สภาพการเข้าถึงและค้นคืนสารสนเทศด้านผ้ากลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันการจัดการสารสนเทศด้านผ้าของกลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูงและศึกษาการเข้าถึงและค้นคืนความรู้ด้านผ้าของกลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์และใช้แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างเป็นเครื่องมือในการวิจัย ผู้ให้ข้อมูลประกอบด้วยบรรณารักษ์ เจ้าหน้าที่ จำนวน 7 คน และผู้ใช้บริการ จำนวน 10 คน รวม 17 คน ผลการศึกษาแบ่งเป็น 2 ส่วน ประกอบด้วย 1) สภาพปัจจุบันการจัดการสารสนเทศด้านผ้าของกลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง พบว่า ส่วนใหญ่ไม่มีนโยบายการดำเนินงานด้านผ้าที่เป็นลายลักษณ์อักษร พบเพียงแผนการดำเนินงานตามภารกิจของหน่วยงาน มีการจัดหาและรวบรวมทรัพยากรสารสนเทศทุกประเภท มีการวิเคราะห์และจัดหมวดหมู่ทรัพยากรสารสนเทศ รวมถึงมีวิธีการจัดเก็บที่แตกต่างกัน ประสบปัญหาด้านงบประมาณในการจัดหา ขาดการวิเคราะห์และจัดหมวดหมู่ และการจัดเก็บทรัพยากรสารสนเทศกระจัดกระจายไว้หลายที่ 2) การเข้าถึงและค้นคืนความรู้ด้านผ้าของกลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง พบว่า ผู้ใช้บริการมีวัตถุประสงค์เพื่อนำมาใช้ประกอบการทำงาน โดยเข้าถึงความรู้จากแหล่งสารสนเทศประเภทสถาบัน ใช้วิธีการสืบค้นด้วยตนเองผ่านฐานข้อมูลบรรณานุกรม (OPAC) และอ่านป้ายบอกหมวดหมู่ ปัญหาในการค้นคืนคือ คำค้นเป็นศัพท์เทคนิคหรือศัพท์เฉพาะ มีความคลุมเครือ และขาดเครื่องมือช่วยค้น
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ต้นฉบับที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ถือเป็นกรรมสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยแม่โจ้ ห้ามนำข้อความทั้งหมดหรือบางส่วนไปพิมพ์ซ้ำ เว้นเสียแต่จะได้รับอนุญาตจากมหาวิทยาลัยฯ เป็นลายลักษณ์อักษรเอกสารอ้างอิง
uploads/2016/09/503.pdf?fbclid=IwAR3fTyOYuUxIzFYd98dOCO7lydn9DFWwr0Nw5hWnbJnaITbKEMn7_15SLNo
กระทรวงวัฒนธรรม, กรมส่งเสริมวัฒนธรรม. (2546). อนุสัญญาว่าด้วยการสงวนรักษามรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้. สืบค้น 26 มกราคม 2564, จาก http://ich.culture.go.th/images/stories/ich-pdf/2.1
Convention-Safeguarding-Intangible-cultural-Heritage-Thai.pdf
กระทรวงวัฒนธรรม, กรมส่งเสริมวัฒนธรรม. (2553). มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม (Intellectual Cultural Heritage). กรุงเทพฯ: กรมส่งเสริมวัฒนธรรม.
ไกรศักดิ์ เกสร. (2558). ระบบค้นคืนสารสนเทศ: แนวคิดและแนวทางการพัฒนาในอนาคต. พิษณุโลก: โฟกัส พริ้นติ้ง.
คณาจารย์ภาควิชาบรรณารักษศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง. (2557) สารสนเทศและเทคโนโลยีเพื่อการค้นคว้า. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
ครรชิต โชติจำลอง, ธีระ ภูดี และคมสันท์ ขจรปัญญาไพศาล. (2556). การพัฒนาการบริหารจัดการห้องสมุดมีชีวิต: กรณีโรงเรียนบ้านคำพิมูล สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 3. วารสารวิชาการบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏกาฬสินธุ์. 1(1), 28-36.
จันสี พวงสุเกด. (2547). สภาพและปัญหาการดำเนินงานห้องสมุดในสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มหาสารคาม). สืบค้นจาก https://tdc.thailis.or.th/tdc/browse.php?option=show&browse_type=title&titleid=59284
จุฑาทิพย์ ไชยกาบัง และกุลธิดา ท้วมสุข. (2560). การพัฒนาออนโทโลยีเชิงความหมายของความรู้เกี่ยวกับกลุ่มชาติพันธุ์. วารสารวิจัยสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ. 10(2), 1-15.
จุฑารัตน์ กิมาคม. (2444). การรับบริการให้การศึกษาผู้ใช้ห้องสมุดมหาวิทยาลัย: กรณีนักศึกษามหาวิทยาลัย
สงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ สงขลา). สืบค้นจาก https://kb.psu.ac.th/psukb/handle/2010/6826
ฉัตรรัตน์ เชาวลิต. (2547). ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับสารสนเทศ. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกริก.
ชญาภรณ์ กุลนิติ. (2553). สารสนเทศและการศึกษาค้นคว้า. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.
ชลทิชา สุทธินิรันดร์กุล. (2535). ระบบสืบค้นสารนิเทศออนไลน์ เอกสารบรรณรักษ์ศาสตร์ เล่มที่ 31. กรุงเทพฯ: ภาควิชาบรรณรักษ์ศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์.
ชัชวาลย์ วงษ์ประเสริฐ. (2548). การจัดการสารสนเทศเบื้องต้น. กรุงเทพฯ: เอ็กเปอร์เน็ต.
ชาริณี เชาวน์ศิลป์. (2543). การจัดเก็บและการค้นคืนสารนิเทศ. เชียงใหม่: คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ สถาบันราชภัฏเชียงใหม่.
โชติรส แน่นอุดร. (2560). การสืบค้นข้อมูลสารสนเทศ. สืบค้น 26 มกราคม 2564, จาก http://202.29.240.3/
45/public/files/1518939833_3a52765b656e3902d081d8612aaf06cc.pdf
ณัฏฐญา เผือกผ่อง, ดวงใจ กาญจนศิลป์ และขวัญแก้ว เทพวิชิต. (2559). ความต้องการและพฤติกรรมการใช้บริการศูนย์บรรณสารและสื่อการศึกษาของนักศึกษาต่างชาติ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี (รายงานการวิจัย). นครราชสีมา: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี.
ธิติพร ชาญศิริวัฒน์ และอชินี พลสวัสดิ์. (2561). การพัฒนาออนโทโลยีการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพในประเทศไทย. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยฟาร์อีสเทอร์น. 12(4), 113-129.
ธิติวัฒน์ ตาคํา, มาลี กาบมาลา และลําปาง แม่นมาตย์. (2559). พฤติกรรมการค้นคืนและการเข้าถึงความรู้ด้านพลังงานของนักวิชาการและนักวิจัย. วารสารสารสนเทศศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. 34(1), 54-93
นิศาชล จำนงศรี. (2562). การพัฒนาออนโทโลยีด้านยาสมุนไพรที่บันทึกไว้เอกสารโบราณ. วารสารสารสนเทศศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. 37(4), 17-43.
ปกรณ์ สันตกิจ. (2562). การพัฒนาระบบค้นคืนสารสนเทศเชิงความหมายสำหรับจดหมายเหตุดิจิทัล. วารสารวิจัยคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง. 1(4), 43-58.
ปุณชญา ศิวานิพัทน์ และราชันย์ นิลวรรณาภา. (2562). โครงสร้าง ที่มาและความหมายของคำเรียกชาติพันธุ์ในอีสาน. วารสารดำรงวิชาการ. 18(2), 61-94.
พรทิพย์ แจ้งสว่าง. (2548). การดำเนินงานของศูนย์ข้อมูลชุมชนในห้องสมุดประชาชน. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กรุงเทพฯ). สืบค้นจาก https://tdc.thailis.or.th/tdc/browse.php?
option=show&browse_type=title&titleid=112395
พัฑรา พนมมิตร, วรรษพร อารยะพันธ์ และพิเชษฎ์ จุลรอด. (2560). การค้นคืนและเข้าถึงความรู้ด้านผ้าล้านนาของแหล่งสารสนเทศด้านผ้าล้านนา ในเขตภาคเหนือตอนบน. Veridian E-Journal, Silpakorn University. 10(3), 1545-1559.
พิชชุดา ศรีอนันต์ และภูดิส เกิดประสงค์. (2555). การเข้าถึงทรัพยากรสารสนเทศเพื่อการศึกษาค้นคว้าในสำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
พึงพิศ พิชญ์พิบุล. (2556). การจัดการสารสนเทศ. เชียงราย: มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย.
มาฆะ ขิตตะสังคะ, โกมินทร์ วังอ่อน, ณัฐธิดา จุมปา, พิทักษ์ รัตนแสงสว่าง, กุลธิดา อินทร์ไชย และนาแล จะหา. (2553). วัฒนธรรมและภาษาสื่อสารของกลุ่มชาติพันธุ์บริเวณภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย. (รายงานการวิจัย). เชียงราย: มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย.
มาลี ไชยเสนา. (2542). การจัดเก็บและการค้นคืนสารนิเทศ. อุบลราชธานี: คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ สถาบันราชภัฏอุบลราชธานี.
ราชวิทย์ ทิพย์เสนา. (2561). การพัฒนาฐานความรู้ออนโทโลยีสำหรับภาชนะดินเผา แหล่งโบราณคดีบ้านเชียง จังหวัดอุดรธานี. วารสารวิจัยสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ. 11(1), 16-32.
วรรษพร อารยะพันธ์. (2562). ศัพท์สัมพันธ์กลุ่มชาติพันธุ์ไทในล้านนา. วารสารวิจัย สมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ. 12(2), 95-114.
วรรษพร อารยะพันธ์ และพัฑรา พนมมิตร. (2562). การพัฒนาออนโทโลยีความรู้ด้านผ้าล้านนา. มนุษยศาสตร์สาร. 20(2), 133-170.
วรรษพร อารยะพันธ์, ลำปาง แม่นมาตย์, มาลี กาบมาลา และกิตติชัย ไตรรัตนศิริชัย. (2558). สภาพปัจจุบันและปัญหาการจัดการความรู้และสารสนเทศด้านทรัพย์สินทางปัญญาของสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทย. วารสารวิจัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น (ฉบับบัณฑิตศึกษา). 15(2), 21-38.
วิชร นันต๊ะยานา. (2549). สารสนเทศเพื่อการศึกษาค้นคว้า. เชียงราย: คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย.
วิรัช ศรเลิศล้ำวาณิช. (2560). การค้นคืนสารสนเทศ. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). (2564) กลุ่มชาติพันธุ์. สืบค้น 26 มกราคม 2564, จาก https://www.sac.or.th/databases/ethnic-groups/ethnicGroups
สุกัญญา กุลนิติ. (2549). ห้องสมุดและสารนิเทศเพื่อการศึกษาค้นคว้า. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.
สุนันทา วงศ์จตุรภัทร. (2550). พฤติกรรมการแสวงหาสารนิเทศของนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา สาขาวิทยาศาสตร์การกีฬาในมหาวิทยาลัยของรัฐ. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กรุงเทพฯ). สืบค้นจาก https://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/44105
สุวิไล เปรมศรีรัตน์, สุจริตลักษณ์ ดีผดุง, เอกพงศ์ สุวรรณเกษร์, อภิญญา บัวสรวง, อิสระ ชูศรี, โสภนา ศรีจำปา, มยุรี ถาวรพัฒน์, อมร ทวีศักดิ์, ...ประภาศรี ดำสะอาด. (2547). แผนที่ภาษาของกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ในประเทศไทย (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.
สูนฤต เงินส่งเสริม. (2542). การศึกษาเทคโนโลยีการก่อสร้างอาคารสถาปัตยกรรมไทยเรื่อง เรือนชาวเขาเผ่ากะเหรี่ยงสะกอ หมู่บ้านทุ่งแกเหนือ ตำบลบ้านทับ อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่. กรุงเทพฯ: สาขาวิชาประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรม มหาวิทยาลัยศิลปากร.
อนุพงษ์ ปรังฤทธิ์. (2560). ผ้าปักเผ่าม้ง ป่ากลาง เมืองปัว จังหวัดน่าน. เชียงใหม่: ภาควิชาศิลปะไทย คณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
อภิศักดิ์ เพ็ชร์รัตน์. (2552). การศึกษาพฤติกรรมการใช้บริการและความพึงพอใจของนักศึกษาระดับปริญญาตรีที่มีต่อหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยราชภัฎสุราษฎร์ธานี. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี กรุงเทพฯ). สืบค้นจาก https://tdc.thailis.or.th/tdc/browse.php?
option=show&browse_type=title&titleid=55285
อริศรา สิงห์ปัน และณรงณ์ ณรงค์ชัยปัญญา. (2558). การศึกษาสภาพการใช้ปัญหาและความต้องการใช้ทรัพยากรสารสนเทศสำนักหอสมุดของนักศึกษามหาวิทยาลัยแม่โจ้ ปี 2558 (รายงานการวิจัย). เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยแม่โจ้.
อาภากร ธาตุโลหะ. (2547). ทรัพยากรสารสนเทศเพื่อการค้นคว้า. ชลบุรี: พี.เค. กราฟฟิค พริ้นต์.
อิสรา ชื่นตา, จารี ทองคำ และจิรัฎฐา ภูบุญอบ. (2557). การค้นคืนสารสนเทศการท่องเที่ยวในภาคตะวันออก
เฉียงเหนือของประเทศไทยโดยใช้ออนโทโลยี. วารสารเทคโนโลยีสารสนเทศ. 10(2), 15-25.
Baeza-Yates, R. & Ribeiro-Neto, B. (1999). Modern Information Retrieval. [Electronic version]. New York: ACM Press.
Choo, C. W. (2002). Information Management for The Intelligent Organization: The Art of Scanning the Environment. (3rd. ed). [Electronic version]. Medford, NJ: Information Today.
Collins, H. (2003). Enterprise Knowledge Portals: Next Generation Portal Solutions for Dynamic Information Access, Better Decision Making, and Maximum Results. [Electronic version]. New York: AMACOM.
McCreadie, M. & Rice, R. E. (1999). Trends in analyzing access to information. Part I: cross-disciplinary conceptualizations of access. Information Processing and Management. 35(1), 45-76.
Oltmann, S. M. (2009). Information Access. [Electronic version]. Bloomington: Indiana University.
Rijsbergen, C. J. (1979). Information Retrieval. (2nd. ed). Butterworths: London.
Weller, K. (2010). Knowledge Representation in the Social Semantic Web. [Electronic version]. Berlin: De Gruyter Saur.
Uschold, M., & Gruninger, M. (1996). Ontologies: Principles, Methods and Applications. Retrieved 12 November 2020, from http://www.aiai.ed.ac.uk/publications/documents/1996/96-kerintro
-ontologies.pdf