ความสัมพันธ์ของเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์และข้อกฎหมาย ต่อการผลิตองค์ความรู้จากหลุมขุดทางโบราณคดี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ผู้วิจัยต้องการนำเสนอว่าลำดับชั้นและเครือข่ายทางสังคมของภาครัฐนั้นมีผลกระทบต่อเนื่องต่อการสร้างความรู้ทางโบราณคดีที่แสดงให้เห็นผ่านนโยบายของชนชั้นปกครองและภาครัฐในเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์
การออกข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง และระบบการจ้างงานทางโบราณคดีที่ตอบสนองนโยบายรัฐ โดยเลือกใช้ทฤษฎีเครือข่าย-ผู้กระทำ เพื่อตอบคำถามหลักของการวิจัย คือ เครือข่ายผู้กระทำภายในแหล่งโบราณคดีก่อให้เกิดการประกอบสร้างองค์ความรู้อย่างไร โดยติดตามภาครัฐด้วยวิธีสืบย้อนประวัติศาสตร์การสร้างแนวคิดโบราณคดีของรัฐ ประกอบกับการศึกษากฎหมายและข้อบังคับที่เกี่ยวข้อง พบว่า พัฒนาการแนวคิดโบราณคดีไทยเกิดขึ้นจากแนวคิดของชนชั้นปกครองเป็นหลัก โบราณคดีถูกนำมาใช้เพื่อตอบสนองนโยบายทางการเมือง ประชาชนไม่ใช่ผู้กระทำหลักที่
ส่งผลต่อการสร้างองค์ความรู้ทางโบราณคดีแต่อย่างใด นอกจากนี้ การเกิดขึ้นของระบบจ้างเหมาทางโบราณคดีระหว่างรัฐและเอกชน และการออกข้อกฎหมายที่เน้นไปที่การให้นิยามความหมายมากกว่าการออกข้อบังคับในการขั้นตอนการสร้างองค์ความรู้ ส่งผลต่อเนื่องไปยังผู้กระทำอื่น ๆ ที่มีปฏิบัติการอยู่ในงานภาคสนามให้เกิดการผลิตองค์ความรู้ที่ไม่ได้ใส่ใจการหายไปของข้อมูลทางโบราณคดีจากปฏิบัติการอย่างเร่งรีบในภาคสนามอีกด้วย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ต้นฉบับที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ถือเป็นกรรมสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยแม่โจ้ ห้ามนำข้อความทั้งหมดหรือบางส่วนไปพิมพ์ซ้ำ เว้นเสียแต่จะได้รับอนุญาตจากมหาวิทยาลัยฯ เป็นลายลักษณ์อักษรเอกสารอ้างอิง
กฎหมายตราสามดวง เล่ม 3. (2506). องค์การค้าของคุรุสภา.
กรมบัญชีกลาง. (2565). บัญชีมาตรฐานราคากลาง งานบูรณปฏิสังขรณ์โบราณสถานและงานสถาปัตยกรรมไทย [เอกสารอัดสำเนา]. สำนักศิลปากรที่ 7 เชียงใหม่.
กรมศิลปากร. (2516). ปาฐกถาเรื่องสงวนรักษาของโบราณ จดหมายเหตุเรื่องปฏิสังขรณ์วัดพระศรีรัตนศาสดารามครั้งรัชกาลที่ 3 และ การซ่อมภาพผนังเรื่องรามเกียรติ์ที่วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในการสมโภชพระนครครบร้อยปี พ.ศ. 2425. เจริญรัตน์การพิมพ์.
__________. (2544). ทฤษฎีและแนวปฏิบัติการอนุรักษ์โบราณสถานและแหล่งโบราณคดี. กรมศิลปากร.
__________. (2563ก). โครงสร้างองค์กร. https://www.finearts.go.th/main/org-structure
__________. (2563ข). เอกสารประกอบการชี้แจง เสนอ ต่อคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 สภาผู้แทนราษฎร. https://finearts.go.th/main/view/ 8676-เอกสารประกอบการชี้แจงเสนอต่อคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณา-ร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปี-งบประมาณ-พ-ศ--2563-กรมศิลปากร-กระทรวงวัฒนธรรม
กรรณิการ์ สุธีรัตนาภิรมย์. (2548). พัฒนาการแนวคิดและวิธีการอนุรักษ์โบราณสถานในประเทศไทย [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร] https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/2777
__________. (2558). โบราณคดีเมือง: แนวคิดและวิธีการ. Veridian E-Journal. 8(2). 2509-2525.
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2529). 25 ปี การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย.
คณะกรรมาธิการการศาสนา ศิลปะ วัฒนธรรมและการท่องเที่ยว. (2559). รายงานการพิจารณาศึกษาการบังคับใช้กฎหมายคุ้มครองมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องได้. สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา.
คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร. (2566). ประวัติ. https://archae.su.ac.th/about/background/
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2528). ประชุมประกาศรัชกาลที่ 4. องค์การค้าคุรุสภา.
ชิษณุพงศ์ รุจิโรจน์วรางกูร. (2562). แนวคิดและพัฒนาการการจัดตั้งอุทยานประวัติสาสตร์ในประเทศไทย [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร] http://ithesis-ir.su.ac.th/dspace/handle/123456789/2523
ซัปนะ ปิ่นเงิน. (2551). การปริวรรตและวิเคราะห์เนื้อหา กฎหมายมังรายศาสตร์ฉบับวัดแม่คือ. สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ณัฎฐา ชื่นวัฒนา. (2563ก, 9 กรกฎาคม). แวววับ จับใจ ไร้ลิ้น: การเมือง โบราณคดีชาตินิยมอลังการ กับมื้ออาหารที่หายไป (1). The 101. World. https://www.the101.world/ancient-recipe-06/
__________. (2563ข, 5 สิงหาคม). แวววับ จับใจ ไร้ลิ้น: การเมือง โบราณคดีชาตินิยมอลังการ กับมื้ออาหารที่หายไป (2). The 101. World. https://www.the101.world/ancient-recipe-07/
ทนงศักดิ์ เลิศพิพัฒน์วรกุล. (2558, 5 เมษายน). กฎหมาย “โบราณสถาน” ฉบับแรกของไทย. ฐานข้อมูลแหล่งโบราณคดีที่สำคัญในประเทศไทย. https://archaeology.sac.or.th/blog/327
นรุตม์ โล้กูลประกิจ. (2561). โบราณคดีสะท้อนย้อนคิด: เมื่อนักโบราณคดีทำงานกับนักลักขุดที่ทุ่งคู้ลำพัน จังหวัด ปราจีนบุรี. วารสารมานุษยวิทยา. 1(2), 239-289.
ปฐมฤกษ์ เกตุทัต. (2539). พัฒนาการของโบราณคดีในประเทศไทย. ใน สถานภาพของความรู้ด้านโบราณคดีของประเทศไทยใน 15 ปีที่ผ่านมา. (2-20). ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ประวัติสยามสมาคมฯ. (2544). The Siam Society. https://thesiamsociety.org/th/about-us/
เปเลจจี, เมาริตซิโอ. (2566). เจ้าชีวิต เจ้าสรรพสิ่ง : การก่อร่างภาพลักษณ์สมัยใหม่ของสถาบันกษัตริย์สยาม. ฟ้าเดียวกัน.
พชรพร พนมวัน ณ อยุธยา. (2560ก, 15 สิงหาคม). คุยเรื่องลักลอบขุดของโบราณจากมุมมองเศรษฐศาสตร์: ตอนที่ 1 “Macro-Level”. ThaiPublica. https://thaipublica.org/2017/08/econoarchaeology3/
__________. (2560ข, 29 กันยายน). คุยเรื่องลักลอบขุดของโบราณจากมุมมองเศรษฐศาสตร์: ตอนที่ 2 “Micro-Level”. ThaiPublica. https://thaipublica.org/2017/09/econoarchaeology4/
พระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. 2504. (2504, 29 สิงหาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 678, ตอนที่ 66. 980-998.
พระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535. (2535, 5 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 109, ตอนที่ 38. 12-26.
รัศมี ชูทรงเดช. (2538). โบราณคดียุคโลกานุวัตร: ตัวอย่างจากสำนักคิดอเมริกัน. เมืองโบราณ. 21(1-4), 73-84.
วิชัย ตันกิตติกร. (2526). ปัญหาการลักลอบขุดทำลายแหล่งโบราณคดี [สารนิพนธ์ปริญญาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร]. http://www.sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/2156
วิศรุต บวงสรวง. (2563). สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่เพิ่งสร้างในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พ.ศ. 2453-2468. วารสารประวัติศาสตร์ธรรมศาสตร์. 8(1), 20-47.
ศรีศักร วัลลิโภดม. (2536). การจ้างเหมาทางโบราณคดี รุ่งอรุณแห่งความวิบัติของมรดกทางวัฒนธรรม. เมืองโบราณ. 19(2), 10-16.
ศันสนีย์ วีระศิลป์ชัย. (2558). พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวกับพระราชวิเทโศบายเปิดประเทศ. ศิลปวัฒนธรรม. 36(7), 26-28.
สว่าง เลิศฤทธิ์. (2547). โบราณคดี: แนวคิดและทฤษฎี. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
สายทิพย์ สุดชา. (2552). กระบวนการค้าโบราณวัตถุประเภทลูกปัดทวารวดี. [สารนิพนธ์ปริญญาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร] http://www.sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/2598
สำนักโบราณคดี กรมศิลปากร. (2551). คู่มือปฏิบัติงานด้านโบราณคดี. สำนักโบราณคดี.
Callon, M. (1986). Some Elements of a Sociology of Translation: Domestication of the Scallops and Fishermen of St. Brieuc Bay. in Law, J. (ed). Power, Action, and Belief: A New Sociology of Knowledge?. Routledge & Kegan Paul.
Caverlee, C. (1994). Triple Gems and Double Meanings: Contested Spaces in the National Museum of Bangkok. [Ph.D. dissertation]. Cornell University.
Geertz, C. (1985). Centres, Kings, and Charisma : Reflections on the Symbolics of Power. In Wilentz, S. (ed). Rites of Power. University of Philadelphia Press.
Hobsbawm, E & Ranger, T. (eds). (1983). The Invention of Tradition. Cambridge University Press.
Latour, B. (1999). On recalling ANT. Sociological Review. 47(1), 15-25.
__________. (2005). Reassembling the Social. An Introduction to Actor-Network-Theory.Oxford University Press.
Law, J. (2009). Actor network theory and material semiotics. in T. Bryan s. (Ed.). The New Blackwell Companion to Social Theory. Blackwell Publishing.
Nielsen, E. (1961). The Thai Danish Expedition 1960-1962. Journal of Southeast Asian Study. 49, 1.
Olsen, B. (2003). Material culture after text: re-membering things. Norwegian Archaeological Review. 36(2), 87-104.
Shoocongdej, R. (2011a). Contemporary Archaeology as a Global Dialogue: Reflections from Southeast Asia. In Lozny, L. R. (ed). Comparative Archaeologies: A Sociological View of the Science. Springer.
__________. (2011b). Public Archaeology in Thailand. In Okamura, K. and Masuda, A. (eds). Global Public Archaeology. Springer.
Whitmore, C. L. (2007). Symmetrical archaeology: excerpts of a manifesto. World Archaeology. 39(4), 546-552.
Whitridge, P. (2004). Whales, harpoons, and other actors: Actor-Network Theory and hunter-gatherer archaeology. Crothers, G. (ed). Hunters and Gatherers in Theory and Archaeology. Center for Archaeological Investigations, Southern Illinois University
Winichakul, T. (2000). The Quest for "Siwilai": A Geographical Discourse of Civilizational Thinking in the Late Nineteenth and Early Twentieth-Century Siam. The Journal of Asian Studies. 59(3),
– 549.
Wyatt, D. K. (2004). Thailand: A Short History. (2nd ed). Silkworm Books.
