การรู้เท่าทันข่าวลวงในสื่อสังคมออนไลน์ของกลุ่มวัยรุ่นและกลุ่มผู้สูงอายุ ในเขตพื้นที่จังหวัดเชียงราย
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1.เพื่อศึกษาระดับความเข้าใจลักษณะรูปแบบการเขียนข่าวลวงของกลุ่มวัยรุ่นและผู้สูงอายุ 2.เพื่อศึกษาเปรียบเทียบความแตกต่างของระดับความเข้าใจลักษณะรูปแบบการเขียนข่าวลวงระหว่างกลุ่มวัยรุ่นและกลุ่มผู้สูงอายุ 3. เพื่อศึกษาการรู้เท่าทันข่าวลวงของวัยรุ่นและผู้สูงอายุ 4. เพื่อศึกษาเปรียบเทียบการรู้เท่าทันข่าวลวงระหว่างกลุ่มวัยรุ่นและกลุ่มผู้สูงอายุ และ 5. เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการรู้เท่าทันสื่อข่าวลวงของกลุ่มวัยรุ่นและกลุ่มผู้สูงอายุ ผู้วิจัยใช้วิธีวิจัยเชิงปริมาณ โดยวิธีเชิงสำรวจ ด้วยวิธีการเก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถาม กลุ่มตัวอย่างกลุ่มวัยรุ่นและผู้สูงอายุ จำนวน 400 คน ในเขตพื้นที่จังหวัดเชียงราย ผลการวิจัยพบว่า 1. ระดับความเข้าใจลักษณะรูปแบบการเขียนข่าวลวงของกลุ่มวัยรุ่น อยู่ในระดับปานกลาง (x̄ = 3.220, S.D.=0.919) กลุ่มผู้สูงอายุอยู่ในระดับปานกลาง (x̄ = 3.080, S.D.=0.931) 2. กลุ่มวัยรุ่นและกลุ่มผู้สูงอายุมีระดับความเข้าใจลักษณะรูปแบบการเขียนข่าวลวงแตกต่างกัน โดยกลุ่มวัยรุ่นมีระดับความเข้าใจลักษณะรูปแบบการเขียนข่าวลวงมากกว่ากลุ่มผู้สูงอายุ 3. การรู้เท่าทันข่าวลวง กลุ่มวัยรุ่นมีการรู้เท่าทันข่าวลวงอยู่ในระดับมาก (x̄ = 3.490, S.D.=0.913 ผู้สูงอายุมีการรู้เท่าทันข่าวลวงอยู่ในระดับปานกลาง (x̄ = 3.350, S.D.=0.916) 4. กลุ่มวัยรุ่นและกลุ่มผู้สูงอายุมีการรู้เท่าทันข่าวลวงแตกต่างกัน โดยกลุ่มวัยรุ่นมีการรู้เท่าทันข่าวลวงมากกว่ากลุ่มผู้สูงอายุ และ 5. ระดับการศึกษา รายได้ เวลาการใช้งานสื่อสังคมออนไลน์เฉลี่ยต่อครั้ง และระดับความเข้าใจลักษณะรูปแบบการเขียนข่าวลวง มีอิทธิพลต่อการรู้เท่าทันข่าวลวงของกลุ่มวัยรุ่นและกลุ่มผู้สูงอายุ (R2=56.10)
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธ์ที่ผู้เขียนบทความต้องยอมรับ
เอกสารอ้างอิง
กองบรรณาธิการจุลสารราชดำเนิน. (2560). เฟค นิวส์ (Fake News) วัชพืชแห่งวารสารศาสตร์[จุลสาร]. กรุงเทพฯ: สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย.
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2563).จำนวนประชากรในพื้นที่จังหวัดเชียงราย. สืบค้นเมื่อวันที่ 1 มกราคม 2563, จาก http:www.dop.go.th.
ณภัชชา นิลแก้ว และคณะ. (2561). Fake News วิกฤตศรัทธาต่อองค์กรสื่อ. ใน การสัมมนาทางวิชาการ เรื่อง Fake News วิกฤตการสื่อสารในยุคดิจิทัล (หน้า 1-7). นนทบุรี:มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
นันทิกา หนูสม. (2560). ลักษณะของข่าวปลอมในประเทศไทยและระดับความรู้เท่าทันข่าวปลอมบนเฟซบุ๊กของผู้รับสารในเขตกรุงเทพมหานคร: นิเทศศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิชาการสื่อสารเชิงกลยุทธ์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ.
บุบผา เมฆศรีทองคำ. (2554). มุมมองของนักศึกษานิเทศศาสตร์ต่อการรู้เท่าทันสื่อโซเชียลมีเดีย. ในการประชุมวิชาการมหาวิทยาลัยกรุงเทพ ประจำปี 2555 (หน้า 3-16). ปทุมธานี:สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยกรุงเทพ.
บุบผา เมฆศรีทองคำ และขจรจิต บุนนาค. (2557). พฤติกรรมการบริโภคข่าวผ่านสื่อเฟซบุ๊คของคนต่างวัยในสังคมไทย. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์, 8, 230-247.
พิณ พัฒนา. (2560). รู้เขาหลอกแต่เต็มใจให้หลอก รู้จัก ‘Fake News’ ข่าวปลอมออนไลน์ที่เราชักเจอจริงบ่อยขึ้นทุกวัน. สืบค้นเมื่อวันที่ 5 มกราคม 2563, จาก http://www.kmutt.ac.th/organization/ssc334/asset5.html.
พิชิต วิจิตรบุญรักษณ์. (2554). สื่อสังคมออนไลน์ : สื่อแห่งอนาคต. สืบค้นเมื่อวันที่ 7 มกราคม 2563, จาก https://www.bu.ac.th/knowledgecenter/executive_journal/oct_dec_11/pdf/aw016.pdf.
พีระ จิรโสภณ. (2559). การรู้เท่าทันการสื่อสารยุคดิจิทัลกับบทบาทในการกำหนดแนวทางการปฎิรูปการสื่อสารในสังคมไทย. มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.
โพสต์ทูเดย์. (2559). เฟซบุ๊กรุกข่าวปลอม. สืบค้นเมื่อวันที่ 10 มกราคม 2564, จาก https://www.posttoday.com/economy/news/470648
มติชนออนไลน์. (2563). การแชร์ข่าวปลอมของผู้สูงอายุในจังหวัดเชียงราย. สืบค้นเมื่อวันที่ 7 มกราคม 2563, จาก https://mgronline.com/local/detail/9630000133100.
มนัสสินี บุญมีศรีสง่า และมินตรา สดชื่น. (2560). รูปแบบการใช้สื่อโซเชียลมีเดียของผู้สูงอายุในสังคมไทย กรณีศึกษาเขตกรุงเทพมหานคร. กระประชุมวิชาการนานาชาติมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลครั้งที่ 8, นนทบุรี
ศตพล อยู่เกิด. (2558). ทัศนคติ พฤติกรรม และการรู้เท่าทันการใช้แอปพลิเคชั่นไลน์ของกลุ่มวัยเบบี้บูมเมอร์. คณะวาสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.กรุงเทพฯ
ศิวัช จันทราสุภาภรณ์. (2554). พฤติกรรมการเปิดรับสื่อ. ภาควิชาเอกระบบสารสนเทศ คณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี, ปทุมธานี.
ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมประเทศไทย. (2563). การรักษาโรคมะเร็งด้วยน้ำมะนาวโซดา. สืบค้นเมื่อวันที่ 5 มกราคม 2563, จาก https://www.antifakenewscenter.com.
สราลี พุ่มกุมาร. (2562). การใช้สื่อใหม่เพื่อนันทการด้านกีฬาฟุตบอลกับการรับรู้สภาวะ ความสัมพันธ์ทางสังคมและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ: กรณีศึกษาแฟนบอลสโมสรชลบุรีเอฟซี. มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิต: กรุงเทพฯ.
สุขใจ ประเทืองสุข. (2549). “การรับรู้ของคนไทยเกี่ยวกับความสำคัญของการรู้เท่าทันสื่อในยุคโลกาภิวัฒน์”. สาขาวิชาวารสารสนเทศ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
สุพิมพรรณ เม็งขาว. (2554). พฤติกรรมการเปิดรับสื่อและการซื้อนิตยสารบันเทิงของผู้บริโภคในอำเภอเมืองเชียงใหม่. สาขาวิชาการบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, เชียงใหม่.
Electronic Transactions Development Agency. (2018). Thailand Internet User Profile 2018. Retrieved April 18, 2019, from https://www.etda.or.th/publishing-detail/thailand-internet-user-profile-2018.html
Desai, S., Mooney, H., & Oehrli, J. A. (2017). "Fake News," Lies and Propaganda: How to Sort Fact from Fiction. Retrieved April 18, 2019, from http://guides.lib.umich.edu/fakenews.
Mena, P. (2017). Why People Share Fake News. Retrieved from https:// www.jou.ufl.edu/insights/peopleshare-fake-news/.
Nurse, M. (2016). Fake News and Other Types of Misinformation Defined. Retrieved April 18, 2019, from http://communicationscience.org.au/fake-news-and-other-forms-ofmisinformation-defined/.
Standford History Education Group. (SHEG). (2018). Retrieved April 18, 2019, from https://sheg.stanford.edu/.
Sunny walker. (2017). It Concluded the Problem of Fake News was so Severe that Social Companies had to go Back and Dismantle their Own Rethink Policies. Retrieved January 5, 2019, from https://www.blognone.com/node/96867.
The European Association for Viewers Interests (2016). Infographic: Beyond FakeNews – 10 Types of Misleading News. Retrieved January 5, 2019, from https://eavi.eu/beyondfake-news-10- types-misleading-info/.
Wardle, C. (2017). Fake news. It’s complicated. Retrieved January 7, 2019, from https://firstdraftnews.org/fake-news-complicated/.