research, 95(2), 213–254. https://doi.org/10.3102/00346543231217480
UNESCO. (2023). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO.
UNESCO. (2024). AI competency framework for teachers. UNESCO.
U.S. Department of Education. (2023). Artificial intelligence and the future of teaching and learning: Insights and recommendations.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
Wenger, E. (1998). Communities of practice: Learning, meaning, and identity. Cambridge University Press.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Journal for Developing the Social and Community
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์เป็นของผู้ประพันธ์บทความ
