ประสบการณ์ทางจิตใจของผู้สูงอายุในการดำเนินชีวิตท่ามกลางความเปลี่ยนแปลง ของย่านชุมชนเก่า ในเขตเทศบาลนครเชียงใหม่

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสบการณ์ทางจิตใจของผู้สูงอายุเกี่ยวกับการดำเนินชีวิตท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของย่านชุมชนเก่า ในเขตเทศบาลนครเชียงใหม่ โดยใช้การวิเคราะห์เชิงปรากฏการณ์วิทยาแบบตีความ คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันแบบเฉพาะเจาะจง ผู้ให้ข้อมูลคือ ผู้สูงอายุที่เกิด เติบโต และยังคงมีศักยภาพในการทำกิจวัตรประจำวันได้ด้วยตนเองในบริเวณย่านชุมชนเก่า ย่านการค้าถนนเจริญเมืองและสถานีรถไฟ ซึ่งมีประสบการณ์การดำเนินชีวิตท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของย่าน จำนวน 4 ราย อายุระหว่าง 72-80 ปี ผลการวิจัยพบ 5 ประเด็นหลัก ได้แก่ 1) ผู้สูงอายุกับสายสัมพันธ์เชื่อมโยงกับผู้คนในย่านชุนชนเก่า 2) ผู้สูงอายุกับความรักและผูกพันต่อย่านชุมชนเก่า 3) ผู้สูงอายุกับความสร้างสรรค์ในการดำรงคุณค่าในวัยเกษียณผ่านงานและวิถีชีวิต 4) ผู้สูงอายุกับความไม่ลงรอยในการดำเนินชีวิตในย่านชุมชนเก่า และ 5) ผู้สูงอายุกับการเรียนรู้ความเปลี่ยนแปลงของตนเองและสภาพแวดล้อม ผลการวิจัยนี้แสดงให้เห็นว่าผู้สูงอายุมีอารมณ์ความรู้สึกและความคิดเกี่ยวกับการดำเนินชีวิตท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของย่านชุมชนเก่าที่ตนเองอาศัยอยู่มาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันทั้งด้านบวกและด้านลบ และปรับตัวทั้งภายในและภายนอกพร้อมกันโดยอาศัยทรัพยากรภายในพื้นที่ ได้แก่ สัมพันธภาพ สภาพแวดล้อม และกิจกรรมที่เป็นมิตรทำให้การดำเนินชีวิตช่วงวัยสูงอายุเป็นไปในทิศทางบวก ผลการวิจัยดังกล่าวนำไปสู่ข้อเสนอแนะที่ให้แนวทางการเอื้ออำนวยสุขภาวะที่ดีของผู้สูงอายุท่ามกลางความเป็นเมืองและสังคมสูงวัยโดยสมบูรณ์ของประเทศไทยได้ตามความเหมาะสม โดยมุ่งพิจารณาทั้งมิติด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณ โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริบททางสังคมและวัฒนธรรมที่ผู้สูงอายุแต่ละรายใช้ชีวิตประจำวัน