มาตรการทางกฎหมายว่าด้วยการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทคดีสิ่งแวดล้อมก่อนฟ้องคดีในศาลปกครอง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มุ่งศึกษาการแก้ไขกฎหมายไทยเพื่อรองรับการไกล่เกลี่ยก่อนฟ้องคดีปกครองเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปัญหาของกฎหมายไทย ศึกษาบทเรียนจากกฎหมายต่างประเทศ และสังเคราะห์ข้อเสนอเชิงกฎหมายที่เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย การศึกษานี้เป็นการวิจัยเอกสารทางนิติศาสตร์ โดยศึกษากฎหมายไทยควบคู่กับกฎหมายต่างประเทศ 6 ประเทศ ได้แก่ ฝรั่งเศส เยอรมนี ญี่ปุ่น สหรัฐอเมริกา ออสเตรีย และเนเธอร์แลนด์ เพื่อใช้เป็นกรอบการวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบในการประเมินข้อจำกัดของกฎหมายไทยและออกแบบแนวทางพัฒนากลไกก่อนฟ้องคดีปกครองเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นระบบ ผลการศึกษาพบว่า กฎหมายไทยยังไม่มีโครงสร้างทางกฎหมายที่รองรับการไกล่เกลี่ยก่อนฟ้องคดีปกครองเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมอย่างชัดเจน โดยมีปัญหาสำคัญอย่างน้อย 6 ประการ ได้แก่ การขาดบทบัญญัติรองรับโดยตรง ความไม่ชัดเจนของขั้นตอนและผู้ริเริ่ม ความไม่ชัดเจนของลักษณะคดีที่เหมาะสม ข้อจำกัดเกี่ยวกับผู้ไกล่เกลี่ย ความไม่ชัดเจนเกี่ยวกับระยะเวลาและผลต่ออายุความ และความไม่ชัดเจนเกี่ยวกับผลทางกฎหมายของข้อตกลงที่เกิดจากการไกล่เกลี่ยก่อนฟ้องคดี ขณะเดียวกัน กฎหมายต่างประเทศที่ศึกษาแสดงให้เห็นองค์ประกอบร่วมของระบบที่มีประสิทธิภาพ ได้แก่ ฐานกฎหมายที่ชัดเจน ช่องทางเข้าสู่กระบวนการที่แน่นอน หลักเกณฑ์คัดกรองคดี ผู้ไกล่เกลี่ยและผู้เชี่ยวชาญที่เหมาะสม ตลอดจนหลักประกันทางกฎหมายในเรื่องอายุความและผลผูกพันของข้อตกลง ทั้งนี้ผู้วิจัยจึงเสนอให้มีการแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 เพื่อรองรับการไกล่เกลี่ยก่อนฟ้องคดีปกครองเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมอย่างชัดเจน ทั้งในด้านอำนาจของศาล ขอบเขตของคดีที่เหมาะสม ผู้มีสิทธิริเริ่ม และผลทางกฎหมายของข้อตกลงจากการไกล่เกลี่ย ควบคู่กับการตรากฎหมายลำดับรอง การจัดตั้งศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทประจำศาลปกครอง การเปิดโอกาสให้ผู้เชี่ยวชาญภายนอกเข้ามามีบทบาท และการกำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับอายุความให้ชัดเจน ข้อเสนอเหล่านี้มีนัยสำคัญต่อการยกระดับกระบวนการยุติธรรมทางปกครองของไทย และส่งเสริมการเข้าถึงความยุติธรรมด้านสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื่อหาและข้อมูลในบทความ เป็นความรับผิดชอบของผุ้แต่ง
บทความในวารสารเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิจัยและนวัตกรรมท้องถิ่น
เอกสารอ้างอิง
กิตติศักดิ์ ปรกติ. (2563). การระงับข้อพิพาททางปกครองโดยวิธีการทางเลือกในต่างประเทศและบทเรียนสำหรับไทย. วารสารกฎหมายปกครอง, 37(2), 45–78.
ชาญชัย แสวงศักดิ์. (2560). กระบวนการระงับข้อพิพาททางปกครองกับการพัฒนาอย่างยั่งยืน. วารสารกฎหมายมหาชน, 15(3), 23–52.
ณัฐวุฒิ แสงประทีป. (2565). การระงับข้อพิพาทสิ่งแวดล้อมโดยวิธีการทางเลือกในประเทศไทย. วารสารนิติศาสตร์, 51(1), 101–130.
ธีรภัทร์ เสรีรังสรรค์. (2563). แนวทางการพัฒนาการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีปกครองของไทย. วารสารศาลปกครอง, 20(1), 67–95.
ปิติ เอี่ยมจำรูญลาภ. (2564). ปัญหาการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีปกครองของไทย. วารสารนิติศาสตร์และสังคมท้องถิ่น, 5(2), 89–120.
พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง (ฉบับที่ 12) พ.ศ. 2562. (2019). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 136 ตอนที่ 56 ก.
ระเบียบของที่ประชุมใหญ่ตุลาการในศาลปกครองสูงสุด ว่าด้วยการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีปกครอง พ.ศ. 2562. (2019). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 136 ตอนที่ 94 ก.
วรเจตน์ ภาคีรัตน์. (2562). การพัฒนากฎหมายวิธีพิจารณาคดีปกครองของไทยในบริบทเปรียบเทียบ. วารสารนิติศาสตร์, 48(2), 1–34.
สมชาย ปรีชาศิลปกุล. (2561). การเข้าถึงความยุติธรรมในคดีสิ่งแวดล้อมของไทย. วารสารสิทธิมนุษยชนและสันติศึกษา, 4(1), 55–82.
สุรศักดิ์ ลิขสิทธิ์วัฒนกุล. (2564). การพัฒนากลไกระงับข้อพิพาทสิ่งแวดล้อมของไทย. วารสารกฎหมายสิ่งแวดล้อม, 10(2), 12–40.
Code de justice administrative. (n.d.). France.
