ความสัมพันธ์ระหว่างทุนชุมชนที่ส่งผลต่อความเข้มแข็งของชุมชน ในพื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษชายแดนจังหวัดสระแก้ว
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาทุนชุมชนที่ดำรงอยู่และความเข้มแข็งของชุมชน รวมทั้งศึกษาความสัมพันธ์และอิทธิพลของทุนชุมชนที่ดำรงอยู่กับความเข้มแข็งของชุมชน ในพื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษชายแดนจังหวัดสระแก้ว กลุ่มตัวอย่างคือหัวหน้าครัวเรือนที่อาศัยอยู่ในตำบลผักขะ อำเภอวัฒนานคร และตำบลท่าข้าม ตำบลบ้านด่าน ตำบลป่าไร่ อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว จำนวน 416 คน ซึ่งได้จากการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลทั่วไปของกลุ่มตัวอย่างแบบสอบถามทุนในชุมชนที่ยังคงดำรงอยู่ ซึ่งแบ่งเป็น 5 ด้าน ได้แก่ทุนทางสังคม ทุนทางสิ่งแวดล้อม ทุนมนุษย์ ทุนวัฒนธรรม และทุนทางเศรษฐกิจ และแบบสอบถามความเข้มแข็งของชุมชน ซึ่งมีค่าดัชนีความตรงตามเนื้อหาเท่ากับ .90 และ .82 และค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ .92 และ .89 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ
ผลการศึกษาพบว่า ทุนชุมชนที่ดำรงอยู่ในพื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษชายแดนจังหวัดสระแก้ว ด้านสังคมอยู่ในระดับมาก (M=3.49, S.D.=0.43) รองลงมาอยู่ในระดับปานกลาง คือ ทุนทางสิ่งแวดล้อม (M=3.40, S.D =0.40) ทุนมนุษย์ (M=3.08, S.D =0.49) ทุนวัฒนธรรม (M=2.95, S.D =0.45) และทุนทางเศรษฐกิจ (M=2.85, S.D =0.55) ระดับความเข้มแข็งของชุมชน พบว่า อยู่ในระดับปานกลาง (M=3.33, S.D = 0.31) ผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์พบว่า ทุนชุมชนแต่ละด้านมีความสันพันธ์ทางบวกกับความเข้มแข็งของชุมชนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r=.31-.75, p<.01) ทุนชุมชนทั้ง 5 ด้านร่วมกันทำนายความเข้มเข็งของชุมชนได้ร้อยละ 47.7 และทุนทางสิ่งแวดล้อมส่งผลต่อความเข้มเข็งของชุมชนมากที่สุด (Beta=.575, p<.001) รองลงมาคือทุนมนุษย์ (Beta=.160, p<.001) ทุนทางสังคม (Beta=.146, p<.001) ทุนทางเศรษฐกิจ (Beta=.025, p<.05) ตามลำดับ ส่วนทุนวัฒนธรรมพบว่าไม่มีอิทธิพลต่อระดับความเข้มแข็งของชุมชนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ต้นฉบับที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ถือเป็นกรรมสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยแม่โจ้ ห้ามนำข้อความทั้งหมดหรือบางส่วนไปพิมพ์ซ้ำ เว้นเสียแต่จะได้รับอนุญาตจากมหาวิทยาลัยฯ เป็นลายลักษณ์อักษรเอกสารอ้างอิง
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน กรมการจัดหางาน. (2564). เขตเศรษฐกิจพิเศษ. กรมการจัดหางาน. https://www. doe.go.th/
กรมการค้าระหว่างประเทศ. 2565. สถิติการค้าชายแดนไทย – กัมพูชา (รายการสินค้า) ปี 2562 ถึง 2564 (มกราคม – กุมภาพันธ์). ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร. กองความร่วมมือธุรกิจการค้าและการลงทุน. http//www.data.go.th/dataset/kh-feb-2565-2564.
กลุ่มยุทธศาสตร์และแผนการประชาสัมพันธ์สำนักโฆษก. (2557). ยุทธศาสตร์ชาติด้านการพัฒนาและเสริมสร้างทรัพยากรมนุษย์. สำนักโฆษก.
ชนันภรณ์ อารีกุล. (2565). แนวทางการเสริมสร้างทุนชุมชนให้เข้มแข็งสู่การกำหนดปัจจัยแห่งความสำเร็จ. วารสารวิจัยวิชาการ. 5(1), 143-160. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jra/article/download/247367/ 170195/
ชัยยนต์ ประดิษฐศิลป์. (2561). กระบวนการขับเคลื่อนนโยบายการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษในภาคตะวันออก. วารสารเศรษฐศาสตร์และการพัฒนา. 45(2), 33-48.
ธนภรณ์ ศรีบุญเรือง. (2560). แนวทางเสริมสร้างความเข้มแข็งทุนชุมชนบ้านตลุกคูณ. วารสารวิจัยและพัฒนาชุมชน, 8(3), 85-100. https://www.thaiscience.info/journals/Article/TKJS/10987368.pdf
ปิ่นแก้ว เหลืองอร่ามศรี, นักวิจัย (2553). ทุนนิยมชายแดน นิคมเกษตรกรรมยางพาราและการล่มสลายของสังคมเกษตรกรรมในภาคใต้ของลาว: รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.
พระมหาไทยน้อย สลางสิงห์, ปิยลักษณ์ โพธิวรรณ์ และพัทฐกร ศาสนะสุพันธ์. (2561). สิทธิการพัฒนาของประชาชนภายใต้นโยบายเขตเศรษฐกิจพิเศษ: กรณีศึกษาเขตเศรษฐกิจพิเศษจังหวัด. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์. 19(1), 134-150.
พระมหาอภิชาติ ธมฺมาภินนฺโท (งันลาโสม). (2558). มิติทางวัฒนธรรมของการพัฒนาสู่ความเข้มแข็งของชุมชน: กรณีศึกษาชุมชนบ้านหนองช้าง ตำบลหนองช้าง อำเภอสามชัย จังหวัดกาฬสินธุ์. สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์. https://libdcms.nida.ac.th/thesis6/2558/b190499.pdf
ศิริพร แก้วมณี. (2561). ชุมชนเข้มแข็งในทัศนะของชาวชุมชน: กรณีศึกษาบ้านปลายคลองบางโพธิ์. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์. 13(2), 45-60. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/var/ article/view/146941
ศุภชัย วรรณเลิศสกุล. (2550). เขตเศรษฐกิจพิเศษสะหวัน-เซโน: การศึกษาเปรียบเทียบ. วารสารการพัฒนาทางเศรษฐกิจ. 19(4), 55-65.
สมาคมยุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศ. (2563). แนวทางการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษสระแก้วและผลกระทบทางเศรษฐกิจ. https//www.sscthailand.org/uploads_ssc/research_202011161605516756483290.pdf
สำนักงานคลังจังหวัดสระแก้ว. (2564, 30 กันยายน). รายงานประมาณการเศรษฐกิจจังหวัดสระแก้ว ฉบับที่ 3/2564. https://www.opsmoac.go.th/sakaeo-news-files-441891791126
สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. (2557). การพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษ (คำสั่ง คสช. ที่ 72/2557). สำนักกฤษฎีกา.
สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 4. (2552). การศึกษารูปแบบและแนวทางการใช้ทุนทางสังคมเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน. https://tpso4.m-society.go.th/images/DatabaseTPSO4/Research/2552/ research52.pdf
อาภาพร น่วมถนอม. (2562). การบริหารจัดการเมืองเศรษฐกิจชายแดน : เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษ จังหวัดสระแก้ว. วารสารการเมือง การบริหารและกฎหมาย. 11(1), 65-72.
Becker, G. S. (1993). Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis, with Special Reference to Education. (3rd ed.). University of Chicago Press.
Behrends, A., & Davy, J. (2019). Cultural capital and social cohesion in rural communities: A case study of the Maori in New Zealand. Journal of Rural Studies. 68, 17-24. https://doi.org/10. 1016/j.jrurstud.2019.02.003
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. Handbook of theory and research for the sociology of education. Greenwood Press.
Durlauf, S. N., & Fafchamps, M. (2017). Social capital. In B. F. Jones (Ed.), Handbook of the economics of education. Elsevier.
Hwang, H., Kim, Y., & Park, S. (2018). Cultural capital and social stratification: The impact of cultural resources on social mobility in contemporary societies. Sociology of Education. 91(2),145–163. https://doi.org/10.1177/0038040717746239
Ives, C., Maller, C., & Horne, R. (2019). Environmental capital and community resilience: The role of environmental resources in the development of local communities. Ecological Economics. 156, 72-80. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2018.09.015
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
Kwon, H., & Lee, S. (2021). Human capital and community economic development: The role of education and skills training in rural areas. Journal of Rural Studies, 77, 12-22.
Lamm, A. J., & Green, M. C. (2017). The Role of Economic Capital in Social Development. Journal of Economic Sociology. 5(2), 100-120.
Ostrom, E. (2015). Governance of the Commons: A Research Agenda. In The Future of the Commons: Beyond Market Failure and Government Regulation. Routledge.
Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. Simon & Schuster. https://doi.org/10.1177/001316447003000308
Szreter, S., & Woolcock, M. (2004). Health by Association? Social Capital, Social Theory and the Political Economy of Public Health. International Journal of Epidemiology. 33(4), 650-667. https://doi.org/10.1093/ije/dyh013
