การพัฒนามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมเกี่ยวกับเอกสารตัวเขียนสู่ผลิตภัณฑ์และบริการในบริบทเศรษฐกิจสร้างสรรค์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยเรื่อง “การพัฒนามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมเกี่ยวกับเอกสารตัวเขียนสู่ผลิตภัณฑ์และบริการในบริบทเศรษฐกิจสร้างสรรค์” มีวัตถุประสงค์สำคัญ 2 ประการ ได้แก่ (1) เพื่อสำรวจมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมเกี่ยวกับเอกสารตัวเขียนที่สามารถพัฒนาต่อยอดได้ และ (2) เพื่อคัดสรรมรดกภูมิปัญญาดังกล่าวมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์และบริการในบริบทเศรษฐกิจสร้างสรรค์ การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยใช้การศึกษาภาคสนามและการคัดเลือกพื้นที่แบบเจาะจง ครอบคลุมพื้นที่ 4 ภูมิภาคของประเทศไทย ได้แก่ ภาคเหนือ ภาคกลาง ภาคอีสาน และภาคใต้ รวม 10 จังหวัด การดำเนินงานวิจัยประกอบด้วยการสำรวจองค์ความรู้เกี่ยวกับวัฒนธรรมเอกสารตัวเขียน การประชุมเชิงปฏิบัติการระหว่างนักวิจัยและเครือข่ายในพื้นที่ การคัดสรรองค์ความรู้ที่สามารถต่อยอดเชิงสร้างสรรค์ ตลอดจนการออกแบบผลิตภัณฑ์และบริการผ่านกระบวนการทำงานร่วมกันในขั้นตอน “ค้น–คัด–คิด–ขาย” ผลการวิจัยพบว่า มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมเกี่ยวกับเอกสารตัวเขียนที่สามารถนำมาต่อยอดได้มี 4 ด้านสำคัญ ได้แก่ (1) อักษรที่ใช้ในการจารหรือบันทึกในเอกสารตัวเขียน (2) การจารคัมภีร์ใบลาน (3) การทอและการถวายผ้าห่อคัมภีร์ และ (4) ชุดวรรณกรรมศาสตราที่เกี่ยวข้องกับการใช้เอกสารตัวเขียนในบริบทพิธีกรรม จากองค์ความรู้ดังกล่าวสามารถพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์และบริการต้นแบบรวม 20 รายการ แบ่งเป็นผลิตภัณฑ์ 16 รายการ และบริการ 4 รายการ โดยครอบคลุมทั้งงานอนุรักษ์ งานพัฒนา และงานต่อยอดสร้างสรรค์ เช่น ชุดจารคัมภีร์ด้วยตนเอง สมุดคัดอักษรโบราณ สติกเกอร์อักษรโบราณ พัดมงคลอักษรอยุธยา บอร์ดเกมเอกสารตัวเขียน รวมถึงบริการด้านการเขียนชื่อด้วยอักษรโบราณและการอบรมความรู้เกี่ยวกับอักษรท้องถิ่นไทย ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า เอกสารตัวเขียนมิได้เป็นเพียงวัตถุโบราณ แต่เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่มีชีวิต ซึ่งดำรงอยู่ผ่านการปฏิบัติ ความเชื่อ และพิธีกรรมของชุมชน การพัฒนาเอกสารตัวเขียนในกรอบเศรษฐกิจสร้างสรรค์จึงควรดำเนินการบนฐานของความเข้าใจบริบททางวัฒนธรรมและการมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อให้เกิดการอนุรักษ์ควบคู่กับการสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน ทั้งยังช่วยส่งเสริมการเรียนรู้ทางวัฒนธรรม เสริมสร้างเศรษฐกิจฐานราก และทำให้เอกสารตัวเขียนสามารถดำรงบทบาทเป็นทรัพยากรทางวัฒนธรรมที่มีความหมายต่อสังคมร่วมสมัยต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อความรู้ใด ๆ ตลอดจนข้อคิดเห็นใด ๆ เป็นของผู้เขียนแต่ละท่านโดยเฉพาะ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร และกองบรรณาธิการวารสารมนุษยศาสตร์ฯ ไม่จำเป็นต้องเห็นพ้องด้วย
เอกสารอ้างอิง
Chueanoi, O. (2023). Conservation and preservation of palm-leaf manuscripts at Wat Pho Thong Lang, Nonthaburi Province. RMUTK Journal of Liberal Arts, 5(2), 54-69. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/larts-journal/article/view/265070
Howkins, J. (2001). The creative economy: How people make money from ideas. Penguin.
Moolsap, P. (2021). Creative folklore related to the Naga belief in the upper northeastern region of Thailand [Doctoral dissertation, Chulalongkorn University]. Chulalongkorn University Theses and Dissertations (Chula ETD). https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/5328
Na Thalang, S. (2013). Creative folklore: A review of its social context and related concepts. Journal of Letters, 42(2), 1-74. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jletters/article/view/49253
Pachika, I., & Poompruk, C. (2022). Modifying the document storage process using the concept of design thinking to upgrade to a smart office. Journal of Value Chain Management and Business Strategy, 1(2), 54-66. https://so08.tci-thaijo.org/index.php/VCMBS/article/view/738
Phattarakiatcharoen, B., Manmat, L., & Nuntapichai, S. (2014). Analyzing and classifying knowledge content in transliterated Thai palm-leaf manuscripts. KKU Research Journal (Graduate Studies), 14(1), 36-54. https://ph02.tci-thaijo.org/index.php/gskku/article/view/23078
Pholphirul, P. (2013). Creative economy and development issues in Thailand. NIDA Economic Review, 7(1), 1-69. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/NER/article/view/22675
Sridharmma, K., Tongharmmachat, S., & Kempila, P. (2009). The research on the wisdom of local Isan medicine in Khamphi Bai-Lan (scripture written on palm-leaves). Rajabhat Maha Sarakham University Journal, 3(2), 13-19. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/rmuj/article/view/30021
Tananchai, T., Raungdessuwon, S., Boonyarittanon, N., & Prommool, T. (2022). Cultural heritage assets along cultural tourism routes: A case study of Yang-Noeng, Nong-Phueng and Saraphi Subdistrict, Saraphi District, Chiang Mai Province. Journal of Humanities and Social Sciences Mahasarakham University, 41(3), 29-45. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/humsujournal/article/view/257198
Tharaporn, A. (2019). A study of cultural capital for promoting creative economic tourism: A case study of HOLEN Thai souvenir design [Master’s thesis, Thammasat University]. TU Digital Collections. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:169205
Thongwes, M. (2016). Graphic design for different types of Thai restaurants for Generation Y [Master’s thesis, Chulalongkorn University]. Chulalongkorn University Theses and Dissertations (Chula ETD). https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/72774
Throsby, D. (2001). Economics and culture. Cambridge University Press.
UNCTAD. (2010). Creative economy report 2010: Creative economy – A feasible development option. United Nations. https://unctad.org/publication/creative-economy-report-2010?utm_source=chatgpt.com
UNESCO. (2003). Convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. https://ich.unesco.org/en/convention
UNESCO. (2002). Memory of the world: General guidelines to safeguard documentary heritage (Revised ed.). United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000125637
Wannaudorn, S. (2016). Palm Leaf Manuscripts and the Process of Creating a Community Learning Center in Ancients Documents for Heritage tourism of Wat Srichan, Ban Na-Or Mueang District Loei Province. Damrong Journal of The Faculty of Archaeology Silpakorn University, 15(2), 89-116. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/damrong/article/view/73951
