การพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน โดยใช้การจัดการเรียนรู้ แบบสืบเสาะร่วมกับเกมวิทยาศาสตร์ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เป็นเครื่องมือสำคัญในการเตรียมเยาวชนให้สามารถดำเนินชีวิตในสังคมโลก ซึ่งต้องอาศัยทักษะการคิดขั้นสูงและทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์เพื่อนำมาใช้ขั้นการแก้ปัญหา แต่สภาพปัจจุบันพบว่า นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนบ้านห้วยผักหนาม มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิทยาศาสตร์เฉลี่ยเพียงร้อยละ 65.00 และจากการทดสอบทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐานของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนบ้านห้วยผักหนาม ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 โดยใช้แบบทดสอบ จำนวน 40 ข้อ พบว่า นักเรียน มีคะแนนเฉลี่ยทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐานเรียงลำดับจากมากไปหาน้อย ดังนี้ การสังเกต ( =4.56) การวัด ( =4.22) การคำนวณ ( =4.11) การจำแนกประเภท ( =4.00) การพยากรณ์ ( =3.11) การลงความเห็นจากข้อมูล ( =3.11) การจัดกระทำและสื่อความหมายข้อมูล ( =3.00) และการหาความสัมพันธ์ระหว่างสเปสกับสเปส และสเปสกับเวลา ( =2.89) ผู้วิจัยจึงต้องการพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐานที่มีคะแนนเฉลี่ย 4 อันดับสุดท้ายให้กับนักเรียน ได้แก่ ทักษะการหาความสัมพันธ์ระหว่างสเปชกับสเปชและสเปชกับเวลา ทักษะการจัดกระทำและสื่อความหมายข้อมูล ทักษะการลงความคิดเห็นจากข้อมูล และทักษะการพยากรณ์ เพื่อเป็นเครื่องมือสำคัญที่จะช่วยให้นักเรียนสามารถทำความเข้าใจเนื้อหาเรื่องแรงและพลังงานได้อย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อพัฒนาทักษะกระบวนทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน โดยการจัด การเรียนรู้แบบสืบเสาะร่วมกับเกมวิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ให้มีคะแนนทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน เฉลี่ยไม่น้อยกว่าร้อยละ 70 ของคะแนนเต็ม 2. เพื่อศึกษาความพึงพอใจของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ที่มีต่อการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะร่วมกับเกมวิทยาศาสตร์
ระเบียบวิธีการวิจัยเชิงวิจัยเชิงปฏิบัติการ: กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2568 โรงเรียนบ้านห้วยผักหนาม จังหวัดชัยภูมิ จำนวน 9 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย มี 3 ประเภท 1.เครื่องมือปฏิบัติการวิจัย ได้แก่ แผนการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะร่วมกับเกมวิทยาศาสตร์ เรื่อง แรงและพลังงาน 2.เครื่องมือสะท้อนผลการปฏิบัติ ได้แก่ 1) แบบสังเกตพฤติกรรม 2) แบบสัมภาษณ์ และ 3.เครื่องมือประเมินผลการเรียนรู้ คือ แบบทดสอบวัดทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน (เป็นแบบประเมินย่อยท้ายวงจร) สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการวิจัย: 1. นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ที่เรียนโดยใช้การจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะร่วมกับเกมวิทยาศาสตร์ มีทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ วงจรที่ 1 ผ่านเกณฑ์ 6 คน คิดเป็นร้อยละ 66.67 วงจรที่ 2 ผ่านเกณฑ์ทุกคน คิดเป็นร้อยละ 100 และวงจรที่ 3 ผ่านเกณฑ์ทุกคน คิดเป็นร้อยละ 100 เมื่อสิ้นสุดทั้ง 3 วงจรมีคะแนนทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน เฉลี่ยไม่น้อยกว่าร้อยละ 70 ของคะแนนเต็มทุกคน คิดเป็นร้อยละ 100 2. นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 มีความพึงพอใจต่อการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะร่วมกับเกมวิทยาศาสตร์ โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด
สรุปผล: การพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐานโดยใช้การจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะร่วมกับเกมวิทยาศาสตร์ ส่งเสริมให้นักเรียนสร้างองค์ความรู้ได้ด้วยตนเองอย่างมีประสิทธิภาพ และบรรลุตามเกณฑ์ที่กำหนด ซึ่งสามารถนำไปใช้เพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษาต่อไปได้