การเสริมสร้างแรงจูงใจเพื่อความสุขในการทำงานของบุคลากรยุคใหม่ ด้วยหลักอิทธิบาท 4
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการเรื่องนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายแนวคิด กระบวนการ และแนวทางการประยุกต์ใช้หลักอิทธิบาท 4 ในการเสริมสร้างแรงจูงใจและความสุขในการทำงานของบุคลากรยุคใหม่ ภายใต้บริบทสังคมและการทำงานที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วในยุคดิจิทัล โดยอิทธิบาท 4 ประกอบด้วย ฉันทะ (ความพอใจและรักในสิ่งที่ทำ), วิริยะ (ความเพียรพยายาม), จิตตะ (สมาธิและความตั้งมั่น), และ วิมังสา (การใช้ปัญญาใคร่ครวญ) ซึ่งเป็นกลไกทางจิตที่ก่อให้เกิดพลังแห่งความสำเร็จและสันติสุขภายใน
ผลการวิเคราะห์เชิงพุทธจิตวิทยาพบว่า แรงจูงใจในการทำงานของบุคลากรยุคใหม่มิได้ขึ้นอยู่กับสิ่งตอบแทนหรือแรงกระตุ้นจากภายนอกเท่านั้น แต่เกิดจาก “แรงขับภายใน”ที่เชื่อมโยงกับความตระหนักรู้ ในคุณค่าของงาน และแรงจูงใจที่เกิดจากการปฏิบัติงาน หลักอิทธิบาท 4 สามารถทำหน้าที่เป็นกรอบจิตวิทยาเชิงพัฒนา ช่วยหล่อหลอมให้บุคลากรทำงานอย่างมีสติ สมดุล และมีความสุขอย่างยั่งยืน ฉันทะ ส่งเสริมให้เกิดแรงบันดาลใจในการทำงาน วิริยะ หล่อหลอมความมุ่งมั่นและความอดทน จิตตะ พัฒนาให้เกิดสมาธิและการตระหนักรู้ในปัจจุบัน และ วิมังสา ทำหน้าที่เป็นกลไกการเรียนรู้ด้วยปัญญาและการใคร่ครวญตน
การประยุกต์ใช้หลักอิทธิบาท 4 ในการทำงานช่วยเสริมสร้าง “แรงจูงใจเชิงสติ” ซึ่งเป็นฐานแห่งความสุขในการทำงานอย่างแท้จริง และช่วยพัฒนา "สุขภาวะทางใจ" ของบุคลากรให้ทำงานอย่างมีความหมาย มีประสิทธิภาพ และดำรงชีวิตอย่างสมดุล ทั้งยังสอดคล้องกับเป้าหมายของพระพุทธศาสนาในการสร้างสันติสุขภายในและความเจริญร่วมกันขององค์กรและสังคม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ ยินยอมว่าบทความเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร
เอกสารอ้างอิง
Charles-Leija, H, Castro, C. G., Toledo, M., & Ballesteros-Valdés, R. (2023). Meaningful Work, Happiness at Work, and Turnover Intentions. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(3565), 1–15.
Charles-Leija, H., Domínguez-González, A. D., & Hernández-Lemus, E. (2023). Meaningful Work, Happiness at Work, and Turnover Intentions. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(4), 1–18.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “What” and “Why” of Goal Pursuits: Human Needs and the Self-Determination of Behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.
Di Domenico, S. I., & Ryan, R. M. (2017). The Emerging Neuroscience of Intrinsic Motivation: A New Frontier in Self-Determination Research. Frontiers in Human Neuroscience, 11(145), 1–14.
Engidaw, A. E. (2021). The Effect of Intrinsic and Extrinsic Motivation on Employee Engagement: The Case of Public Sector Employees in Ethiopia. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 10(1), 1–15.
Farooq, R., Shah, S. Z. A., & Ali, S. (2025). Happiness at Work: A Systematic Literature Review. International Journal of Organizational Analysis, 33(2), 1–25.
Fisher, C. D. (2010). Happiness at Work. International Journal of Management Reviews, 12(4), 384–412.
Fröhlich, P., Radaca, E., & Diestel, S. (2025). When Happiness Strengthens Engagement and Performance: The Role of Happiness at Work as a Resource for Experienced Employees and Newcomers. Frontiers in Psychology, 16, 1–16
Goleman, D. (1995). Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ. New York, NY: Bantam Books.
Harvey, P. (2000). An Introduction to Buddhist Ethics: Foundations, Values and Issues. Cambridge: Cambridge University Press.
Herzberg, F., Mausner, B., & Snyderman, B. B. (1959). The Motivation to Work. (2nd ed.). New York, NY: John Wiley & Sons.
Latham, G. P. (2012). Work Motivation: History, Theory, Research, and Practice. (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
Mahachulalongkornrajavidyalaya University. (1996). Thai Tipitaka, Vol. 11. Bangkok: MCU Press.
Mahachulalongkornrajavidyalaya University. Tipitaka: Vol. 10, Dīgha Nikāya Mahāvagga: Mahāsatipaṭṭhāna Sutta. Bangkok: MCU Press.
Mesmer-Magnus, J., Tedone, A. M., Viswesvaran, Ch. (Vish), Allen, J. W. (2017). Triait Mindfulness at Work: A Meta-Analysis of the Personal and Professional Correlates of Trait Mindfulness. Human Performance, 30(2-3), 79–98.
Moore, A., & Malinowski, P. (2009). Meditation, Mindfulness and Cognitive Flexibility. Consciousness and Cognition, 18(1), 176–186.
Mukherjee, S., Shah, R., & Bansal, S. (2025). Happiness at Work: A Systematic Review and Future Research Agenda. Journal of Organizational Behavior, 46(1), 98–118.
Oerlemans, W. G. M., & Bakker, A. B. (2018). Motivating Job Characteristics and Happiness at Work: A Multilevel Perspective. Journal of Applied Psychology, 103(3), 362–375.
Ostafin, B. D., & Kassman, K. T. (2012). Stepping Out of History: Mindfulness Improves Insight Problem Solving. Consciousness and Cognition, 21(2), 1031–1036.
Phra Brahmagunabhorn (P. A. Payutto). (2003). Buddhadhamma. Bangkok: Buddhadhamma Foundation.
Phra Dhammapitaka (P. A. Payutto). (1995). Buddhadhamma and Work Ethics. Bangkok: Buddhadhamma Foundation.
Phra Dhammapitaka (P. A. Payutto). (2002). Dictionary of Buddhism. Bangkok: Sahadhammik.
Phra Thepveti (P. A. Payutto). (1988). Buddhadhamma: Natural Laws and Values for Life. Phra Nakhon Si Ayutthaya: Mahachulalongkornrajavidyalaya University.
Phramaha Hansa Dhammahaso. (2013). Buddhist Peace Methods. Bangkok: Mahachulalongkornrajavidyalaya University.
Phramaha Hansa Dhammahaso. (2015). Inner Peace: The Power of Mindfulness and Wisdom. Bangkok: Mahachulalongkornrajavidyalaya University.
Phramaha Sombun Wuddhikkaro. (2019). Buddhist Psychology for Human Development. Bangkok: Mahachulalongkornrajavidyalaya University.
Rahardjo, W., & Wibowo, A. (2023). Happiness at Work: A Systematic Literature Review. International Journal of Organizational Analysis, 31(3), 678–695.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2017). Self-Determination Theory: Basic Psychological Needs in Motivation, Development, and Wellness. New York, NY: Guilford Press.
Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A Visionary New Understanding of Happiness and Well-Being. New York, NY: Free Press.
Vo, T. T. D., Tuliao, K. V., Chen, C.-W. (2022). Work Motivation: The Roles of Individual Needs and Social Conditions. Behavioral Sciences, 12(49), 1–19.
