การพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของครูโรงเรียนอนุกูลนารี อำเภอเมือง จังหวัดกาฬสินธุ์

ธัญวรัตม์ พลไกรษร; วัชรินทร์  สุทธิศัย; อาภากร  ประจันตะเสน

ผู้แต่ง

ธัญวรัตม์ พลไกรษร มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
วัชรินทร์ สุทธิศัย มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
อาภากร ประจันตะเสน มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำดิจิทัล, คุณลักษณะครูดิจิทัล, การพัฒนาครู, สังคมดิจิทัล

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การวิจัยเรื่อง การพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของครูโรงเรียนอนุกูลนารี อำเภอเมือง จังหวัดกาฬสินธุ์ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของครู 2) ศึกษาระดับคุณลักษณะครูดิจิทัล 3) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของครูกับคุณลักษณะครูดิจิทัล และ 4) ศึกษาแนวทางการส่งเสริมการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของครู

ระเบียบวิธีการวิจัย: ประชากรที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ ครูโรงเรียนอนุกูลนารี อำเภอเมือง
จังหวัดกาฬสินธุ์ ที่ปฏิบัติหน้าที่ในปีการศึกษา 2569 จำนวนทั้งสิ้น 118 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย
เป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ มีสถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าความถี่
ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณด้วยวิธี Enter

ผลการวิจัย: 1) การพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของครู โดยรวมอยู่ในระดับมาก (μ = 4.21, σ = 0.45)
โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด คือ ภาวะผู้นำเชิงวิชาการ รองลงมา ได้แก่ ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม และภาวะผู้นำ ตามลำดับ 2) คุณลักษณะครูดิจิทัล โดยรวมอยู่ในระดับมาก (μ = 4.08, σ = 0.53) โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด คือ ด้านคุณลักษณะส่วนบุคคล รองลงมา ได้แก่ ด้านความรู้ความเข้าใจ และด้านทักษะและการปฏิบัติ ตามลำดับ 3) การพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของครูมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับคุณลักษณะครูดิจิทัลในระดับสูง (r = .785) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และเมื่อวิเคราะห์
การถดถอยพหุคูณ พบว่า ตัวแปรทั้งสามด้านสามารถร่วมกันอธิบายความแปรปรวนของคุณลักษณะครูดิจิทัลได้ร้อยละ 69.80 (R² = .698) โดยด้านภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมเป็นปัจจัยที่มีอำนาจพยากรณ์สูงสุด (Beta = .713, p < .001) และ 4) และสามารถใช้พยากรณ์คุณลักษณะครูดิจิทัลได้อย่างมีนัยสำคัญ
ทางสถิติ (F = 87.779, p < .001)

สรุปผล: แนวทางการส่งเสริมการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของครูใน 3 ประเด็นหลัก ได้แก่ การอบรมและพัฒนาศักยภาพครูด้านดิจิทัลอย่างต่อเนื่อง โดยเน้นการฝึกปฏิบัติจริง การ Upskill และ Reskill
การแลกเปลี่ยนและขยายผลความรู้ ตลอดจนการติดตามผลการพัฒนา รองลงมา คือ การพัฒนาระบบสนับสนุนและการบริหารจัดการด้านดิจิทัลของโรงเรียน โดยให้ความสำคัญกับบทบาทของผู้บริหาร
การสร้างวิสัยทัศน์และวัฒนธรรมดิจิทัล การพัฒนาระบบหรือแพลตฟอร์มที่เชื่อมโยงข้อมูล และการสร้างครูแกนนำ ส่วน การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและทรัพยากรด้านดิจิทัล โดยมุ่งพัฒนาอุปกรณ์ โปรแกรม และระบบอินเทอร์เน็ตให้เพียงพอและมีประสิทธิภาพ สะท้อนว่าแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของครูควรดำเนินการอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง ทั้งด้าน การพัฒนาครู ระบบสนับสนุน และโครงสร้างพื้นฐาน เพื่อเอื้อต่อการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีในการจัดการเรียนรู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพและเป็นรูปธรรม

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2569, 22 พฤษภาคม). รมว.ศธ. “ประเสริฐ” เร่งเครื่องยกระดับการศึกษาไทยสู่สากล ปักหมุดเมืองแห่งการเรียนรู้ มาตรฐานชาติ 4.0 PLUS วางโรดแมป PISA 2029

ก้าวสู่สมาชิก OECD.

ณัฐยาภรณ์ เล็กสิงห์โต. (2566). รูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำยุคดิจิทัลของครูโรงเรียนประถมศึกษาในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสาร มจร พุทธปัญญาปริทรรศน์, 8(5), 180–192.

พิมพิลา อำนาจ. (2566). ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบึงกาฬ

[วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร].

มนธิรา จันทร์เชื้อ, สำราญ มีแจ้ง, และสถิรพร เชาวน์ชัย. (2567). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 1. วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์, 6(2), 489–498.

มัตติกา ผาลี. (2566). รูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำครูยุคดิจิทัลในการจัดการเรียนรู้ของโรงเรียนประถมศึกษาในเขตพื้นที่รับผิดชอบ สำนักงานศึกษาธิการภาค 11 [ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร].

โรงเรียนอนุกูลนารี. (2569). โรงเรียนอนุกูลนารี. www.anukoolnaree.ac.th

วัชราภรณ์ แสงทิตย์, และสุธรรม ธรรมทัศนานนท์. (2566). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นำดิจิทัลของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครราชสีมา. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 12(6), 26–39.

วิชัย วงษ์ใหญ่, และมารุต พัฒผล. (2564). สมรรถนะดิจิทัล: Digital competency. ศูนย์ผู้นำนวัตกรรมหลักสูตรและการเรียนรู้.

เอกชัย กี่สุขพันธ์. (2559). คุณลักษณะยุคดิจิทัล. TruePlookpanya.

https://www.trueplookpanya.com/education/content/52232

Castells, M. (2010). The rise of the network society (2nd ed.). Wiley-Blackwell.

Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6),

–1054. https://doi.org/10.1111/j.1467-9620.2006.00684.x

Sheninger, E. C. (2014). Digital leadership: Changing paradigms for changing times. Corwin.