การสร้างสรรค์นาฏศิลป์พื้นบ้านประยุกต์ ชุด โพธิน้อมศรัทธา จากแนวคิด ประเพณีการแห่ไม้ค้ำโพธิ์ในบริบททางความเชื่อของชาวพุทธล้านนา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาองค์ความรู้ประเพณีการแห่ไม้ค้ำโพธิ์ในบริบททางความเชื่อของชาวพุทธล้านนา 2) เพื่อสร้างสรรค์นาฏศิลป์พื้นบ้านประยุกต์ ชุดโพธิน้อมศรัทธา จากประเพณีการแห่ไม้ค้ำโพธิ์
เป็นการวิจัยแบบผสานวิธีที่ศึกษาแนวคิดทางวัฒนธรรม ความศรัทธาต่อพระพุทธศาสนา และการสร้างสรรค์ผลงานนาฏศิลป์เป็นกรอบการวิจัย กลุ่มตัวอย่าง คือ ปราชญ์ชาวบ้าน นักวิชาการด้านวัฒนธรรม ผู้สืบทอดประเพณี และนักแสดงทางด้านนาฏศิลป์พื้นบ้านประยุกต์ จำนวน 20 คน ด้วยวิธีคัดเลือกแบบเจาะจง และใช้แบบสัมภาษณ์และแบบสังเกตเป็นเครื่องมือในการวิจัยเพื่อนำมาวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า (1) ประเพณีการแห่ไม้ค้ำโพธิ์ เป็นประเพณีอันดีงามของผู้คนในชุมชนภาคเหนือของประเทศไทยที่ช่วยส่งเสริมและสืบทอดพระพุทธศาสนามาแต่อดีต ต่อมามีการพัฒนาและปรับตัวตามบริบทของสังคมผ่านกระบวนการการให้ความหมายใหม่ จากการเป็นสัญลักษณ์ที่แสดงออกถึงความศรัทธาในเชิงปัจเจกของผู้ที่ยกให้ต้นโพธิ์เป็นตัวแทนแห่งโพธิญาณ คือ พระปัญญาญาณอันประเสริฐเป็นเครื่องตรัสรู้ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ต้องค้ำจุนไว้ให้แก่คนรุ่นหลัง สู่การพัฒนาเป็นกิจกรรมที่ชุมชนมีส่วนร่วมไปพร้อมกันจนเกิดเป็นประเพณีที่มีความหลากหลายของกิจกรรมทั้งด้านพระพุทธศาสนา ดนตรี นาฏศิลป์ วัฒนธรรม ประเพณี และการอนุรักษ์ธรรมชาติ ในแบบคณะบุคคลหรือชุมชน (2) กระบวนการสร้างสรรค์นาฏศิลป์พื้นบ้านประยุกต์ ชุดโพธิน้อมศรัทธา เป็นการใช้คุณค่าเชิงสุนทรียะสะท้อนแนวคิดของผู้คนในชุมชนบูรณาการผ่านผลงานสร้างสรรค์ทางด้านนาฏศิลป์พื้นบ้านประยุกต์ที่เชื่อมโยงกับการสืบทอดพระพุทธศาสนา ที่จะเป็นประโยชน์แก่การศึกษาในระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย และคงไว้ซึ่งความเข้มแข็งของพลังศรัทธาที่มีต่อพระพุทธศาสนาของชาวพุทธล้านนา
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ต้นฉบับที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ถือเป็นกรรมสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยแม่โจ้ ห้ามนำข้อความทั้งหมดหรือบางส่วนไปพิมพ์ซ้ำ เว้นเสียแต่จะได้รับอนุญาตจากมหาวิทยาลัยฯ เป็นลายลักษณ์อักษรเอกสารอ้างอิง
กรมศิลปากร. (2566). พระพฤกษาธิสดีศรีมหาโพธิ์. กรมศิลปากร. https://www.finearts.go.th/promotion/ view/26971-%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%9E%E0%B8%A4%E0%B8%81 %E0%B8%A9%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%94%E0%B8%B5%E0%B8%A8%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%A1%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B9%82%E0%B8%9E%E0%B8%98%E0%B8%B4%E0%B9%8C
ธรากร จันทนะสาโร. (2563). นาฏศิลป์จากทรรศนะเรื่องความตายในศาสนาพุทธแบบวัชรยานของทิเบต. วารสารสถาบันวัฒนธรรมและศิลปะ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 22(1), 112-125.
ธิดา สาระยา. (2545). วัฒนธรรมไทย: มิติทางประวัติศาสตร์และความคิด. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
พระครูวิสาลปุญฺญาภิรัต. (2558). ศึกษาพิธีกรรมค้ำโพธิ์ของชาวพุทธอำเภอท่าตูม จังหวัดสุรินทร์. วารสารวนัมฎอง
แหรกพุทธศาสตรปริทรรศน์, 2(1), 48-55.
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่. (2562). การแห่ไม้ก๊ำสะหรี—ไม้ค้ำโพธิ์. https://www.finearts.go.th /chiangmaimuseum/view/33537ใ
ฟื้น ดอกบัว. (2561). พระพุทธศาสนากับคนไทย .พิมพ์ครั้งที่ 2. ศิลปาบรรณาคาร.
มณิศา วศินารมณ์. (2565). การสร้างสรรค์นาฏกรรมไทยประเพณี. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ศิริมงคล นาฏยกุล. (2565). การสร้างสรรค์งานทางนาฏศิลป์. คลังนานาวิทยา.
สุรพล วิรุฬห์รักษ์. (2547). หลักการแสดงนาฏยศิลป์ปริทรรศน์. จุฬาลงกรณ์
Blumer, H. (1969). Symbolic interactionism: Perspective and method. University of California Press.
Eco, U. (1976). A theory of semiotics. Indiana University Press.
Mead, G. H. (1934). Mind, self, and society: From the standpoint of a social behaviorist (C. W. Morris, Ed.). University of Chicago Press.
Schechner, R. (1985). Between theater and anthropology. University of Pennsylvania Press.
Schechner, R. (2006). Performance studies: An introduction (2nd ed.). Routledge.
Singer, M. (1959). Traditional India: Structure and change. American Anthropological Association.
Turner, V. (1988). The anthropology of performance. PAJ Publications.
