การนิเทศและการให้ข้อมูลย้อนกลับของอาจารย์มหาวิทยาลัยเพื่อสนับสนุนสมรรถนะการจัดการเรียนรู้ของนักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพครู: กรณีศึกษาโรงเรียนบ้านคำไฮหัวทุ่งประชาบำรุง จังหวัดขอนแก่น

อรุณรัตน์ วรรณปะเก

ผู้แต่ง

อรุณรัตน์ วรรณปะเก โรงเรียนบ้านคำไฮหัวทุ่งประชาบำรุง

คำสำคัญ:

การนิเทศการศึกษา, ข้อมูลย้อนกลับ, นักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพครู, สมรรถนะการจัดการเรียนรู้

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การนิเทศติดตามและการให้ข้อมูลย้อนกลับเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาการจัดการเรียนรู้ของนักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพครูในบริบทโรงเรียนจริง งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะและรูปแบบการนิเทศติดตาม ศึกษาคุณภาพและความท้าทายของการให้ข้อมูลย้อนกลับ และวิเคราะห์ประสบการณ์ของนักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพครูต่อการนำข้อมูลย้อนกลับไปปรับใช้ในการพัฒนาการจัดการเรียนรู้

ระเบียบวิธีวิจัย: การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพแบบกรณีศึกษาเฉพาะราย ณ โรงเรียนบ้านคำไฮหัวทุ่งประชาบำรุง จังหวัดขอนแก่น ผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 40 คน คัดเลือกแบบเจาะจง ประกอบด้วยนักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพครู 22 คน อาจารย์นิเทศก์ 6 คน และครูพี่เลี้ยง 12 คน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง การสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม บันทึกสะท้อนคิด และการวิเคราะห์เอกสาร วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา การวิเคราะห์เชิงธีม และการตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า

ผลการวิจัย: การนิเทศติดตามมีลักษณะเป็นการนิเทศแบบผสมผสานระหว่างการนิเทศแบบออนไซต์และการติดตามผ่านช่องทางออนไลน์ การนิเทศแบบออนไซต์ช่วยให้เห็นพฤติกรรมการสอนจริงและสนับสนุนการสนทนาสะท้อนคิดหลังการสอน ส่วนช่องทางออนไลน์ช่วยในการตรวจแผนการสอน การนัดหมาย และการติดตามงาน ข้อมูลย้อนกลับที่มีคุณภาพควรมีความเฉพาะเจาะจง ทันท่วงที อิงหลักฐาน และให้กำลังใจ ซึ่งช่วยให้นักศึกษาปรับปรุงการวางแผนการสอน การจัดการชั้นเรียน การตั้งคำถาม การใช้สื่อ กิจกรรมการเรียนรู้ และการสะท้อนคิด อย่างไรก็ตาม กระบวนการนิเทศยังมีข้อจำกัดด้านเวลา ภาระงาน ความไม่ต่อเนื่องของการติดตามผล และความแตกต่างของมุมมองระหว่างอาจารย์นิเทศก์กับครูพี่เลี้ยง

สรุปผล: ระบบนิเทศที่มีประสิทธิภาพควรมีโครงสร้างชัดเจน ต่อเนื่อง มีการติดตามผล และส่งเสริมความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย อาจารย์นิเทศก์ ครูพี่เลี้ยง และนักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพครู

เอกสารอ้างอิง

ช่อเอื้อง อุทิตะสาร, ธนัชยศ จำปาหวาย และณัฐกานต์ พึ่งกุศล. (2563). การศึกษาการจัดการเรียนการสอนคณิตศาสตร์ด้วยเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารของนักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพครู. วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 7(1), 276–286.

ดวงจันทร์ แก้วกงพาน, วีรนุช คฤหานนท์ และชิสาพัชร์ ชูทอง. (2568). การจัดการความรู้หลังฝึกประสบการณ์วิชาชีพครูโดยใช้กิจกรรมการเขียนบันทึกสะท้อนคิด ของนักศึกษาครูวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง. วารสารครุศาสตร์ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์, 8(4), 274–288.

ทรงชัย อักษรคิด, อิษยา นาคนาวา, สุวิกรม มาประณีต และสกล ตั้งเก้าสกุล. (2568). การศึกษาแนวปฏิบัติที่ดีจากการใช้ความร่วมมือแบบบูรณาการข้ามศาสตร์ในการนิเทศ นิสิตครูคณิตศาสตร์ ระหว่างการฝึกประสบการณ์วิชาชีพครู. วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์, 40(3), 15-30.

พรนลิน จินดา และภาสุดา ภาคาผล. (2568). ผลการจัดการเรียนรู้โดยใช้หนังสืออ่านเพิ่มเติมอินโฟกราฟิกร่วมกับเทคนิคการให้ข้อมูลย้อนกลับเพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่องกฎหมาย น่ารู้ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ 1. เสฏฐวิทย์ปริทัศน์, 5(1), 268-279.

พัสฏาพรห์ คำจันทร์, ทักษ์ อุดมรัตน์, วรินทร บุญยิ่ง และอัจฉรา ศรีพันธ์. (2566). อนาคตภาพการนิเทศการศึกษา สำหรับศึกษานิเทศก์ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่ การศึกษาประถมศึกษาใน ทศวรรษหน้า: กรณีสาระเทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ). วารสารวิจยวิชาการ, 6(5), 59–74.

วดาภรณ์ พูลผลอำนวย, ธิดารัตน์ สมานพันธ์, จำรัส มุ่งเฝ้ากลาง และอนิรุทธิ์ สมเสาร์. (2569).พัฒนาการสู่ความเป็นครู: การศึกษาเชิงธีมว่าด้วยการเรียนรู้ ของนักศึกษาฝึกสอนในช่วง ปฏิบัติการสอน 2. วารสารส่งเสริมและพัฒนาวิชาการสมัยใหม่, 4(2), 1218-1236.

วัฒนา สุริวรรณ์, ณัฐตะวัน ลิ้มประสงค์ และพิสุทธิ์ บัวเปรม. (2568). การนิเทศการศึกษาในยุคดิจิทัล: การนิเทศแบบผสมผสานเพื่อพัฒนาทักษะการสอนในศตวรรษ ที่ 21. วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย (สพบท.), 7(2), 550-563.

เศรษฐิยา เปรื่องพิชญาธร และพวงเพ็ญ อินทรประวัติ. (2566). การพัฒนาการจัดการเรียนรู้ของนักศึกษาฝึกสอนโดยใช้การปฏิบัติการสะท้อนคิด. สิกขาวารสารศึกษาศาสตร์, 10(1), 1-14.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 1. (2568). ศูนย์สารสนเทศทางการศึกษา สพป.ขอนแก่น เขต 1. สืบค้น เมื่อ 18 มีนาคม 2568, จาก https://www.kkzone1.go.th/2025/

อรุณรัตน์ วรรณปะเก, ชยากานต์ เรืองสุวรรณ และกฤษกนก ดวงชาทม. (2568). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 1. วารสารสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 9(3), 696-713.

ฮัมดัน มาหามะ และพิมพ์ปวีณ์ สุวรรณโณ. (2568). กระบวนการนิเทศการสอนของสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานราธิวาส เขต 2. วารสารส่งเสริมและพัฒนา วิชาการสมัยใหม่, 3(3), 751-771.

Ahmed, A., & Muneer, R. (2024). Impact of supervisors’ feedback on development of pedagogical skills among prospective teachers during teaching practicum. Voyage Journal of Educational Studies, 4(2), 1-15.

Eyüboğlu, I. S. K. (2024). Comparing the feedback of university supervisor and cooperating teachers for preservice science teachers within the scope of pedagogical content knowledge. Journal of Theoretical Educational Sciences, 17(1), 145-168.

Kolman, J. S. (2018). Clinical supervision in teacher preparation: Exploring the practices of university-affiliated supervisors. Action in Teacher Education, 40(3), 272-287.

Kwok, A., De La Cruz, I., & Kwok, M. (2025). Clinical Teaching Learning Trajectory: Exploring Field Supervisor Written Feedback on Clinical Teacher Pedagogy. American Educational Research Journal, 62(1), 214-257.

Lahri, M., & El Ouanjli, H. (2025). Clinical Supervision in Education: A Formative Framework for Enhancing Instruction and Professional Development. International Journal of Linguistics, Literature and Translation, 8(11), 136-141.

Macabuhay, H. (2026). Clinical Supervision on the Professional Development of Teachers. International Journal of Sustainability and Advanced Integrated Research, 2(2), 831-837.

Omilani, N. A., & Ogbonna, S. N. (2023). Analysis of supervisor’s written feedback addressing pre-service science teachers’ pedagogical content knowledge during teaching practice. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 19(9), em2329.

Rafiqie, M. (2025). School management strategies for improving teacher performance through clinical supervision. Journal of Educational Management Research, 4(5), 2101-2114.

Zapatero-Ayuso, J. A., Díaz-Carretero, A., Gil-García, M. I., & Gil-Madrona, P. (2026). Competence development of pre-service teachers during Practicum: a qualitative study from the perspective of its protagonists. Journal of New Approaches in Educational Research, 15(1), 11.