สุขภาวะของผู้สูงอายุที่ย้ายถิ่นเข้าสู่เมืองในจังหวัดขอนแก่น
Article Sidebar
เผยแพร่แล้ว:
มิ.ย. 25, 2021
คำสำคัญ:
ผู้สูงอายุย้านถิ่น สุขภาวะ พฤติกรรมการดูแลสุขภาพ เขตเมือง
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสุขภาวะของผู้สูงอายุที่ย้ายถิ่นเข้าสู่เขตเมืองในจังหวัดขอนแก่น ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปริมาณ ด้วยการสัมภาษณ์กับผู้สูงอายุย้ายถิ่นเข้าสู่เขตเทศบาลนครขอนแก่น จำนวน 276 คน การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์ด้วยสถิติพรรณนาและการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ ผลการศึกษาพบว่า ผู้สูงอายุย้ายถิ่นมีสุขภาวะในด้านร่างกาย ด้านจิตวิญญาณ ด้านปัญญาและการคิด ด้านสังคม ด้านอารมณ์และด้านจิตใจอยู่ในระดับปานกลาง ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสุขภาวะของผู้สูงอายุที่ย้ายถิ่นเข้าสู่เขตเมืองในจังหวัดขอนแก่น พบว่า การดำเนินชีวิตประจำวัน เป็นปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสุขภาวะของผู้สูงอายุที่ย้ายถิ่นเข้าสู่เขตเมืองในจังหวัดขอนแก่น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 การมีบทบาทในครัวเรือน พฤติกรรมการดูแลสุขภาพ การอาศัยอยู่ในเขตชนบทก่อนการย้ายถิ่น และการเตรียมตัวก่อนการย้ายถิ่น เป็นปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสุขภาวะของผู้สูงอายุที่ย้ายถิ่นเข้าสู่เขตเมืองในจังหวัดขอนแก่น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 ดังนั้นสมาชิกในครัวเรือน หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรให้ความสำคัญกับการส่งเสริมให้ผู้สูงอายุย้ายถิ่นได้มีการทำกิจกรรมในชีวิตประจำวัน การมีปฏิสัมพันธ์กับสมาชิกในครัวเรือน ตลอดจนเสริมการสร้างพฤติกรรมการดูแลสุขภาพเพื่อลดความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นกับความเจ็บป่วย ขณะเดียวกันผู้สูงอายุที่คาดว่าจะย้ายถิ่นเมื่อเป็นผู้สูงอายุจะต้องมีการเตรียมตัวก่อนการย้ายถิ่น เพื่อให้ตนเองสามารถดำรงชีวิตในถิ่นปลายทางได้อย่างเป็นสุข
Article Details
ประเภทบทความ
บทความวิจัย
ต้นฉบับที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ถือเป็นกรรมสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยแม่โจ้ ห้ามนำข้อความทั้งหมดหรือบางส่วนไปพิมพ์ซ้ำ เว้นเสียแต่จะได้รับอนุญาตจากมหาวิทยาลัยฯ เป็นลายลักษณ์อักษร
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.(2548). รายงานการศึกษาเรื่อง ทิศทาง และรูปแบบ การจัดสวัสดิการสังคมของประเทศไทย.กรุงเทพฯ: เทพเพ็ญวานิสย์.
จังหวัดขอนแก่น.(2560).แผนพัฒนาจังหวัดขอนแก่น (พ.ศ.2561-2564). ขอนแก่น: สำนักงานจังหวัด ขอนแก่น.
จิราพร เกศพิชญวัฒนา สุวิณี วัวัฒน์วานิช สหรัฐ เจตมโนรมย์และปราริชาติ ญาตินิยม.(2550). สูงวัยไม่สูญค่า.นนทบุรี: สหมิตรพริ้นติ้งแอนด์พับลิสซิ่ง.
ทศพล คชสาร. (2557). การย้ายถิ่นเข้าและการปรับตัวของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลนครเชียงใหม่.วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภูมิศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
นริสรา วงศ์พนารักษ์ สมเสาวนุชและบังอร กุมพล (2556).ภาวะสุขภาพจิต ความหวังและพฤติกรรมการดูแลตนเองด้านสุขภาพจิตของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลเมืองมหาสารคาม.วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 6(1): 141-150.
นวพร ดำแสงสวัสดิ์. (2543). เครือข่ายสังคม: การสนับสนุนทางสังคม และความรู้สึกมีคุณค่าในตนเองของผู้สูงอายุย้ายถิ่น: กรณีศึกษาเทศบาลนครหาดใหญ่.วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิชาการพยาบาลอนามัยชุมชน มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
เบญจพร สว่างศรีและเสริมศิริ แต่งงาม.(2556).การดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุ อำเภอสามชุก จังหวัดสุพรรณบุรี.วารสาร มทรส,1(2): 128-137.
ประเวศ วะสี.(2543).คุณภาพผู้สูงอายุที่พึงปรารถนา.กรุงเทพฯ:จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ปราโมทย์ ประสาทกุล ศุทธิดา ชวนวันและกาญจนา เทียนเลย.2555. ผู้สูงอายุ:คนวงในที่จะถูกผลักให้ไปอยู่ชายขอบ.ในประชากรและสังคม 2555: ประชากรชายขอบและความเป็นธรรมในสังคมไทย.กุลภา วจนสาระ กฤตยา อาชวนิจกุล, บรรณาธิการ.(พิมพ์ครั้งที่1). นครปฐม
ปราโมทย์ ประสาทกุล.(2543). ประชากรศาสตร์: สารัตถศึกษาเรื่องประชากรมนุษย์.กรุงเทพฯ.
ปวีณา ลิมปีทีปราการ จีราพร ทิพย์พิลา พัจนภา ธานี ปัณฑิตา สุขุมาลย์.(2562).การประเมินความพร้อมของชุมชนเพื่อเตรียมการรองรับสังคมสูงวัย:กรณีศึกษาในเขตเมือง.วารสารการพัฒนาสุขภาพชุมชน มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 7(4): 579-589.
พระไพศาล วิสาโล. (2552).สุขแท้ด้วยปัญญา วิถีสู่สุขภาวะทางปัญญา.พิมพ์ครั้งที่ 3 กรุงเทพฯ:สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ สสส.
ภัทราพร เกษสังข์ พระครูปริยัติคุณรังสีและส่งสุข ภาแก้ว. (2562).การพัฒนาองค์ประกอบและตัวชี้วัดการจัดการสุขภาวะของผู้สูงอายุในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ.วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฎเลย,13 (46) : 90-100.
เยาวลักษณ์ ปรปักษ์ขามและสุพัตรา อติโพธิ. (2543). รายงานการศึกษาสภาวะสุขภาพและแนวโน้มของประชากรสูงอายุไทย.สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.)กระทรวงสาธารณสุข.
สมพันธ์ เตชะอธิก และวินัย วงศ์อาสา (2012).สุขภาวะชุมชนเพื่อความอยู่ดีมีสุข.วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 29 (2): 3-22.
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. (2552ข).พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550.นนทบุรี : บริษัท วิกิ จำกัด.
สำนักงานสถิติจังหวัดขอนแก่น.(2560). สถานการณ์ผู้สูงอายุจังหวัดขอนแก่น. สืบค้น 20 เมษายน 2563,จาก http://khonkaen.nso.go.th/images/plan_cwt/older.pdf
สํานักงานสถิติแห่งชาติ.(2559). การสำรวจข้อมูลการย้ายถิ่นของประชากรปี 2558 .กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ.(2561). รายงานการสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ.2560.กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
สำนักทะเบียนท้องถิ่น เทศบาลนครขอนแก่น. (2562). ข้อมูลการย้ายเข้า-ย้ายออกของประชากรแยกตามอายุ. ขอนแก่น: สำนัก.
อารี จำปากลาย. (2555).การย้ายถิ่นของแรงงานกับผลกระทบต่อครอบครัวและเด็กในสังคมอาเซียน: สิ่งที่ได้กับสิ่งที่ต้องสูญเสีย.สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล.
อิทธิพงษ์ ทองศรีเกตุ ดุษฎี อายุวัฒน์และเสาวลักษณ์ ชายทวีป.(2561). การย้ายถิ่นในกลุ่มผู้สูงอายุ:การเปลี่ยนแปลงชีวิตจากชนบทเข้าสู่เมือง.สังคมศาสตร์:วารสารทางวิชาการ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 29 (2):103-134.
อุเทน ลาพิงค์.(2561).การพัฒนาสุขภาวะทางสังคมของผู้สูงอายุโดยใช้หลักสังควัตถุ 4 ในภาคเหนือ.วารสาร วิชาการธรรมทรรศน์,18(2): 233-244.
Adams, T., Bezner, J., and Steinhardt, M. (1997), The conceptualization and measurement of perceived wellness: Integrating balance across and within dimensions. American Journal of Health Promotion,11(3): 208-218.
Bernard, A., and Pelikh, A. (2019). Distinguishing tempo and aging effects in migration. Demographic Research, 40 (44). 1291-1322.
Bester, E., Naidoo, P., and Botha, A. (2016). The role of mindfulness in the relationship between life satisfaction and spiritual wellbeing amongst the elderly.Social work, 52(2): 244-266.
Brownie, S., Horstmanshof, L., and Garbutt, R (2014). Factors that impact residents' transition and psychological adjustment to long-term aged care: a systematic literature review. International Journal of Nursing Studies, 51(12): 1654-1666.
Chamratrithirong, A.,Archavanitkul, K.,Richter, K., Guest, P.,Thongthai, V.,Boonchalaksi, W., Piriyathamwong, N., and Vong-Ek, P. (1995). National Migration Survey of Thailand. Nakhon Pathom: Institute for Population and Social Research, Mahidol University.
Kaplan, L.D., M.T. Chahine, J. Susskind., and J.E. Searl.(1977). Spectral band passes for a high precision satellite sounder. Applied Optics,16 (2):322-325.
Krejcie, R.V. and D.W. Morgan.(1970). Determining Sample Size for Research Activities. Educational and Psychological Measurement, 30 (3) :607-610.
Lee, E. S. (1966). A theory of migration. Demography,3 (1):47-57.
Mhaolain AM, Gallagher D, Connel HO, Chin AV, Bruce C., and Hamilton F.(2012). Subjectovewell- being amongst community-dwellingelder: what determines satisfaction with life? Findings from the Dublin Healthy Aging Study. International Psychogeriatric,24 (2):316-323.
Pender, N.J., Murdaugh, C.L., and Parsons, M.A. (2002). Health Promotion in Nursing Practice. 4th (ed). New Jersey : Pearson Education, Inc.
จังหวัดขอนแก่น.(2560).แผนพัฒนาจังหวัดขอนแก่น (พ.ศ.2561-2564). ขอนแก่น: สำนักงานจังหวัด ขอนแก่น.
จิราพร เกศพิชญวัฒนา สุวิณี วัวัฒน์วานิช สหรัฐ เจตมโนรมย์และปราริชาติ ญาตินิยม.(2550). สูงวัยไม่สูญค่า.นนทบุรี: สหมิตรพริ้นติ้งแอนด์พับลิสซิ่ง.
ทศพล คชสาร. (2557). การย้ายถิ่นเข้าและการปรับตัวของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลนครเชียงใหม่.วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภูมิศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
นริสรา วงศ์พนารักษ์ สมเสาวนุชและบังอร กุมพล (2556).ภาวะสุขภาพจิต ความหวังและพฤติกรรมการดูแลตนเองด้านสุขภาพจิตของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลเมืองมหาสารคาม.วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 6(1): 141-150.
นวพร ดำแสงสวัสดิ์. (2543). เครือข่ายสังคม: การสนับสนุนทางสังคม และความรู้สึกมีคุณค่าในตนเองของผู้สูงอายุย้ายถิ่น: กรณีศึกษาเทศบาลนครหาดใหญ่.วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิชาการพยาบาลอนามัยชุมชน มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
เบญจพร สว่างศรีและเสริมศิริ แต่งงาม.(2556).การดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุ อำเภอสามชุก จังหวัดสุพรรณบุรี.วารสาร มทรส,1(2): 128-137.
ประเวศ วะสี.(2543).คุณภาพผู้สูงอายุที่พึงปรารถนา.กรุงเทพฯ:จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ปราโมทย์ ประสาทกุล ศุทธิดา ชวนวันและกาญจนา เทียนเลย.2555. ผู้สูงอายุ:คนวงในที่จะถูกผลักให้ไปอยู่ชายขอบ.ในประชากรและสังคม 2555: ประชากรชายขอบและความเป็นธรรมในสังคมไทย.กุลภา วจนสาระ กฤตยา อาชวนิจกุล, บรรณาธิการ.(พิมพ์ครั้งที่1). นครปฐม
ปราโมทย์ ประสาทกุล.(2543). ประชากรศาสตร์: สารัตถศึกษาเรื่องประชากรมนุษย์.กรุงเทพฯ.
ปวีณา ลิมปีทีปราการ จีราพร ทิพย์พิลา พัจนภา ธานี ปัณฑิตา สุขุมาลย์.(2562).การประเมินความพร้อมของชุมชนเพื่อเตรียมการรองรับสังคมสูงวัย:กรณีศึกษาในเขตเมือง.วารสารการพัฒนาสุขภาพชุมชน มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 7(4): 579-589.
พระไพศาล วิสาโล. (2552).สุขแท้ด้วยปัญญา วิถีสู่สุขภาวะทางปัญญา.พิมพ์ครั้งที่ 3 กรุงเทพฯ:สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ สสส.
ภัทราพร เกษสังข์ พระครูปริยัติคุณรังสีและส่งสุข ภาแก้ว. (2562).การพัฒนาองค์ประกอบและตัวชี้วัดการจัดการสุขภาวะของผู้สูงอายุในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ.วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฎเลย,13 (46) : 90-100.
เยาวลักษณ์ ปรปักษ์ขามและสุพัตรา อติโพธิ. (2543). รายงานการศึกษาสภาวะสุขภาพและแนวโน้มของประชากรสูงอายุไทย.สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.)กระทรวงสาธารณสุข.
สมพันธ์ เตชะอธิก และวินัย วงศ์อาสา (2012).สุขภาวะชุมชนเพื่อความอยู่ดีมีสุข.วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 29 (2): 3-22.
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. (2552ข).พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550.นนทบุรี : บริษัท วิกิ จำกัด.
สำนักงานสถิติจังหวัดขอนแก่น.(2560). สถานการณ์ผู้สูงอายุจังหวัดขอนแก่น. สืบค้น 20 เมษายน 2563,จาก http://khonkaen.nso.go.th/images/plan_cwt/older.pdf
สํานักงานสถิติแห่งชาติ.(2559). การสำรวจข้อมูลการย้ายถิ่นของประชากรปี 2558 .กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ.(2561). รายงานการสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ.2560.กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
สำนักทะเบียนท้องถิ่น เทศบาลนครขอนแก่น. (2562). ข้อมูลการย้ายเข้า-ย้ายออกของประชากรแยกตามอายุ. ขอนแก่น: สำนัก.
อารี จำปากลาย. (2555).การย้ายถิ่นของแรงงานกับผลกระทบต่อครอบครัวและเด็กในสังคมอาเซียน: สิ่งที่ได้กับสิ่งที่ต้องสูญเสีย.สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล.
อิทธิพงษ์ ทองศรีเกตุ ดุษฎี อายุวัฒน์และเสาวลักษณ์ ชายทวีป.(2561). การย้ายถิ่นในกลุ่มผู้สูงอายุ:การเปลี่ยนแปลงชีวิตจากชนบทเข้าสู่เมือง.สังคมศาสตร์:วารสารทางวิชาการ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 29 (2):103-134.
อุเทน ลาพิงค์.(2561).การพัฒนาสุขภาวะทางสังคมของผู้สูงอายุโดยใช้หลักสังควัตถุ 4 ในภาคเหนือ.วารสาร วิชาการธรรมทรรศน์,18(2): 233-244.
Adams, T., Bezner, J., and Steinhardt, M. (1997), The conceptualization and measurement of perceived wellness: Integrating balance across and within dimensions. American Journal of Health Promotion,11(3): 208-218.
Bernard, A., and Pelikh, A. (2019). Distinguishing tempo and aging effects in migration. Demographic Research, 40 (44). 1291-1322.
Bester, E., Naidoo, P., and Botha, A. (2016). The role of mindfulness in the relationship between life satisfaction and spiritual wellbeing amongst the elderly.Social work, 52(2): 244-266.
Brownie, S., Horstmanshof, L., and Garbutt, R (2014). Factors that impact residents' transition and psychological adjustment to long-term aged care: a systematic literature review. International Journal of Nursing Studies, 51(12): 1654-1666.
Chamratrithirong, A.,Archavanitkul, K.,Richter, K., Guest, P.,Thongthai, V.,Boonchalaksi, W., Piriyathamwong, N., and Vong-Ek, P. (1995). National Migration Survey of Thailand. Nakhon Pathom: Institute for Population and Social Research, Mahidol University.
Kaplan, L.D., M.T. Chahine, J. Susskind., and J.E. Searl.(1977). Spectral band passes for a high precision satellite sounder. Applied Optics,16 (2):322-325.
Krejcie, R.V. and D.W. Morgan.(1970). Determining Sample Size for Research Activities. Educational and Psychological Measurement, 30 (3) :607-610.
Lee, E. S. (1966). A theory of migration. Demography,3 (1):47-57.
Mhaolain AM, Gallagher D, Connel HO, Chin AV, Bruce C., and Hamilton F.(2012). Subjectovewell- being amongst community-dwellingelder: what determines satisfaction with life? Findings from the Dublin Healthy Aging Study. International Psychogeriatric,24 (2):316-323.
Pender, N.J., Murdaugh, C.L., and Parsons, M.A. (2002). Health Promotion in Nursing Practice. 4th (ed). New Jersey : Pearson Education, Inc.
