การพัฒนาและยกระดับโมเดลแก้จน ของจังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อยกระดับและพัฒนาโมเดลแก้จนของจังหวัดบุรีรัมย์ โดยเน้นการพัฒนาอาชีพและยกระดับรายได้ของครัวเรือนคนจนผ่านกระบวนการมีส่วนร่วม การใช้ข้อมูล BP-MAP เป็นเครื่องมือในการกำหนดกลุ่มเป้าหมายอย่างแม่นยำ และการขับเคลื่อนด้วยความร่วมมือของภาคีเครือข่ายภายในและภายนอกมหาวิทยาลัย รวม 19 หน่วยงาน ผลการวิจัยพบว่า การดำเนินงานที่บูรณาการร่วมกันของทุกภาคส่วน ส่งผลให้เกิดการพัฒนาอาชีพจำนวน 19 อาชีพ ซึ่งครอบคลุมอาชีพทั้งในระดับปฐมภูมิ ทุติยภูมิ และตติยภูมิ หมุนเวียนเศรษฐกิจชุมชน มีครัวเรือนคนจนเข้าร่วมจำนวน 722 ครัวเรือน จาก 29 พื้นที่ ใน 10 อำเภอ โดยใช้กระบวนการฝึกอบรม Up-skill, Re-skill และ New-skill ควบคู่กับการถ่ายทอดเทคโนโลยีและนวัตกรรมที่เหมาะสม เช่น นวัตกรรมเกษตรแปลงรวม  และเทคโนโลยีลดความร้อนแปลงผัก

ผลการดำเนินงานพบว่า ครัวเรือนคนจนที่มีอาชีพหลากหลายสามารถเพิ่มรายได้เฉลี่ยต่อเดือนได้มากถึงร้อยละ 24.51 และบางพื้นที่สามารถเพิ่มรายได้มากกว่าร้อยละ 40 โดยเฉพาะอาชีพรถพุ่มพวงที่สร้างรายได้เฉลี่ยใกล้เคียงค่าแรงขั้นต่ำของจังหวัดบุรีรัมย์ มีบทบาทในการกระจายสินค้าและเชื่อมโยงตลาดชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ตาม ครัวเรือนคนจนยังมีข้อจำกัดในการเข้าถึงทรัพยากร เช่น เงินทุน ที่ดิน เทคโนโลยีที่มีราคาสูง และโครงสร้างพื้นฐาน การส่งเสริมและสนับสนุนอย่างต่อเนื่องจากภาคีเครือข่ายทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคมจึงเป็นปัจจัยสำคัญต่อความยั่งยืน

            นอกจากนี้ การพัฒนาระบบกองทุนและสวัสดิการภายในกลุ่มอาชีพยังเป็นกลไกเสริมสร้างความมั่นคงในระยะยาว โดยใช้แนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงเป็นหลักในการบริหารจัดการ ส่งเสริมการรวมกลุ่มอย่างเข้มแข็ง และสร้างความสามารถในการพึ่งตนเองของครัวเรือนคนจนได้อย่างแท้จริง งานวิจัยนี้จึงสะท้อนให้เห็นถึงนวัตกรรมทางสังคมที่ใช้กระบวนการพัฒนาแบบองค์รวม ซึ่งมีประสิทธิภาพในการลดความยากจนและส่งเสริมความยั่งยืนในระดับครัวเรือนและชุมชน