การหมั้น : พัฒนาการจากกฎหมายลักษณะผัวเมียถึงกฎหมายครอบครัวปัจจุบัน

บทคัดย่อ

จากการศึกษาพัฒนาการด้านกฎหมายของการหมั้นตั้งแต่กฎหมายลักษณะผัวเมียมาถึงกฎหมายครอบครัวปัจจุบันพบว่า (1) คู่หมั้นตามกฎหมายลักษณะผัวเมียคือชายหมั้นหญิง แต่กฎหมายไม่กำหนดอายุของคู่หมั้นเอาไว้ ชายจึงหมั้นหญิงได้แม้ยังเป็นเด็ก ส่วนกฎหมายครอบครัวกำหนดให้ชายกับหญิงคู่หมั้นต้องมีอายุครบ 17 ปีบริบูรณ์ และปัจจุบันได้มีการแก้ไขกฎหมายให้บุคคลเพศเดียวกันหมั้นกันได้ เพื่อให้สอดคล้องกับแนวความคิดเรื่องการสมรสเท่าเทียม และกำหนดให้คู่หมั้นมีอายุครบ 18 ปีบริบูรณ์ เพื่อให้สอดคล้องกับอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก (2) กฎหมายลักษณะผัวเมียกำหนดให้ฝ่ายชายต้องมอบขันหมากและสินสอดให้แก่ฝ่ายหญิง กฎหมายครอบครัวกำหนดให้ฝ่ายชายส่งมอบของหมั้นให้แก่หญิง ส่วนสินสอดฝ่ายชายจะมอบให้แก่ฝ่ายหญิงหรือไม่ก็ได้ ปัจจุบันมีการแก้ไขกฎหมายให้บุคคลเพศเดียวกันหมั้นกันได้ ผู้หมั้นที่ต้องมอบของหมั้นและสินสอดแก่ฝ่ายผู้รับหมั้นจึงเป็นชายหรือหญิงก็ได้ ของหมั้นและสินสอดสืบทอดมาจากกฎหมายลักษณะผัวเมียและยังคงมีความสำคัญในการหมั้น (3) กฎหมายลักษณะผัวเมียยอมให้บิดามารดาหมั้นแทนบุตรของตนโดยบุตรไม่ยินยอมได้ ส่วนกฎหมายครอบครัวกำหนดให้การหมั้นเกิดจากความยินยอมของคู่หมั้น อาจกล่าวได้ว่า กฎหมายเรื่องการหมั้นมีพัฒนาการปรับเปลี่ยนให้สอดคล้องกับแนวความคิดร่วมสมัยและสภาพสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป และของหมั้นกับสินสอดยังคงมีความสำคัญในการหมั้นปัจจุบัน