การศึกษาภาวะผู้นำเหนือผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษากับคุณภาพของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสมุทรปราการ เขต 2

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ในศตวรรษที่ 21 การจัดการศึกษาต้องเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้สถานศึกษาจำเป็นต้องพัฒนาคุณภาพให้สอดคล้องกับบริบทที่เปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสมุทรปราการ เขต 2 ที่มีความหลากหลายของผู้เรียนและบริบททางสังคม การบริหารสถานศึกษาจึงต้องอาศัยภาวะผู้นำเหนือผู้นำเพื่อส่งเสริมให้ครูและบุคลากรสามารถเป็นผู้นำตนเองและพัฒนาการจัดการเรียนรู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับภาวะผู้นำเหนือผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษาและคุณภาพของสถานศึกษา 2) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำเหนือผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษากับคุณภาพของสถานศึกษา และ 3) นำเสนอแนวทางในการส่งเสริมภาวะผู้นำเหนือผู้นำเพื่อพัฒนาคุณภาพของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสมุทรปราการ เขต 2

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Methods Research) โดยใช้แบบแผนการวิจัยเชิงอธิบายตามลำดับ (Explanatory Sequential Design) ดำเนินการเป็น 2 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การวิจัยเชิงปริมาณ เก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างจำนวน 315 คน โดยใช้แบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ และระยะที่ 2 การวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้การสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา เพื่ออธิบายและสังเคราะห์แนวทางการพัฒนาคุณภาพของสถานศึกษา

ผลการวิจัย: พบว่า 1) ภาวะผู้นำเหนือผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษาโดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (M = 4.79, SD = 0.43) และคุณภาพของสถานศึกษาอยู่ในระดับมากที่สุด (M = 4.76, SD = 0.46)

2) ภาวะผู้นำเหนือผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษามีความสัมพันธ์ทางบวกกับคุณภาพของสถานศึกษาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 (r = .82) โดยพบว่าองค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ การส่งเสริมวัฒนธรรมผู้นำตนเอง การพัฒนาบุคลากรให้เป็นผู้นำตนเอง การสนับสนุนการทำงานเป็นทีม และการอำนวยความสะดวกในการปฏิบัติงานของบุคลากร สามารถร่วมกันพยากรณ์ต่อคุณภาพของสถานศึกษาได้ร้อยละ 68 (R² = .68) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ 3) แนวทางในการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพของสถานศึกษา ได้แก่ การส่งเสริมการเป็นผู้นำตนเองของครูและบุคลากร การพัฒนาระบบสนับสนุนและสภาพแวดล้อมในการปฏิบัติงาน การสนับสนุนการทำงานเป็นทีม และการพัฒนาวัฒนธรรมองค์กรแห่งการเรียนรู้

สรุปผล: ภาวะผู้นำเหนือผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษามีความสัมพันธ์ทางบวกกับคุณภาพของสถานศึกษา โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด สะท้อนให้เห็นว่าการส่งเสริมการเป็นผู้นำตนเองของครูและบุคลากรมีความสำคัญต่อการพัฒนาคุณภาพสถานศึกษา ดังนั้น สถานศึกษาควรพัฒนาภาวะผู้นำเหนือผู้นำของผู้บริหาร โดยเน้นการส่งเสริมการนำตนเอง การสนับสนุนการทำงานเป็นทีม การอำนวยความสะดวกในการปฏิบัติงาน และการสร้างวัฒนธรรมองค์กรแห่งการเรียนรู้ เพื่อให้เกิดการพัฒนาอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน