การถอดรหัสพฤติกรรมสัตว์ที่บอกนัยการเกิดดินโคลนถล่มในอำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่ (Decoding of Animal Behaviors Implying Mudflow Event in Wang Chin District, Phrae Provice)
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการถอดรหัสพฤติกรรมสัตว์ที่บอกนัยการเกิดดินโคลนถล่มในอำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่ ซึ่งจะเป็นการค้นหาองค์ความรู้ปรากฏการณ์ธรรมชาติที่เกี่ยวกับการเกิดดินโคลนถล่ม ผลการวิจัยพบว่า การถอดรหัสพฤติกรรมสัตว์ที่บอกนัยการเกิดดินโคลนถล่ม มี 3 ขั้นตอนดังนี้ 1 การระบุสัญลักษณ์จากเหตุการณ์ภัยพิบัติธรรมชาติดินโคลนถล่ม โดยการสอบถามจากบุคคลในท้องถิ่น มีวิธีการ 2 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การค้นหาผู้ คือ ผู้พบเห็นพฤติกรรมสัตว์ก่อนเกิดดินโคลนถล่ม และผู้รู้พฤติกรรมสัตว์ การค้นหาพฤติกรรมสัตว์ก่อนเกิดดินโคลนถล่ม 2 ศึกษาชีววิทยาและนิเวศวิทยาของสัตว์ที่ถูกระบุพฤติกรรมสัตว์ที่พบเห็นก่อนเกิดดินโคลนถล่ม ประกอบด้วย 1) การสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านของสัตว์ที่ถูกระบุพฤติกรรมก่อนเกิดดินโคลนถล่ม 2) การตรวจเอกสารที่เกี่ยวกับสัตว์ที่ถูกระบุพฤติกรรมก่อนเกิดดินโคลนถล่ม และ 3 สังเคราะห์พฤติกรรมสัตว์ที่ถูกระบุกับลักษณะทางชีววิทยาและนิเวศวิทยาของสัตว์ จากการจากการใ้กระบวนการทั้ง 3 ขั้นตอน ได้สัญลักษณ์ที่เป็นพฤติกรรมสัตว์ก่อนเกิดดินถล่มจำนวน 6 ชนิดได้แก่ 1) การปรากฏกบ เขียด อึ่ง จำนวนมากผิดปกติ2) การปรากฏงูสายรุ้งจำนวนมากบนถนน 3) การปรากฏตะขาบจำนวนมากผิดปกติ 4) การเดินขึ้นที่สูงห่างจากลำธารของปูนํ้าจืดในเวลากลางวัน 5) การอพยพรังขึ้นที่สูงของปลวกในเวลากลางวันและกลางคืนติดต่อกัน 2-3 วัน และ 6) การปรากฏของไก่ป่าจำนวนมาก
Article Details
เอกสารอ้างอิง
2. กลุ่มอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพและสิ่งแวดล้อม. (2553). ดัชนีสิ่งมีชีวิต. สืบค้น 1 ตุลาคม 2560, จาก https://www.siamensis.org/species_index?nid=3307#3307--Species : Enhydris enhydris
3. กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย. (2549). ภัยพิบัติทางธรรมชาติในประเทศไทย. เอกสารประกอบการเสวนาวิชาการ เรื่อง ภัยพิบัตินํ้าท่วมแผ่นดินถล่มบทเรียนและแนวทางสู่การจัดการทรัพยากรอย่างมีส่วนร่วมในพื้นที่เสี่ยงภัย, 29 สิงหาคม 2549 ณ อาคารวิทยบริการ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
4. จารุณี วงศ์ข้าหลวง และยุพาพร สรนุวัตร. (2547). ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับปลวกและการป้องกันกำจัด พิมพ์ครั้ง 2. กรุงเทพฯ : กรมป่าไม้.
5. ณรงค์ฤทธิ์ ศุขปราการ. (2546). ความหลากหลายชนิดและถิ่นที่อยู่อาศัยของสัตว์สะเทินนํ้าสะเทินบกสัตว์เลื้อยคลานในอุทยานแห่งชาตินํ้าตกพลิ้ว จังหวัดจันทบุรี (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
6. ณิศ กีร์ติบุตร. 2536. ความรู้เกี่ยวกับปลวก. นครปฐม : สถาบันวิจัยและพัฒนาแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
7. นงนุช ตั้งเกริกโอฬาร. (2550). ชีววิทยาครัสเตเชียน. พิมพ์ครั้ง 2. กรุงเทพฯ : โอ.เอส.พริ้นต้ง เฮ้าส์.
8. บพิธ จารุพันธุ์, และนันทพร จารุพันธุ์. (2546). สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
9. ประกิต มณีวัฒนเศรษฐ์. (2546). ภูมิปัญญานิเวศเกี่ยวกับการจัดการลุ่มนํ้าของชาวถิ่นบ้านห้วยทรายขาว จังหวัดน่าน (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัย
เกษตรศาสตร์.
10. พรชัย ปรีชาปัญญา, ชลาธร จูเจริญ, ไพรินทร์ เชื่อมชิต, บุญมา ดีแสง, วารินทร์ จิระสุขทวีกุล, พงษ์ศักดิ์ สหุนาฬุ, Hiroyuki Watanabe, Shinya Takeda, และMamoru Kanzaki. (2545). ภูมิปัญญา
ชาวป่าเมี่ยง (ชา) เกี่ยวกับความยั่งยืนของลุ่มนํ้าภาคเหนือ ประเทศไทย (รายงานผลการวิจัย).กรุงเทพฯ : สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ.
11. พรพรรณ แซ่หลิ่ม. (2544). ภูมิปัญญาพื้นบ้านปกาเกอยอเกี่ยวกับการจัดการลุ่มนํ้า : กรณีศึกษาบ้านแม่แฮใต้ หมู่ 9 ตำบลปางหินฝน อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ (วิทยานิพนธ์ปริญญา
มหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
12. มัชฌิมา ศุภวิมลพันธ์. (2558). กระบวนการถอดรหัสภูมิปัญญาดินโคลนถล่มในพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง(วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต) กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
13. ยศ สันตสมบัติ. (2542). ความหลากหลายทางชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน.เชียงใหม่ : นพบุรีการพิมพ์.
14. ยุพาพร สรนุวัตร และจารุณี วงศ์ข้าหลวง. (2546). ปลวกและบทบาทในระบบนิแวศน์. กรุงเทพฯ :อักษรสยามการพิมพ์.
15. ยุพิน พิมโคตร์. (2545). ชนิดและการแพร่กระจายของปูนํ้าจืดบริเวณลุ่มนํ้าคลองอู่ตะเภาและชีววิทยาบางประการ (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยสงขลานรินทร์.
16. วีรยุทธ์ เลาหะจินดา. (2552). วิทยาสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์สะเทินนํ้าสะเทินบก. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
17. สุทธิพงศ์ อาศิรพจน์. (2551). สัณฐานวิทยา การขัน และการใช้พื้นที่ของไก่ป่าตุ้มหูแดงในสถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่า ห้วยขาแข้ง จังหวัดอุทัยธานี (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
18. สุวิมล พิริยธนาลัย. 2546. ภูมิปัญญาชาวบ้านในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ศึกษากรณีชุมชนประมงพื้นบ้าน จังหวัดปัตตานี. (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต) กรุงเทพฯ : สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
19. อวบ สารถ้อย, จรัล เห็นพิทักษ์, และณิศ กีร์ติบุตร. (2543). ปลวกและปลวกเห็ดในระบบนิเวศที่ควรอนุรักษ์. วารสารส.ก.ว. 7(3), 7-32.
20. Duellman, W.E. & Trueb, L (1986). Biology of Amphibians. New York : McGrew-Hill. Inc.Leutscher, A. (1963). A Study of Reptiles and Amphibians. London : Blandford Press.Howse, P. E. (1960). Termites : A Study in Social Behavior. London : Hutchinson & Co (Publishers) Ltd.