การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนโดยใช้กิจกรรมการเรียนรู้แบบผสมผสาน ในรายวิชาเทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) ของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2

กัมปนาท  นิบรรพต; ธนดล  ภูศรีฤทธิ์

ผู้แต่ง

กัมปนาท นิบรรพต มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ธนดล ภูศรีฤทธิ์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

คำสำคัญ:

การจัดการเรียนรู้แบบผสมผสาน, กิจกรรมการเรียนรู้, ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน, ความพึงพอใจ

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ในยุคดิจิทัลแห่งศตวรรษที่ 21 เทคโนโลยีสารสนเทศมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสังคม กระทรวงศึกษาธิการจึงได้กำหนดให้วิชาวิทยาการคำนวณ (Computing Science) เป็นสาระสำคัญในหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) โดยมุ่งเน้นให้ผู้เรียนพัฒนาทักษะการคิดเชิงคำนวณ (Computational Thinking) ซึ่งเป็นกระบวนการแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ อย่างไรก็ตาม จากการจัดการเรียนการสอนในรายวิชาเทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนจตุรพักตรพิมานรัชดาภิเษก พบว่ารูปแบบการสอนแบบดั้งเดิมที่เน้นครูเป็นศูนย์กลาง (Teacher-centered) และการบรรยายเนื้อหาทางทฤษฎีเพียงอย่างเดียว ไม่สามารถตอบสนองต่อความแตกต่างระหว่างบุคคลของผู้เรียนได้ ส่งผลให้นักเรียนขาดแรงจูงใจในการเรียนรู้และมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนต่ำกว่าเกณฑ์ที่กำหนด เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว การจัดการเรียนรู้แบบผสมผสาน (Blended Learning) จึงเป็นนวัตกรรมการศึกษาที่ได้รับการยอมรับว่ามีประสิทธิภาพ โดยเป็นการบูรณาการจุดเด่นของการเรียนรู้ผ่านระบบออนไลน์ (Online Learning) ที่ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ได้ด้วยตนเองทุกที่ทุกเวลา เข้ากับการเรียนรู้ในชั้นเรียน (Face-to-Face) ที่เน้นการปฏิบัติและการปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้สอนกับผู้เรียน การผสมผสานนี้ช่วยส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) และสามารถพัฒนาทักษะทางเทคโนโลยีได้อย่างเต็มศักยภาพ ด้วยเหตุผลดังกล่าว ผู้วิจัยจึงสนใจที่จะพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้แบบผสมผสาน ในรายวิชาเทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและส่งเสริมทักษะการคิดของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้ใช้แบบแผนการทดลองแบบกลุ่มเดียว สอบก่อนเรียนและหลังเรียน (One-Group Pretest-Posttest Design) กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนจตุรพักตรพิมานรัชดาภิเษก ที่ลงทะเบียนเรียนในภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2566 จำนวน 36 คน ซึ่งได้มาโดยวิธีการสุ่มแบบกลุ่ม (Cluster Random Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แผนการจัดการเรียนรู้แบบผสมผสาน แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และแบบสอบถามความพึงพอใจของนักเรียน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย
ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบค่าทีแบบไม่อิสระต่อกัน (Dependent Samples t-test)ผลการวิจัย: ผลการวิจัยพบว่า 1) ประสิทธิภาพของกิจกรรมการเรียนรู้แบบผสมผสานที่พัฒนาขึ้น (E1/E2) มีค่าเท่ากับ 83.80/85.80 ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ 80/80 ที่กำหนดไว้ 2) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนของนักเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (p < .001) และ 3) ความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อกิจกรรมการเรียนรู้แบบผสมผสานอยู่ในระดับมากที่สุด ( x̅ = 4.78,
S.D. = 0.09).

สรุปผล: จากผลการวิจัยสรุปได้ว่า รูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบผสมผสานที่พัฒนาขึ้นถือเป็นนวัตกรรมการเรียนการสอนที่มีประสิทธิภาพสำหรับวิชาวิทยาการคำนวณ การบูรณาการความยืดหยุ่นของการเรียนรู้ออนไลน์ที่ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ได้ด้วยตนเองเพื่อตอบสนองความแตกต่างระหว่างบุคคล เข้ากับการเสริมต่อการเรียนรู้เชิงรุกในชั้นเรียน (Active Scaffolding) สามารถช่วยยกระดับทั้งผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนด้านการคิดเชิงคำนวณและความพึงพอใจของนักเรียน ผลการค้นพบนี้ชี้ให้เห็นว่าการจัดการเรียนรู้แบบผสมผสานเป็นแนวทางการสอนที่เหมาะสมสำหรับครูในการปรับเปลี่ยนห้องเรียนแบบดั้งเดิมสู่สภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

เอกสารอ้างอิง

กานต์ธัญลักษณ์ แพงสาย. (2557). การพัฒนารูปแบบการเรียนการสอนแบบผสมผสานด้วยการเรียนแก้ปัญหาร่วมกันและเทคนิคซินเนคติกส์เพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหาเชิงสร้างสรรค์ของนักศึกษาครู. วิทยานิพนธ์: มหาวิทยาลัยศิลปากร.

มลินี คชาไพร. (2558). การพัฒนารูปแบบการเรียนการสอนแบบผสมผสานเพื่อเสริมสร้างความรู้และสมรรถนะด้านนวัตกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศทางการศึกษาสำหรับนิสิตหลักสูตรการศึกษาบัณฑิต มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. วิทยานิพนธ์: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

วรากร แจ้งสนาม, สนิท ตีเมืองซ้าย, และปัณญาพัฒน์ ขันทอง. (2566). การพัฒนาการเรียนรู้ผสมผสานแบบร่วมมือกันตามเทคนิคแบ่งกลุ่มผลสัมฤทธิ์วิชาวิทยาการคำนวณสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 17(3), 91-102.

ชนินทร์ ฐิติเพชรกุล และประภาวรรณ สมุทรเผ่าจินดา. (2564). การพัฒนารูปแบบการเรียนรู้แบบผสมผสานโดยใช้เกมมิฟิเคชันเป็นฐานในรายวิชาการใช้คอมพิวเตอร์และโปรแกรมสำเร็จรูปเพื่อประโยชน์ในการจัดการเรียนการสอนเพื่อส่งเสริมความคิด

สร้างสรรค์สำหรับนักศึกษาครุศาสตร์. วารสารราชพฤกษ์, 19(2), 45-55.

ทิศนา แขมมณี. (2559). ศาสตร์การสอน (พิมพ์ครั้งที่ 20). ด่านสุทธาการพิมพ์.

ปณิตา วรรณพิรุณ. (2551). การพัฒนารูปแบบการเรียนบนเว็บแบบผสมผสานโดยใช้ปัญหาเป็นหลักเพื่อพัฒนาการคิดอย่างมีวิจารณญาณของนิสิตปริญญาบัณฑิต. วิทยานิพนธ์: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สันติภาพ ศรีบาลแจ่ม และเหมมิญช์ ธนปัทม์มีมณี. (2565). การพัฒนากิจกรรมการเรียนผสมผสานแบบค้นพบเพื่อส่งเสริมการคิดเชิงคำนวณสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1. วารสารเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา, 5(16), 133-144.

ดุษฎี ศรีสองเมือง และเหมมิญช์ ธนปัทม์มีมณี. (2566). การพัฒนาการจัดการเรียนรู้แบบผสมผสานร่วมกับเกมมิฟิเคชันเพื่อส่งเสริมทักษะการคิดเชิงคำนวณในรายวิชาเทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4. วารสารเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา, 6(18), 101-111.

รุจิรา เศารยะสกุล และศุภโชค สอนศิลพงศ์. (2564). การพัฒนาเว็บแอปพลิเคชันสำหรับการจัดการเรียนรู้แบบโครงงานเป็นฐานเพื่อส่งเสริมการคิดเชิงคำนวณวิชาวิทยาการคำนวณ ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3. วารสารเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา, 4(11), 177-191.

เนาวนิตย์ สงคราม. (2550). การพัฒนารูปแบบการสร้างความรู้ด้วยการเรียนรู้จากการปฏิบัติและการเรียนรู้ร่วมกันสำหรับบุคลากรในสถาบันอุดมศึกษา: กรณีศึกษาคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. วิทยานิพนธ์: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

เนาวนิตย์ สงคราม. (2555). ผลของการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดการเรียนรู้เชิงรุกและแนวคิดการเรียนการสอนบนเว็บแบบผสมผสานเพื่อการออกแบบการศึกษานอกสถานที่เสมือนและส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ของนักศึกษาครุศาสตร์ศึกษาศาสตร์ระดับปริญญาบัณฑิต. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 10(2), 82-95.

สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2561). คู่มือการใช้หลักสูตรรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ตามมาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัดกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 สาระเทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) ระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษา. กระทรวงศึกษาธิการ.

ปัทมวรรณ หาญคำภา. (2562). การส่งเสริมพฤติกรรมการมีส่วนร่วมโดยใช้การเรียนรู้ผสมผสานแบบท้าทายเป็นหลักสำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนสตรีศึกษา. วิทยานิพนธ์: มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.