การจัดการเรียนรู้วิชาพลศึกษาสำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาในประเทศไทย: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบที่สอดคล้องกับแผนการศึกษาแห่งชาติและเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืน
คำสำคัญ:
การจัดการเรียนรู้พลศึกษา, นักเรียนระดับมัธยมศึกษา, การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบบทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การจัดการเรียนการสอนวิชาพลศึกษาเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาผู้เรียนให้มีสมรรถนะรอบด้าน ทั้งด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และสติปัญญา สอดคล้องกับแผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579 แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 และเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนของสหประชาชาติ อย่างไรก็ตาม การสังเคราะห์องค์ความรู้เกี่ยวกับรูปแบบการจัดการเรียนรู้วิชาพลศึกษาในประเทศไทยในลักษณะการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบยังมีอยู่อย่างจำกัด งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประเด็นการวิจัยที่เกี่ยวข้องกับรูปแบบการจัดการเรียนรู้วิชาพลศึกษาสำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาในประเทศไทย ระหว่างปี พ.ศ. 2560–2568 และเพื่อวิเคราะห์ช่องว่างของการวิจัยในประเด็นดังกล่าว
ระเบียบวิธีวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ ดำเนินการตามแนวทาง Preferred Reporting Items for Systematic Review and Meta-Analysis Protocols (PRISMA-P) โดยสืบค้นงานวิจัยจากฐานข้อมูลในประเทศไทย ได้แก่ Thai Journals Online (ThaiJo), Thai Digital Collection (TDC) และ Chulalongkorn University Intellectual Repository (CUIR) เกณฑ์คัดเข้าเป็นงานวิจัยเชิงกึ่งทดลองที่ศึกษาผลของการจัดการเรียนรู้พลศึกษาที่ส่งผลต่อพิสัยของรายวิชาพลศึกษา ได้แก่ พุทธิพิสัย ทักษะพิสัย จิตพิสัย และสมรรถภาพทางกายพิสัย ในกลุ่มนักเรียนระดับมัธยมศึกษา และประเมินคุณภาพงานวิจัยด้วยเครื่องมือ Mixed Methods Appraisal Tool (MMAT) เวอร์ชัน 2018
ผลการวิจัย: พบว่างานวิจัยที่ผ่านเกณฑ์คัดเข้ามีจำนวน 11 เรื่อง โดยงานวิจัยส่วนใหญ่มุ่งเน้นการพัฒนาทักษะพิสัยและการพัฒนามากกว่าหนึ่งพิสัย โดยฐานการจัดการเรียนรู้ด้านที่นำมาใช้เป็นปัจจัยในการออกแบบรูปแบบการสอนที่พบมากที่สุดคือ ผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง รองลงมาคือ ฐานที่ใช้เกมหรือกิจกรรมเป็นหลักในการเรียนและฐานที่พบน้อยที่สุดคือ ฐานที่อาศัยปัญหาหรือสถานการณ์เป็นสิ่งกระตุ้นการเรียน ขณะที่งานวิจัยที่มุ่งเน้นการส่งเสริมสมรรถภาพทางกายพิสัยและพฤติกรรมสุขภาพโดยตรงยังมีจำนวนน้อย อีกทั้งงานวิจัยทั้งหมดเป็นการวิจัยเชิงกึ่งทดลองที่ไม่มีการสุ่มกลุ่มตัวอย่าง ส่งผลให้การอ้างอิงผลไปสู่ระดับประชากรยังมีข้อจำกัด
สรุปผล: งานวิจัยด้านการจัดการเรียนรู้วิชาพลศึกษาสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษาในประเทศไทยยังมีช่องว่างทั้งด้านเนื้อหาและระเบียบวิธีวิจัย โดยเฉพาะการศึกษาที่มุ่งส่งเสริมสุขภาวะซึ่งสอดคล้องกับนโยบายการส่งเสริมให้มีสุขะภาวะที่ดีอย่างยั่งยืนในปัจจุบันและการวิจัยเชิงทดลองแท้ ซึ่งควรได้รับการพัฒนาเพิ่มเติมในอนาคต
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. โรงพิมพ์ชุมนุมสกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
¬¬_______________. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2560 – 2579. บริษัท พริกหวานกราฟฟิค จำกัด.
ฉฎาธร จันทร์ประดิษฐ์. (2565). การจัดการเรียนรู้พลศึกษาโดยใช้แนวทาง OLPE ของ SHAPE ร่วมกับแนวคิดการเรียนรู้แบบเพื่อนช่วยเพื่อนเพื่อเสริมสร้างทักษะฮอกกี้ของนักเรียนมัธยมศึกษา. [วิทยานิพนธ์ปริญญาโท, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chulalongkorn University Intellectual Repository (CUIR).
ชยุต จุบรัมย์, สุธนะ ติงศภัทิย์, และวชิรวิทย์ พงษ์จีน. (2566). ผลการจัดการเรียนรู้พลศึกษาโดยใช้ทฤษฎีพัฒนาการทางจริยธรรมของโคลเบิร์กร่วมกับกรณีศึกษาที่มีต่อความมีน้ำใจนักกีฬาและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย. วารสาร อัล-ฮิกมะฮฺ มหาวิทยาลัยฟาฎอนี, 13(29), 17-32
ทรงทรรศน์ จินาพงศ์, ระวีวรรณ มาพงษ์, ธนัญพร พรมจันทร์ และอารีกุล อมรศรีวัฒนกุล. (2564). กิจกรรมทางกายในเด็กและเยาวชนไทย อายุ 0-22 ปี: การทบทวรวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข, 15(2), 231 – 249.
ธวัชชัย รักขติวงษ์. (2560). ผลการจัดการเรียนรู้พลศึกษาในกรีฑาประเภทลู่โดยการประยุกต์หลักการของรูปแบบซิปปาร่วมกับทฤษฎีแรงจูงใจที่มีต่อสมรรถภาพทางกาย ทักษะและเจตคติต่อการวิงเพื่อสุขภาพของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น [วิทยานิพนธ์ปริญญาโท, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chulalongkorn University Intellectual Repository (CUIR).
นริศ เฉาะกระโทก. (2560). ผลการจัดการเรียนรู้พลศึกษาแบบคิดค้นการเคลื่อนไหวตามแนวคิดของรูดอล์ฟ ลาบาน ที่มีต่อความคิดสร้างสรรค์และความสามารถในการเลี้ยงลูกบาสเกตบอลของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น [วิทยานิพนธ์ปริญญาโท, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chulalongkorn University Intellectual Repository (CUIR).
นิศากร ขวัญเมือง. (2567). ผลการประยุกต์การออกกำลังกายแบบหนักสลับเบาในวิชาพลศึกษาที่มีต่อความทนทานของระบบไหลเวียนโลหิตและระบบหายใจและความสนุกสนานในนักเรียนเพศหญิงมัธยมศึกษาตอนต้น [วิทยานิพนธ์ปริญญาโท, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chulalongkorn University Intellectual Repository (CUIR).
เบญญาภรณ์ วงศ์ทองบาง, ธีรนันท์ ตันพานิชย์, ทิพกมล สงวนศักดิ์สกุล, ต่อศักดิ์ แก้วจรัสวิไล และศุภวรรณ วงศ์สร้างทรัพย์. (2563). นวัตกรรมบอลยางยืดเพื่อพัฒนาทักษะการเสิร์ฟลูกวอลเลย์บอลมือบน ในกีฬาวอลเลย์บอลสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3. วารสารสุขศึกษา พลศึกษา และสันทนาการ, 46(2), 308-317
ปิยภูมิ กลมเกลียว, ธานินทร์ บุญญาลงกรณ์, และสุธนะ ติงศภัทิย์. (2562). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้พลศึกษาตามอุดมการณ์โอลิมปิกเพื่อสร้างเสริมการอยู่ร่วมกันอย่างสันติสำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น. วารสารวิชาการ สถาบันการพลศึกษา 11(2), 78-93
ภัทร อัญชลีนุกูล. (2560). ผลของการจัดกิจกรรมพลศึกษากีฬาเปตองด้วยกลวิธี THINK-PAIR-SHARE ที่มีต่อความสามารถในการแก้ปัญหาการเล่นกีฬาเปตองของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย [วิทยานิพนธ์ปริญญาโท, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chulalongkorn University Intellectual Repository (CUIR).
เมสญา แทนสง่า และวรพงษ์ แย้มงามเหลือ. (2565). การจัดการเรียนรู้วิชาพลศึกษาสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โดยใช้รูปแบบการสอนด้วยเกมเพื่อความเข้าใจ. วารสารสุขศึกษา พลศึกษา และสันทนาการ, 48(1), 249 – 259.
วรกุล นนทรักส์. (2564). ผลการจัดการเรียนรู้พลศึกษาโดยใช้เทคนิคช่วยจำที่มีต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนกระบี่กระบองของนักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 2 [วิทยานิพนธ์ปริญญาโท, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chulalongkorn University Intellectual Repository (CUIR).
วรศักดิ์ เพียรชอบ. (2548). รวมบทความเกี่ยวกับปรัชญา หลักการ วิธีสอน และการวัดเพื่อประเมินผลทางการ พลศึกษา. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุวัฒน์ ชัยวิชิต. (2557). หลักการและการจัดการเรียนการสอนพลศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2562). รายงานสถานการณ์กิจกรรมทางกายของเด็กและเยาวชนไทย. กรุงเทพมหานคร: สสส.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 – 2570). ราชกิจจานุเบกษา.
อมรเทพ วันดี, วิภาพร โอสถปราสาท, และช่อแก้ว ร่ำรวย. (2562). การเปรียบเทียบกระบวนการสอน 5 ขั้นตอน กับกระบวนการสอน 11 ขั้นตอน ที่มีต่อทักษะการออกตัวของการวิ่งระยะสั้น ในนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนละหานทรายรัชดาภิเษก. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา, 7(2), 42 – 57.
American College of Sports Medicine. (2020). ACSM’s Guidelines for Exercise Testing and Prescription (11th ed.). Lippincott Williams & Wilkins.
Aromataris, E., & Munn, Z. (2020). JBI manual for evidence synthesis. Joanna Briggs Institute.
Bailey, R., Armour, K., Kirk, D., Jess, M., Pickup, I., Sandford, R., & BERA Physical Education and Sport Pedagogy Special Interest Group. (2009). The educational benefits claimed for physical education and school sport: An academic review. Research Papers in Education, 24(1), 1–27.
Biggs, J., & Tang, C. (2011). Teaching for quality learning at university. Open University Press.
Bunker, D., & Thorpe, R. (1982). A model for the teaching of games in secondary schools. Bulletin of Physical Education, 18(1), 5–8.
Casey, A., & Goodyear, V. A. (2015). Quest, 67(1), 56–72.
Dudley, D. A., Okely, A. D., Pearson, P., & Cotton, W. G. (2011). A systematic review of the effectiveness of physical education and school sport interventions targeting physical activity, movement skills and enjoyment of physical activity. European Physical Education Review, 17(3), 353–378.
Gallahue, D. L., Ozmun, J. C., & Goodway, J. D. (2012). Understanding motor development: Infants, children, adolescents, adults (7th ed.). McGraw-Hill.
Gough, D., Oliver, S., & Thomas, J. (2017). An introduction to systematic reviews (2nd ed.). Sage Publications.
Griffin, L. L., Brooker, R., & Patton, K. (2005). Physical Education and Sport Pedagogy, 10(3), 213–223.
Higgins, J. P. T., Thomas, J., Chandler, J., Cumpston, M., Li, T., Page, M. J., & Welch, V. A. (2022). Cochrane handbook for systematic reviews of interventions (2nd ed.). John Wiley & Sons.
Hollis, J. L., Williams, A. J., Sutherland, R., Campbell, E., Nathan, N., Wolfenden, L., … Wiggers, J. (2017). A systematic review and meta-analysis of moderate-to-vigorous physical activity levels in elementary school physical education lessons. Preventive Medicine, 95, 34–54.
Margaret CARGO, Pierre DAGENAIS, Marie‐Pierre GAGNON, Frances GRIFFITHS, Belinda NICOLAU, Alicia O’CATHAIN, Marie‐Claude ROUSSEAU, and Isabelle VEDEL. (2018). MIXED METHODS APPRAISAL TOOL (MMAT) VERSION 2018 User guide [Unpublished]. Department of Family Medicine McGill University.
Kirk, D. (2010). Physical education futures. Routledge.
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning. Prentice Hall.
Metzler, M. W. (2017). Instructional models for physical education. Routledge.
OECD. (2019). Future of education and skills 2030.
Moher D, Shamseer L, Clarke M, et al. (2015). Preferred Reporting Items for Systematic Review and Meta-Analysis Protocols (PRISMA-P 2015): elaboration and explanation.
Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D., … Moher, D. (2021). The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ, 372, n71.
Petticrew, M., & Roberts, H. (2006). Systematic reviews in the social sciences: A practical guide. Blackwell Publishing.
Siedentop, D., & Tannehill, D. (2000). Developing teaching skills in physical education.
Van Capelle, A., Broderick, C. R., van Doorn, N., Ward, R. E., & Parmenter, B. J. (2017). Interventions to improve fundamental motor skills in pre-school aged children: A systematic review and meta-analysis. Journal of Science and Medicine in Sport, 20(7), 658–666.
https://doi.org/10.1016/j.jsams.2016.11.008
Quan Nha HONG, Pierre PLUYE, Sergi FÀBREGUES, Gillian BARTLETT, Felicity BOARDMAN,
SDG Move Team. (n.d.). ข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับ SDGs. SDG Move. https://www.sdgmove.com/intro-to-sdgs/
United Nations. (n.d.). Sustainable Development Goals. https://www.un.org/sustai
nabledevelopment/
Van Capelle, A., Broderick, C. R., van Doorn, N., Ward, R. E., & Parmenter, B. J. (2017). Interventions that improve fundamental movement skills in pre-school and school-age children: A systematic review and meta-analysis. Sports Medicine, 47(10), 2071–2095.
Weimer, M. (2013). Learner-centered teaching.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Journal for Developing the Social and Community
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์เป็นของผู้ประพันธ์บทความ
