รูปแบบการเสริมสร้างความเป็นพลเมืองคุณภาพของผู้สูงอายุ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาองค์ประกอบและตัวชี้วัดการเสริมสร้างความเป็นพลเมืองคุณภาพของผู้สูงอายุ (2) ศึกษาสภาพการเสริมสร้างความเป็นพลเมืองคุณภาพของผู้สูงอายุ (3) พัฒนารูปแบบการเสริมสร้างความเป็นพลเมืองคุณภาพของผู้สูงอายุ และ (4) ทดลองใช้และประเมินผลรูปแบบการเสริมสร้างความเป็นพลเมืองคุณภาพของผู้สูงอายุ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้สูงอายุจากชมรมผู้สูงอายุ ผู้นำชุมชน อสม.จำนวน 30 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์องค์ประกอบตัวชี้วัด แบบสอบถามสภาพการเสริมสร้างความเป็นพลเมืองคุณภาพ รูปแบบการเสริมสร้างความเป็นพลเมืองคุณภาพของผู้สูงอายุ และกิจกรรมการเสริมสร้างความเป็นพลเมืองคุณภาพของผู้สูงอายุ สถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

           ผลการวิจัยพบว่า (1) องค์ประกอบและตัวชี้วัดการเสริมสร้างความเป็นพลเมืองคุณภาพของผู้สูงอายุจากการสังเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพจากกรณีศึกษา 2 แห่ง พบว่ามีองค์ประกอบที่สำคัญ 7 ประการ ดังนี้  1. มีการจัดการเรียนรู้และการถ่ายทอดองค์ความรู้ร่วมกันระหว่างผู้สูงอายุผ่านกิจกรรมอย่างเหมาะสมตามศักยภาพและมีการถ่ายทอดองค์ความรู้ไปสู่ผู้สูงอายุรุ่นต่อรุ่น   2. ผู้สูงอายุมีการดูแลสุขภาพกาย สุขภาพจิตดี มีคุณภาพชีวิตที่ดี 3. ผู้สูงอายุเข้มแข็ง มีจิตอาสา มีความคิดสร้างสรรค์ในการทำกิจกรรม  4. ผู้สูงอายุมีความสามารถในด้านเศรษฐกิจ การทำงานมีรายได้เสริม 5. ผู้สูงอายุมีคุณธรรม จริยธรรม เป็นแบบอย่างที่ดี  6. ผู้สูงอายุมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการกลุ่มและมีความรับผิดชอบต่อสังคม  7. การมีการนำเทคโนโลยีมาใช้ปรับสภาพแวดล้อมสำหรับผู้สูงอายุ ให้มีความมั่นคง สะดวกและปลอดภัย  (2) รูปแบบการเสริมสร้างความเป็นพลเมืองคุณภาพของผู้สูงอายุ มีลักษณะเป็นการฝึกอบรมด้วยหลักการ SMART BUDDY Model (SBM Model)   โดยมีเป้าหมายสำคัญ  (Goal) ประกอบหลักการสำคัญ 5 ประการ คือ SMART (Specific/ Measurable/ Acheiverable/ Realistic /Timely) กิจกรรมในการเสริมสร้างความเป็นพลเมืองคุณภาพของผู้สูงอายุ(Activities) ประกอบด้วย การฝึกอบรม (training), นันทนาการ (recreation), อาสาสมัคร (volunteer)  และองค์ประกอบสำคัญในการจัดกิจกรรมเพื่อการเสริมสร้างความเป็นพลเมืองคุณภาพของผู้สูงอายุ ประกอบด้วยคุณลักษณะ 5 ประการ คือ BUDDY (Behavior (การปรับพฤติกรรม)/ Understanding (ความรู้ ความเข้าใจ)/ Discovery (เรียนรู้จากการค้นพบ)/ approach Development (มีการพัฒนา)/ Yield (  มีผลตอบแทนหรือผลผลิต) ความเหมาะสมของรูปแบบการเสริมสร้างความเป็นพลเมืองคุณภาพของผู้สูงอายุ โดยรวมอยู่ในระดับมาก และ (3) ความคิดเห็นเกี่ยวกับการจัดกิจกรรมการเสริมสร้างความเป็นพลเมืองคุณภาพของผู้สูงอายุ อยู่ในระดับมาก และผลการเปรียบเทียบการเสริมสร้างความเป็นพลเมืองคุณภาพของผู้สูงอายุ พบว่าหลังการอบรมสูงกว่าก่อนการอบรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05