ผ้ายันต์ม้าเสพนาง: การสื่อสารเพื่อสืบทอดทางวัฒนธรรมเครื่องรางล้านนา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการสื่อสารเชิงวัฒนธรรมเพื่อสืบทอดวัฒนธรรมผ้ายันต์ม้าเสพนางทำการวิเคราะห์ด้วยวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพภายใต้แนวคิดการผลิตและผลิตซ้ำทางวัฒนธรรม โดยสัมภาษณ์เชิงลึกกับกลุ่มผู้ผลิตผ้ายันต์ม้าเสพนาง ผู้เผยแผร่ผ้ายันต์ม้าเสพนาง และผู้บริโภคผ้ายันต์ม้าเสพนาง ร่วมกับการวิเคราะห์เอกสารที่เกี่ยวข้อง ผลการวิจัย พบว่า ผ้ายันต์ม้าเสพนางได้รับอิทธิพลมาจากพม่าและไทใหญ่ซึ่งถูกดัดแปลงให้เป็นผ้ายันต์ของทางล้านนา ทั้งนี้ผ้ายันต์ม้าเสพนางรูปแบบดั้งเดิม มีความหมายสื่อถึงความรัก เสน่ห์ เมตตามหานิยม และเงินทองเช่นเดียวกับผ้ายันต์ม้าเสพนางรูปแบบใหม่ โดยมีการเพิ่มเติมการเรียกจิตให้คนมารัก ผ้ายันต์ดำรงอยู่ได้ด้วยการสืบทอดผ่านตำรา สร้างซ้ำ และการส่งต่อ โดยการผลิตซ้ำมีคุณลักษณะที่คงอยู่และเปลี่ยนแปลงเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้สร้างส่งผลให้ผ้ายันต์ม้าเสพนางมีหน้าที่เพิ่มเติม ทั้งนี้สาเหตุของการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นจากความต้องการของผู้สร้างที่มีความเชื่อ และมองความหมายของผ้ายันต์ม้าเสพนางเปลี่ยนไป ในส่วนของการบริโภคผ้ายันต์ม้าเสพนางขึ้นอยู่กับจุดประสงค์ของผู้ที่ครอบครอง ซึ่งนิยมใช้ทางด้านเสน่ห์ การค้าขาย การพนัน การเสี่ยงโชค หรือเพียงพกติดตัวเพื่อความสบายใจ และยังพบว่าถูกบริโภคเพื่อตอบสนองความต้องการในด้านอื่นที่ไม่เกี่ยวข้องกับผลการใช้ผ้ายันต์ม้าเสพนาง และการเผยแพร่เครื่องรางผ้ายันต์ม้าเสพนางแบ่งออกเป็น 3 ลักษณะ คือ การเผยแพร่ของผู้สร้าง การเผยแพร่ของผู้ขาย และการเผยแพร่ของนักสะสม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ต้นฉบับที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ถือเป็นกรรมสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยแม่โจ้ ห้ามนำข้อความทั้งหมดหรือบางส่วนไปพิมพ์ซ้ำ เว้นเสียแต่จะได้รับอนุญาตจากมหาวิทยาลัยฯ เป็นลายลักษณ์อักษรเอกสารอ้างอิง
กาญจนา แก้วเทพ. (2548). สื่อพื้นบ้านการพัฒนาภาพรวมจากวิจัย. กรุงเทพฯ : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
กาญจนา แก้วเทพ. (2549). เมื่อพิธีกรรมเป็นลำนําแห่งความสุข“ในยึดหลักปักแน่นกับสื่อพื้นบ้านสื่อสารสุขภาพ”โครงการสื่อพื้นบ้านสื่อสารสุข สํานักงานกองทุน สนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
กาญจนา แก้วเทพ และสมสุข หินวิมาน. (2551). สายธารแห่งนักคิดทฤษฎีเศรษฐศาสตร์การเมืองกับสื่อสารศึกษา.กรุงเทพฯ : ห้างหุ้นส่วนจำกัดภาพพิมพ์.
กาญจนา แก้วเทพ. (2556). กระบวนทัศน์ใหม่ของสื่อสารศึกษาไทย (รายงานการวิจัย). กรุงเทพ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย. สืบค้นจาก https://dric.nrct.go.th/Search/ShowFulltext/2/287521
กาญจนา แก้วเทพ และสมสุข หินวิมาน. (2560). สายธารแห่งนักคิดทฤษฎีเศรษฐศาสตร์การเมืองกับสื่อสารศึกษา. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์อินทนิล.
กิตติ ภิญโญ. (2560). ปัจจัยที่ส่งผลต่อความนิยมพระเครื่องของประชาชนที่มีความสนใจพระเครื่องในจังหวัดกรุงเทพมหานคร กรณีศึกษา ศูนย์พระเครื่อง ห้างสรรพสินค้าพันธุ์ทิพย์พลาซ่า สาขางามวงศ์วาน (การค้นคว้าอิสระนิเทศศาสตรมหาบัณฑิต) ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยกรุงเทพ. สืบค้นจาก http://dspace.bu. ac.th/handle/1 23456789/2993
ชัยมงคล อุดมทรัพย์ (ญาณโชติ). (2539). คัมภีร์ไสยศาสตร์ฉบับสมบูรณ์. กรุงเทพฯ: ศิลปาบรรณาคาร.
ณัฐธัญ มณีรัตน์. (2551). อิทธิพลของพุทธศาสนามหายานที่มีต่อระบบยันต์ในประเทศไทย (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต) กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. สืบค้นจาก https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/ frontend/Info/item/dc:110371
ธวัช ปุณโณทก. (2530). “ความเชื่อพื้นบ้านอันสัมพันธ์กับวิถีชีวิตในสังคมอีสาน” ในวัฒนธรรมพื้นบ้านคติความเชื่อ. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ธิดารัตน์ รักประยูร. (2545). การเผยแพร่วัฒนธรรมวัยรุ่นญี่ปุ่นผ่านสื่อในประเทศไทย (วิทยานิพนธ์นิเทศศาสตรมหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ตำนานเครื่องรางของขลังไทย. (2561). สืบค้น 5 ตุลาคม 2563, จาก https://mahaniyom99.blogspot.com /2018/ 04/blog-post_78.html
วิลักษณ์ ศรีป่าซาง. (2558ก). คง เข้ม ข่าม ขลัง เครื่องรางล้านนา. กรุงเทพฯ: ณ บ้านวรรณกรรมกรุ๊ป จำกัด.
__________. (2558ข). คง เข้ม ข่าม ขลังเครื่องรางล้านนา. วารสารราชมงคลล้านนา, 3(1), 13-27. สืบค้นจาก https://so05.tci thaijo.org/index.php/balajhss/article/view/75181
เสถียร พันธรังษี. (2546). ศาสนาเปรียบเทียบ. พิมพ์ครั้งที่ 8. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์สุขภาพใจ.
อธิคม โกมลวิทยาธร. (2538). วัฒนธรรมการบริโภค: แนวคิดและการวิเคราะห์. กรุงเทพฯ: ศูนย์วิจัยและผลิตตำรา มหาวิทยาลัยเกริก.
อุดม รุ่งเรืองศรี. (2547). พจนานุกรมล้านนา-ไทย ฉบับแม่ฟ้าหลวง. เชียงใหม่: โรงพิมพ์มิ่งเมือง
เอกวสา สุขส่ง. (2565). เปิดใจสายมูยุคดิจิทัลมาแรงแต่ทำไมคนยุคใหม่ยังอินเรื่องดวง. สืบค้น 12 พฤษภาคม 2565, จาก https://www.thairath.co.th/lifestyle/life/2294431
