การบริหารจัดการความเสี่ยงในการผลิตมันฝรั่ง ในพื้นที่อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ (Risk Management of Potato Production in San Sai District, Chiang Mai Province)
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1.) ศึกษาแนวคิดการบริหารความเสี่ยงของปลูกมันฝรั่งของเกษตรกร (2.) ศึกษาศักยภาพการบริหารความเสี่ยงของการปลูกมันฝรั่งของเกษตรกร และ (3.)พัฒนาแผนบริหารความเสี่ยงต่อการปลูกมันฝรั่งของเกษตรกร โดยประชากรคือผู้ปลูกมันฝรั่งในจังหวัดเชียงใหม่ จำนวน 1,681 ราย จากนั้นสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงเลือกเกษตรกรจำนวน 15 ราย ในพื้นที่อำเภอสันทราย และใช้การสัมภาษณ์แบบไม่มีโครงสร้างและการสนทนากลุ่ม เป็นเครื่องมือในการวิจัย
ผลการศึกษาพบว่า แนวคิดการบริหารจัดการความเสี่ยง พบว่าสภาพอากาศเป็นความเสี่ยงที่สำคัญที่สุด ไม่สามารถคาดการณ์และควบคุมได้ ส่วนโรคและแมลงศัตรูพืชถึงแม้คาดการณ์ไม่ได้แต่ยังสามารถควบคุมได้ แต่อย่างไรก็ตามการปลูกมันฝรั่งทำกำไรได้ดีกว่าพืชอื่น ๆ ด้านศักยภาพการบริหารจัดการความเสี่ยง จากการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายในและภายนอก พบว่า ปัจจัยภายในจุดแข็ง คือ เกษตรกรมีความชำนาญในการปลูกให้ได้ผลผลิตมีคุณภาพ ส่วนจุดอ่อน คือ การกำหนดคุณภาพผลผลิตทำให้ไม่มีความอิสระในการปลูกต้องแข่งขันกับเกษตรกรผู้ปลูกรายอื่น และกำหนดราคาเองไม่ได้ ปัจจัยภายนอก โอกาส คือ มีตลาดรองรับที่แน่นอน และผลผลิตมันฝรั่งในประเทศไทยมีกำลังการผลิตต่ำกว่าความต้องการ จึงทำให้ราคาของมันฝรั่งเป็นไปตามที่ควร ส่วนอุปสรรค คือ ถ้าสภาพอากาศไม่เหมาะสมทำให้ผลผลิตต่อไร่ตำ คุณภาพตำ โดยไม่สามารถวางแผนป้องกันล่วงหน้าได้ อีกทั้งยังมีโอกาสเกิดปัญหาโรคและแมลง และด้านแผนบริหารความเสี่ยง พบว่า มันฝรั่งเป็นพืชที่ต้องการอุณหภูมิต่ำ ช่วงเวลาที่เหมาะสมในการปลูกมันฝรั่งมากที่สุดคือ ช่วงเดือนพฤศจิกายน ถึงกลางเดือนธันวาคม และเพื่อลดความเสี่ยงในการปลูกมันฝรั่งนอกฤดูกาลเกษตรกรจึงปลูกหมุนเวียนกันตามฤดูกาล เช่น ถั่วเหลือง ถั่วลิสง ข้าวเหนียว ข้าวเจ้า ข้าวโพด และผักสวนครัวอื่น ๆ
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมอุตุนิยมวิทยา. (2560). ภูมิอากาศจังหวัดเชียงใหม่. สืบค้น 15 พฤษภาคม 2560, จาก
http://climate.tmd.go.th/data/province/เหนือ/ภูมิอากาศเชียงใหม่.pdf
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ศูนย์ปฏิบัติการต่อต้านการทุจริต. (2561). รายงานการวิเคราะห์ความเสี่ยงเกี่ยวกับการปฏิบัติงานที่
อาจเกิดผลประโยชน์ทับซ้อน. กรุงเทพฯ: กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
จุฑาธร พรสุวรรณ. (2546). การเกษตรแบบมีสัญญาผูกพันของอุตสาหกรรมมันฝรั่งทอดกรอบในประเทศไทย (วิทยานิพนธ์
เศรษฐศาสตร์มหาบัณฑิต). กรุงเทพ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ทรงศักดิ์ ศรีบุญจิตต์. (2539). ศักยภาพของการเกษตรแบบมีสัญญาผูกพันและแนวทางการพัฒนาความรูของเกษตรกร.
เชียงใหม่ : คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชยงใหม่.
ธนพร บุญประสงค์. (2555). ปัจจัยที่มีผลยอมรับเทคโนโลยีการผลิตมันฝรั่งของเกษตรกรในอำเภอสันทราย (วิทยานิพนธ์
ปริญญามหาบัณฑิต). เชียงใหม่ : มหาวิทยาลัยแม่โจ้ .
ธาวิดา ศิริสัมพันธ์. (2560). บุญศรี ใจเป็ง คนสันทราย เชียงใหม่ ปลูกมันฝรั่ง ได้ 5 ตัน ต่อไร่. สืบค้น 2 พฤษภาคม 2560, จาก
http://library.baac.or.th/uploadfiles/knowledge_20171403110750_1.pdf.
นาวิน โสภาภูมิ. (2556). การควบคุมความเสี่ยง และความลักลั่นของความสัมพันธ์เชิงอำนาจของระบบเกษตรพันธสัญญา.
วารสารสังคมศาสตร์, 25(1), 81-105, 2 พฤษภาคม 2560, จากhttp://journal.soc.cmu.ac.th/
issue_upload/74200%201447044774.pdf.
รุ่งทิพย์ อุทุนพันธ์, ธวัชชัย รัตน์ชเลศ, พฤกษ์ ยิบมันตระสิริ และจงรักษ์ พันธ์ไชยศรี. (2550). ความเสี่ยงเชิงชีวภาพในระบบการ
ผลิตลิ้นจี่และการจัดการของเกษตรกรในจังหวัดพะเยา. สืบค้น 5 สิงหาคม 2558. จาก
http://journal.agri.cmu.ac.th/pdf/J00106_C00994.pdf
วินิจ วงกลม. (2551). รายงานการศึกษา การใช้เทคโนโลยีการผลิตมันฝรั่งส่งโรงงานแปรรูปของเกษตรกรอำเภอพบพระ จังหวัด
ตาก. ตาก: สำนักงานเกษตรจังหวัดตาก กรมส่งเสริมการเกษตร.
สถาบันวิจัยพืชสวน. (2558). ยุทธศาสตร์มันฝรั่ง. สืบค้น 10 พฤษภาคม 2560. จาก
http://www.doa.go.th/hort/images/stories/strategyplanthort/strategymarketpotato.pdf.
สถาบันศศินทร์บริหารธุรกิจแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2558). รายงานโครงการพัฒนาระบบตลาดสินค้าเกษตรของ
ประเทศไทยโดยใช้กลไกตลาดสินค้าเกษตรล่วงหน้า. สืบค้น 10 พฤษภาคม 2560. จาก http://www.afet.or.th/2013/uploads/.pdf.
สมอ ฝอยทอง. (2544). การส่งเสริมการปลูกมันฝรั่งแบบมีสัญญาของเกษตรกร ในอําเภอพบพระ จังหวัดตาก (วิทยานิพนธ์
วิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต). เชียงใหม่. : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สำนักงานเกษตรจังหวัดเชียงใหม่ ฝ่ายยุทธศาสตร์และสารสนเทศ งานข้อมูล. (2552). ปฏิทินการปลูกพืชและการเกี่ยวผลผลิต
จังหวัดเชียงใหม่. สืบค้น 10 พฤษภาคม 2560. จาก http://www.chiangmai.doae.go.th/ reports
/Plant%20calenda%20chiangmai.pdf.
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. (2559). สถิติการเกษตรของประเทศไทย ปี 2558. กรุงเทพฯ. สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร.
สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง. (2553). การพัฒนาเครื่องมือทางการเงินสำหรับเกษตรกร: กรณีศึกษาการ ประกันภัยพืชผลโดยใช้
ดัชนีสภาพอากาศในประเทศไทย (รายงานรวบรวมบทสรุปผู้บริหารและเผยแพร่ผลงานวิจัยประจำปี 2553). สืบค้น 10
สิงหาคม 2558. จาก www.fpo.go.th/eresearch/ebook/pdf_file/134622 1788.pdf.
อภิรักษ์ หลักชัยกุล. (2557). รายงานผลการศึกษา เรื่อง การปลูกมันฝรั่งฤดูแล้ง ปี 2556/57. สืบค้น 10 พฤษภาคม 2560. จาก
แหล่งที่มา http://journal.soc.cmu.ac.th/issue_upload/74200%201447044774.pdf.
