บทละครเรื่องดาหลังฉบับเลขที่ 35: เรื่องดาหลังสำนวนอยุธยาที่ขาดหาย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทละครเรื่องดาหลังเลขที่ 35 ซึ่งคัดจากสมุดไทย 1 เล่มมาพิมพ์ในกระดาษฝรั่ง 30 หน้า มีเนื้อหาเริ่มจากอิเหนาลาท้าวกุเรปันไปเที่ยวป่าจนถึงตำมะหงงลวงบุษบาส้าหรีไปฆ่า ปัจจุบันเก็บรักษาอยู่ในสำนักหอสมุดแห่งชาติ บทละครเรื่องดาหลังฉบับนี้มีสำนวนต่างกับบทละครเรื่องดาหลังพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ 1) และไม่ปรากฏหลักฐานเกี่ยวกับกวีและยุคสมัยที่แต่ง บทความวิจัยนี้จึงมุ่งศึกษาองค์ประกอบและยุคสมัยการแต่งบทละครเรื่องดาหลังเลขที่ 35 โดยเปรียบเทียบกับบทละครเรื่องดาหลังพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 1 ซึ่งเป็นเรื่องดาหลังสำนวนเก่าที่สุดเท่าที่มีหลักฐานปรากฏในปัจจุบัน ผลการศึกษาพบว่า บทละครเรื่องดาหลังเลขที่ 35 นำเสนอเนื้อหาบางช่วงและลักษณะตัวละครบางตัวต่างกับฉบับพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 1 ใช้ภาษาวรรณศิลป์เรียบง่ายกว่าฉบับพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 1 มีกระบวนกลอนและถ้อยคำแบบบทละครยุคเก่าสมัยอยุธยาและธนบุรี และดำเนินเรื่องกระชับกว่าฉบับพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 1 แต่ก็มีบทพรรณนาที่เอื้อแก่การแสดงกระบวนรำงามแทรกอยู่ ลักษณะดังกล่าวทำให้สันนิษฐานได้ว่า บทละครเรื่องดาหลังเลขที่ 35 เป็นส่วนหนึ่งของบทละครเรื่องดาหลังสมัยอยุธยาตอนปลาย ซึ่งเป็นยุคที่มีประวัติว่าเรื่องดาหลังประพันธ์ขึ้นเป็นครั้งแรก บทละครเรื่องดาหลังเลขที่ 35 จึงนับเป็นเรื่องดาหลังฉบับสำคัญที่แสดงให้เห็นว่า บทละครเรื่องดาหลังสำนวนอยุธยามิได้ขาดหายไปหมดอย่างที่เข้าใจกัน ทั้งยังช่วยขยายความรู้เกี่ยวกับวรรณคดีและการแสดงเรื่องดาหลังให้ชัดเจนขึ้นด้วย
Article Details
เอกสารอ้างอิง
ตากสินมหาราช, สมเด็จพระเจ้า. (2506). บทละครรามเกียรติ์. กรุงเทพฯ : องค์การค้าของคุรุสภา.
ธานีรัตน์ จัตุทะศรี. (2561). “เมื่อเกิดมาเป็นสตรี จะสงวนประเวณีให้แจ่มใส”: การนำเสนอตัวละครหญิงเพื่อสอนหญิงในเรื่องดาหลังพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 1. วารสารไทยศึกษา. 14(2), 151-198.
ธานีรัตน์ จัตุทะศรี. (2562ก). บทละครเรื่องดาหลังฉบับสมุดไทยเลขที่ 516/1: เรื่องดาหลังสำนวนแปลก. วารสารภาษาและวรรณคดีไทย. 36(2), 67-109.
ธานีรัตน์ จัตุทะศรี. (2562ข). บทละครเรื่องดาหลังฉบับหมื่นจำเนียร: เรื่องดาหลังสำนวนเก่าที่เพิ่งพบ. วารสารอักษรศาสตร์. 48(2), 146-173.
พิทยลาภพฤฒิยากร, พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่น. (2517). ชุมนุมพระนิพนธ์ของพระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์พระจันทร์.
พุทธยอดฟ้าจุฬาโลก, พระบาทสมเด็จพระ. (2499). ดาหลัง. กรุงเทพฯ : รุ่งเรืองธรรม. (พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้พิมพ์พระราชทานในงานถวายพระเพลิงพระบรมศพสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยิกาเจ้า ณ พระเมรุมาศท้องสนามหลวง วันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2499)
ราชบัณฑิตยสถาน. (2546). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542. กรุงเทพฯ : นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์.
เรื่องดาหลังความเก่า. กระดาษฝรั่ง. เลขที่ 35 ตู้ 115 ชั้น 4/4 มัดที่ 6. หมู่กลอนบทละคร. หอสมุดแห่งชาติ. กรุงเทพฯ.
วรรณคดีสมัยกรุงศรีอยุธยา. (2526). กรุงเทพฯ : บรรณกิจ.
ศูนย์หม่อนไหมเฉลิมพระเกียรติฯ นราธิวาส กรมหม่อนไหม. (2555, 11 ธันวาคม). ผ้าโบราณ “จวนตานี” มรดกประวัติศาสตร์ที่ถูกลืม. สืบค้นเมื่อ 6 มกราคม 2563 จาก https://www.gotoknow.org/posts/445029
เสาวณิต วิงวอน. (2555). วรรณคดีการแสดง. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : ภาควิชาวรรณคดี และคณะกรรมการฝ่ายวิจัย คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
เสาวลักษณ์ อนันตศานต์. (2515). บทละครนอกสมัยกรุงศรีอยุธยา. (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ :จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
