พญากง พญาพาน: บทบาทและการส่งต่อวัฒนธรรมท้องถิ่น

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทและการส่งต่อเรื่องเล่าพื้นบ้านพญากงพญาพานในฐานะเครื่องมือสื่อสารทางวัฒนธรรม ผลการศึกษาพบว่าด้านบทบาทของเรื่องเล่าพื้นบ้านพญากงพญาพานปรากฏทั้งในด้านการอธิบายชื่อบ้านนามเมืองที่เชื่อมโยงกับเนื้อเรื่อง การสะท้อนค่านิยมชุมชน รวมถึงบทบาทในพิธีกรรมและเทศกาลท้องถิ่น ด้านการส่งต่อเรื่องเล่า พบว่าเรื่องเล่าพญากงพญาพานใช้วิธีบอกเล่าหรือมุขปาฐะเช่นเดียวกับเรื่องเล่าพื้นบ้านในอดีต เมื่อเรื่องเล่าเริ่มได้รับความนิยม จึงเริ่มมีการจดบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร รวมถึงมีการสร้างสรรค์ในรูปแบบที่ทันสมัย ทั้งยังเป็นส่วนหนึ่งในตัวชี้วัดสาระการเรียนรู้ภาษาไทยของกระทรวงศึกษาธิการเพื่อส่งต่อถึงคนรุ่นใหม่อย่างทั่วถึง ผลการศึกษาบทบาทและการส่งต่อวัฒนธรรมท้องถิ่นของเรื่องเล่าพื้นฐานพญากงพญาพานทำให้เห็นอิทธิพลของเรื่องพญากงพญาพานในสังคมร่วมสมัย พบว่ามีการเสนอแนวทางการนำประวัติศาสตร์ท้องถิ่นมาประยุกต์ใช้เพื่อการพัฒนาท้องถิ่นในสังคมร่วมสมัย ที่ปรากฏอย่างเด่นชัดได้แก่ การใช้เรื่องเล่าพื้นบ้านเพื่อเสริมสร้างการท่องเที่ยวท้องถิ่น และการใช้เรื่องเล่าพื้นบ้านเพื่อการต่อสู้กับอำนาจรัฐและทุนภายนอก นับเป็นคุณค่าของเรื่องเล่าในฐานะกลไกสำคัญทางวัฒนธรรมที่ช่วยรักษาเสถียรภาพวัฒนธรรมของท้องถิ่นให้ดำรงอยู่อย่างมั่นคงสืบไป