ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาระดับประถมศึกษาสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานราธิวาส เขต 2

ฆอเล็บ  หะมะ; ศัจนันท์  แก้ววงศ์ศรี

doi:10.60027/iarj.2026.e298920

ผู้แต่ง

ฆอเล็บ หะมะ มหาวิทยาลัยหาดใหญ่ https://orcid.org/0009-0008-0432-6522
ศัจนันท์ แก้ววงศ์ศรี มหาวิทยาลัยหาดใหญ่ https://orcid.org/0009-0003-4617-3580

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e298920

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์, ผู้บริหารสถานศึกษาระดับประถมศึกษา, สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานราธิวาส เขต 2

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การเปลี่ยนแปลงของสังคมในศตวรรษที่ 21 ส่งผลให้ผู้บริหารสถานศึกษาจำเป็นต้องปรับบทบาทการบริหารด้วยภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ เพื่อเสริมสร้างขวัญกำลังใจครูและพัฒนาการจัดการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับบริบทที่เปลี่ยนแปลงการศึกษานี้มุ่งศึกษาภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา เพื่อเป็นแนวทางในการยกระดับประสิทธิภาพการบริหารและการจัดการเรียนการสอนในสถานศึกษา การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาระดับภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาระดับประถม ศึกษาสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานราธิวาส เขต 2 2) เพื่อเปรียบเทียบความคิดเห็นของครูผู้สอนต่อภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาระดับประถมศึกษาสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานราธิวาส เขต 2 จำแนกตามข้อมูลทั่วไป ได้แก่ เพศ ระดับการศึกษา ประสบการณ์ในการปฏิบัติงาน และ ขนาดของสถานศึกษา และ 3) เพื่อรวบรวมข้อเสนอแนะของครูผู้สอนที่มีต่อภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาระดับประถมศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานราธิวาสเขต 2

ระเบียบวิธีการวิจัย: ใช้แบบสอบถามในการเก็บรวบรวมข้อมูล กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 346 คน ได้ค่าความเชื่อมั่น (Reliability) เท่ากับ 0.966 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์ค่าที(t-test) การทดสอบค่าเอฟ (F-test) การวิเคราะห์ความแปรปรวน และการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา

ผลการวิจัย: ผลการวิจัย พบว่า 1) ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาระดับประถมศึกษา โดยรวมและรายด้านอยู่ในระดับมาก เรียงลำดับคือ วิสัยทัศน์ ความยืดหยุ่น การคิดค้นสิ่งใหม่ และจินตนาการ 2) การเปรียบเทียบความคิดเห็นของครู พบว่า เพศ ระดับการศึกษา และขนาดสถานศึกษา ไม่แตกต่างกัน แต่ประสบการณ์ทำงานแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ .001 โดยด้านวิสัยทัศน์แตกต่างที่ระดับ .001 ส่วนด้านการคิดค้นสิ่งใหม่และความยืดหยุ่นแตกต่างที่ระดับ .05 ทั้งนี้ ครูที่มีประสบการณ์น้อยกว่า 10 ปี มีความคิดเห็นแตกต่างจากกลุ่มที่มีประสบการณ์มากกว่า 10 ปีขึ้นไป 3) ข้อเสนอแนะสำคัญ ได้แก่ ควรกำหนดและสื่อสารวิสัยทัศน์ให้สอดคล้องบริบท เปิดโอกาสให้มีส่วนร่วม ส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์และนวัตกรรม สร้างบรรยากาศเอื้อต่อการคิดใหม่ มีความยืดหยุ่นในการบริหาร และสนับสนุนการพัฒนาและแลกเปลี่ยนนวัตกรรมการเรียนรู้

สรุปผล: ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาระดับประถมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานราธิวาส เขต 2 โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก โดยมีด้านวิสัยทัศน์สูงที่สุด รองลงมาคือด้านความยืดหยุ่น และด้านจินตนาการมีระดับต่ำที่สุด การเปรียบเทียบความคิดเห็นของครูจำแนกตามเพศ ระดับการศึกษา และขนาดสถานศึกษา พบว่าไม่แตกต่างกันทั้งภาพรวมและรายด้าน ครูที่มีประสบการณ์ทำงานแตกต่างกันมีความคิดเห็นต่อภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะด้านวิสัยทัศน์ ด้านการคิดค้นสิ่งใหม่ และด้านความยืดหยุ่น

เอกสารอ้างอิง

กิตติ์กาญจน์ ปฏิพันธ์. (2555). โมเดลสมการโครงสร้างภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาอาชีวศึกษา [วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตอีสาน.

ขวัญฤทัย ภู่สาระ. (2562). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษากับประสิทธิผลของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 1 [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา].

จิตติภูมิ เทพคำ. (2564). การศึกษาภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 3 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยพะเยา.

ซูไฮรี มะลีเป็ง. (2565). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษากับการบริหารงานด้านการพัฒนากระบวนการเรียนรู้ในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานราธิวาส เขต 2 [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา].

ทรรศนีย์ วราห์คำ. (2554). การจัดการศึกษาสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ของโรงเรียนวัดจันทร์ประดิษฐาราม สังกัดสำนักงานเขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร [วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา]. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

นงเยาว์ สิงหทองกูล, และ อำนวย มีราคา. (2564). การศึกษาภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 1. วารสารวิชาการ มจร บุรีรัมย์, 6(1), 146–158. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/ambj/article/download/247438/168632/

วชิรวิทย์ สุราสา, และ เอกราช โฆษิตพิมานเวช. (2565). ผู้บริหารที่นำสถานศึกษาสู่ความสำเร็จบนวิถีแห่งความเปลี่ยนแปลง. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 5(2), 186–201. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/JMCR/article/view/1933

สใบแพร สัพโส. (2562). การพัฒนาตัวบ่งชี้ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารโรงเรียนประถมศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในจังหวัดสกลนคร [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารและพัฒนาการศึกษา]. มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

สุรศักดิ์ เล็กวงษ์. (2563). บทบาทภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจันทบุรี [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี].

อิบตีซาม เจะหะ. (2564). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปัตตานี เขต 2. วารสารการบริหารการศึกษาและครุศาสตร์, 1(3), 34–46. สืบค้น จาก https://so01.tci-thaijo.org/index.php/EdD_Adm/article/view/250579

Ash, R. C., & Persall, J. M. (2000). The principal as chief learning officer: Developing teacher leaders. NASSP Bulletin, 84(616), 15–22. https://doi.org/10.1177/019263650008461604

Delich, V., & Lengyel, M. (2014). Can developing countries use SPS standards to gain access to markets? The case of Mercosur. In M. Jansen, J. A. Monteiro, & E. Woznowski (Eds.), Connecting to global markets: Challenges and opportunities: Case studies presented by WTO chair-holders (pp. 87–100). World Trade Organization. https://www.wto.org/english/res_e/booksp_e/cmark_full_e.pdf

Harris, A. (2009). Creative leadership: Developing future leaders. Management in Education, 23(1), 9–11. https://doi.org/10.1177/0892020608099076