พิธีกรรมเลี้ยงเจ้าพ่อมหายักษ์สามพันตน วัดศรีล้อม จังหวัดลำปาง: การสื่อความด้วยสัญลักษณ์

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์ความเชื่อผ่านสัญลักษณ์ที่ปรากฏในพิธีกรรมเลี้ยงเจ้าพ่อมหายักษ์สามพันตน วัดศรีล้อม ตำบลเวียงเหนือ อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง โดยศึกษาด้วยวิธีการทางคติชนวิทยาและการศึกษาวิถีชีวิตพื้นบ้าน (Folklore and Folklife studies) กล่าวคือ เก็บรวบรวมข้อมูลทั้งจากเอกสารและการปฏิบัติงานภาคสนาม ตลอดจนสัมภาษณ์วิทยากรที่มีคุณสมบัติตรงกับคุณสมบัติที่กำหนดไว้ จากนั้นนำข้อมูลมาวิเคราะห์ความเชื่อผ่านสัญลักษณ์ทั้งที่เป็นพฤติกรรมของบุคคลและสิ่งของที่ปรากฏในพิธีกรรมเลี้ยงเจ้าพ่อมหายักษ์สามพันตน ตามแนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวกับการศึกษาสัญลักษณ์ แล้วนำเสนอผลการศึกษาด้วยการพรรณนาวิเคราะห์

            ผลการศึกษาพบว่า พิธีกรรมเลี้ยงเจ้าพ่อมหายักษ์สามพันตนมีความเชื่อที่แฝงอยู่ในพิธีกรรมเลี้ยงเจ้าพ่อ
มหายักษ์สามพันตนนั้น ปรากฏผ่านสัญลักษณ์ใน 5 ลักษณะ คือ ความเชื่อเกี่ยวกับผู้ประกอบพิธีกรรม ความเชื่อเกี่ยวกับสถานที่ประกอบพิธีกรรม ความเชื่อเกี่ยวกับวันเวลาในการประกอบพิธีกรรม ความเชื่อเกี่ยวกับเครื่องประกอบพิธีกรรม และพฤติกรรมสัญลักษณ์ในพิธีกรรม ซึ่งสัญญะดังกล่าวนอกจากจะแสดงถึงความเคารพศรัทธาในเจ้าพ่อ
มหายักษ์สามพันตนแล้ว ยังแฝงไว้ซึ่งคติคำสอนและสะท้อนความคิดของชาวชุมชนในเรื่องต่าง ๆ อีกด้วย