รูปแบบเครื่องแต่งกายตามชั้นยศของพระยาพิชัยดาบหักในการเข้าเฝ้าฯและงานพระราชพิธี ในสมัยกรุงธนบุรี และความเชื่อที่ปรากฏ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบเครื่องแต่งกายตามชั้นยศของพระยาพิชัยดาบหักในการ
เข้าเฝ้าฯ งานพระราชพิธีในสมัยกรุงธนบุรีและความเชื่อที่ปรากฏ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ซึ่งเก็บรวบรวมข้อมูล
ทั้งจากเอกสารและการสัมภาษณ์วิทยากรที่มีความเชี่ยวชาญตามคุณสมบัติที่กำหนดในงานวิจัย โดยการศึกษาครั้งนี้ได้ศึกษาขณะที่ท่านดำรงตำแหน่งเป็นพระยาพิชัยในสมัยกรุงธนบุรี
ผลการศึกษา ได้จากการวิเคราะห์ร่วมกับผู้เชี่ยวชาญ เห็นควรให้สืบค้นเครื่องแต่งกายและเครื่องยศเทียบเท่าศักดินา 5,000 ตามศักดินาของเมืองพิชัย ทั้งอ้างอิงจากภาพจิตรกรรมฝาผนังที่ไล่ลำดับจากศีรษะลงไป พบว่า พระยาพิชัยดาบหักควรได้รับพระราชทานเครื่องแต่งกาย ได้แก่ ลอมพอกเสวียนนากหรือลอมพอกเกี้ยวนาก เสื้อครุยเสื้อผ้าโปร่งตัวยาวสีขาวที่แหวกเปิดข้างหน้าตัวเสื้อคลุมถึงเข่า ผ้าลายอย่างเชิงกรวยชั้นเดียว เสื้อเข้มขาบแบบเสื้ออย่างน้อย รัดประคดหนามขนุน ที่จัดทำภายใต้คติความเชื่อว่าพระมหากษัตริย์คือเขาพระสุเมรุและสมมติเทพ อันอนุมานได้ว่าเครื่องแต่งกายที่ได้รับพระราชทานจากพระมหากษัตริย์ก็ย่อมเปรียบความเชื่อการดำรงศักดิ์บริวารแห่งเทพเช่นเดียวกัน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ต้นฉบับที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ถือเป็นกรรมสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยแม่โจ้ ห้ามนำข้อความทั้งหมดหรือบางส่วนไปพิมพ์ซ้ำ เว้นเสียแต่จะได้รับอนุญาตจากมหาวิทยาลัยฯ เป็นลายลักษณ์อักษรเอกสารอ้างอิง
กรมหมื่นไชยนาทนเรนทร. (2459). ตำราราชเสวกครั้งกรุงเก่า. โรงพิมพ์ไทย.
กองบรรณาธิการศิลปวัฒนธรรม. (2567, 9 ตุลาคม). ประวัติ “เครื่องแต่งกาย” เปลือยอกถึงเสื้อลูกไม้ และที่มาสมัย
ร.3 “สวมเสื้อเข้ามาก็ไม่โปรด” ศิลปวัฒนธรรมออนไลน์. https://www.silpa-mag.com/culture/article _35511
คณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารและจดหมายเหตุ. (2552). สมุดภาพไตรภูมิสมุดภาพไตรภูมิ ฉบับกรุงศรีอยุธยา - ฉบับกรุงธนบุรี เล่ม 2. กรมศิลปากร.
คณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารและจดหมายเหตุ. (2542). การแต่งกายไทย: วิวัฒนาการจากอดีตสู่ปัจจุบัน
เล่ม 1. สำนักงานเสริมสร้างเอกลักษณ์ของชาติ.
คำให้การขุนหลวงวัดประดู่ทรงธรรม เอกสารจากหอหลวง. (2554). (พิมพ์ครั้งที่ 2). มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
จุลทรรศน์ พยาฆรานนท์. (2543). ร้อยคำร้อยความ: รวมประวัติและผลงานด้านศิลปวัฒนธรรมไทย. สถาบันไทยศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชลัมพ์ ประคองทรัพย์. (2558). การสืบสานภูมิปัญญาการปักชุดโขนไทย. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร) https://lib.rmutp.ac.th/bibitem?bibid=b00096712.
เชษฐ์ ติงสัญชลี. (2562). บทบาทของศิลปะอินเดียต่อเครื่องแต่งกายประติมากรรมบุคคลในเอเชียอาคเนย์. มติชน.
แชร์แวส นิโกลาส์. (2550). ประวัติศาสตร์ธรรมชาติและการเมือง แห่งราชอาณาจักรสยาม. ศรีปัญญา.
ณัฏฐภัทร จันทวิช. (2545). ผ้าพิมพ์ลายโบราณในพิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ. สำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ.
ประภัสสร โพธิ์ศรีทอง. (2561). ผ้าลายในสยาม =Chintz in Thai history. โอ.เอส.พริ้นติ้งเฮ้าส์.
ปรามินทร์ เครือทอง. (2567, 24 มีนาคม). ผ้าลายอย่างที่มีกรวยเชิงชั้นเดียวจากวัดโพธิ์. (ภาพถ่าย).
พันจันทนุมาศ (เจิม). (2479). ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ 64 พงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม).โสภณพิพรรฒธนากร.
รินบุญ นุชน้อมบุญ. (2549). เครื่องแต่งกายเพื่อการแสดง: กรณีศึกษาเครื่องแต่งกายในภาพยนตร์ไทยอิงประวัติศาสตร์ เรื่อง“สุริโยไท” (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ). https://tdc.thailis.or.th/tdc/ dccheck.php?Int_code=96&RecId=7163&obj_id=18537&showmenu=no.
รินบุญ นุชน้อมบุญ. (2561). เครื่องแต่งกายเพื่อการแสดง : กรณีศึกษาเครื่องแต่งกายในงานภาพยนตร์ไทย
อิงประวัติศาสตร์เรื่อง “ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช”. วารสารวิชาการนวัตกรรมสื่อสารสังคม. 6(2), 223-235.
ลาลูแบร์, ซีมอง เดอ. (2510). Du Royaume de Siam [จดหมายเหตุ ลา ลูแบร์: ราชอาณาจักรสยาม]. ก้าวหน้า
ศานติ ภักดีคำ. (2549). ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม 12. กรมศิลปากร.
ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน). (2558). สมปักปูม ภูมิผ้าเขมร ไทย จากราชสำนักสู่สามัญชน. เนติกุลการพิมพ์.
ส.พลายน้อย. (2565). เกร็ดโบราณคดีประวัติศาสตร์ไทย. รวมสาส์น.
สถาบันปรีดี พนมยงค์. (2548ก). กฎหมายตรา 3 ดวง ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง แก้ไขปรับปรุงใหม่ เล่ม 1. สุขภาพใจ.
สถาบันปรีดี พนมยงค์. (2548ข). กฎหมายตรา 3 ดวง ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง แก้ไขปรับปรุงใหม่ เล่ม 2. สุขภาพใจ.
สุภัคกาญจน์ จิวาลักษณ์. (2567, 19 มกราคม). เสื้ออย่างน้อยในพิพิธภัณฑ์แห่งชาติพระนคร. (ภาพถ่าย).
สุภัคกาญจน์ จิวาลักษณ์. (2568, 29 เมษายน). รูปแบบเครื่องแต่งกายของพระยาพิชัยดาบหักที่ใช้งานพระราชพิธีสมัยกรุงธนบุรี. (ภาพถ่าย).
สุรชัย จงจิตงาม. (2548). แนวคิดเรื่องความเป็นจริงในงานจิตรกรรมฝาผนังสมัยรัตนโกสินทร์ = The concept of reality as portrayed in Thai Mural of the Rattanakosin period (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัย เชียงใหม่) https://elibrary.tsri.or.th/ fullP/RDG4610011/ RDG4610011V2/RDG4610011 V2_full.pdf
สำนักงานเสริมสร้างเอกลักษณ์ของชาติ. (2542). การแต่งกายไทย : วิวัฒนาการจากอดีตสู่ปัจจุบัน เล่ม1. อัมรินทร์พริ้นติ้ง.
หอสมุดแห่งชาติ. (2544). กระบวนพยุหยาตราทางสถลมารคจากภาพจิตรกรรมฝาผนังวัดยมจังหวัดพระนครศรีอยุธยา. ศิลปาบรรณาคาร.
หอสมุดแห่งชาติ. (2567). ภาพจิตรกรรมฝาผนังแสดงลอมพอกที่ปรากฏเสวียนหรือเกี้ยวของขุนนาง. (ไมโครฟิล์ม).
อภิโชค แซ่โค้ว. (2542). การแต่งกายไทย. คอมแพคท์พริ้นท์.
Mountainstudio. (2567). รัดประคดหนามขนุน. (ภาพถ่าย). https://thaistylestudio1984.com/
