การปฏิบัติตามหลักธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนา ที่ส่งผลต่อความสุขในการดำรงชีวิต

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การดำเนินชีวิตตามหลักธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนาเป็นแนวทางที่ช่วยให้มนุษย์เข้าใจตนเองและผู้อื่นมากขึ้น หลักธรรมเหล่านี้ส่งเสริมให้เกิดความสงบทางใจ ลดความทุกข์ และสร้างความสุขที่ยั่งยืนในการดำรงชีวิตประจำวัน การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยส่วนบุคคล การปฏิบัติตามหลักธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนา และความสุขในการดำรงชีวิตของผู้มาปฏิบัติธรรม 2) เปรียบเทียบความสุขในการดำรงชีวิตของผู้มาปฏิบัติธรรมจำแนกตามปัจจัยส่วนบุคคล 3) ศึกษาการปฏิบัติตามหลักธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนาที่ส่งผลต่อความสุขในการดำรงชีวิต

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ประชาชนผู้ที่มาปฏิบัติตามหลักธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนาที่วัดเขาสมโภชน์ ตำบลบัวชุม อำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรีจำนวน 400 คน โดยใช้สูตรการคำนวณกลุ่มตัวอย่างในกรณีที่ไม่ทราบจำนวนประชากรแน่ชัด และใช้สูตรคอแครน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ สถิติเชิงพรรณา ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยและค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ การทดสอบค่าเอฟ และ การวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ

ผลการวิจัย: พบว่า ผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 67.5) อายุระหว่าง 20-30 ปี (ร้อยละ 56.3) การศึกษาระดับปริญญาตรี (ร้อยละ 51.2) ประกอบอาชีพธุรกิจส่วนตัว (ร้อยละ 44.3)
มีรายได้เฉลี่ยต่อเดือน 30,001-40,000 บาท (ร้อยละ 21.8) และมีสถานภาพสมรส (ร้อยละ 60.3)
โดยภาพรวมกลุ่มตัวอย่างมีการปฏิบัติตามหลักธรรมคำสอนในระดับมากที่สุด (Mean = 4.48,
SD = 0.62) และมีระดับความสุขในการดำรงชีวิตอยู่ในเกณฑ์ "มีความสุข" (ร้อยละ 67.32) โดยด้านที่มีความสุขมากที่สุดคือ ด้านครอบครัวดี (ร้อยละ 73.34) 1) ปัจจัยส่วนบุคคล ได้แก่ เพศ อายุ ระดับการศึกษา อาชีพ รายได้ต่อเดือน และสถานภาพสมรสที่แตกต่างกัน ส่งผลให้มีความสุขในการดำรงชีวิตแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 2) การปฏิบัติตามหลักธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนาส่งผลต่อภาพรวมความสุขในการดำรงชีวิตอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 โดยมีตัวแปรทำนายจำนวน 2 ตัวแปรที่มีอิทธิพลหลัก ได้แก่ การเข้าวัดฟังเทศน์/ฟังธรรมะ และการเข้าร่วมกิจกรรมวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา ซึ่งมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์พหุคูณ (R) เท่ากับ 0.526
และสามารถร่วมกันอธิบายหรือทำนายความแปรปรวนของความสุขในการดำรงชีวิตได้ร้อยละ 27.7
3) การปฏิบัติตามหลักธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนา ส่งผลต่อความสุขในการดำรงชีวิตของผู้มาปฏิบัติธรรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 มีการปฏิบัติธรรมที่ส่งผลต่อความสุขในการดำรงชีวิตเด่นชัดอยู่ 2 ด้าน ได้แก่

ด้านการเข้าร่วมกิจกรรมวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา ด้านการเข้าวัดฟังเทศน์/ฟังธรรมะ พบว่า ด้านการเข้าร่วมกิจกรรมวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา ส่งผลต่อความสุขในการดำรงชีวิตของอุบาสกอุบาสิกาหรือผู้มาปฏิบัติธรรม มากกว่า ด้านการเข้าวัดฟังเทศน์/ฟังธรรมะ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05

สรุปผล: การปฏิบัติตามหลักธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะการเข้าร่วมกิจกรรมวันสำคัญทางศาสนา มีส่วนช่วยเพิ่มความสุขในการดำรงชีวิตอย่างชัดเจน องค์ความรู้ใหม่นี้ชี้ให้เห็นถึงคุณค่าของการมีส่วนร่วมทางศาสนาในระดับบุคคลและสังคม ซึ่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการส่งเสริมคุณภาพชีวิตและพัฒนาจิตใจในอนาคตได้อย่างเป็นรูปธรรม