การบริหารเชิงนโยบายการเรียนรู้ตลอดชีวิตในยุคดิจิทัล: บทบาทรัฐประศาสนศาสตร์ต่อการพัฒนาคุณภาพการศึกษาไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ยุคดิจิทัลส่งผลกระทบต่อโครงสร้าง คุณภาพ และความเสมอภาคทางการศึกษาไทย การเรียนรู้ตลอดชีวิตและการศึกษานอกระบบ จึงถูกยกระดับให้เป็นแนวคิดสำคัญในการพัฒนาทุนมนุษย์และ การเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันระดับโลก บทความนี้จึงมุ่งเน้นการวิเคราะห์บทบาทของการเรียนรู้ตลอดชีวิต เทคโนโลยีดิจิทัล และรัฐประศาสนศาสตร์เชิงนโยบายในการพัฒนาคุณภาพการศึกษาไทย เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลและความต้องการของสังคมยุคใหม่ วิธีการศึกษาใช้การทบทวนวรรณกรรมและสังเคราะห์ข้อมูลจากงานวิจัยและรายงานเชิงนโยบายทั้งในและต่างประเทศโดยเชื่อมโยงแนวคิดการเรียนรู้ตลอดชีวิต การบูรณาการเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อสร้างคุณค่าใหม่ ปรับวิธีคิด วิธีทำงาน และการสร้างนวัตกรรม และรัฐประศาสนศาสตร์
เพื่อสร้างกรอบการวิเคราะห์ที่ครอบคลุม โดยผลการศึกษา พบว่า การเรียนรู้ตลอดชีวิตเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาทุนมนุษย์ ต้องอาศัยการศึกษานอกระบบที่ยืดหยุ่นและครอบคลุมทุกกลุ่มประชากร โดยมีเทคโนโลยีดิจิทัล เช่น ปัญญาประดิษฐ์ ระบบคลังบทเรียนออนไลน์แบบเปิด เทคโนโลยีที่ใช้ในการสร้างประสบการณ์การเรียนรู้แบบสมจริงและมีปฏิสัมพันธ์สูง ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงพลิกผันในระบบการศึกษา และขยายโอกาสการเรียนรู้ที่เท่าเทียม แต่ยังมีความท้าทายด้านความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัล ขณะเดียวกัน ด้านรัฐประศาสนศาสตร์และนโยบายสาธารณะมีบทบาทกำหนดทิศทางการศึกษา โดยต้องบูรณาการกฎหมาย ยุทธศาสตร์ชาติ และกรอบคุณวุฒิแห่งชาติเพื่อสร้างระบบการเรียนรู้ที่ยั่งยืน ในส่วนข้อเสนอเชิงนโยบาย การศึกษาไทยควรบูรณาการ การเรียนรู้ตลอดชีวิต - ยุคดิจิทัล - รัฐประศาสนศาสตร์และเชิงนโยบาย เพื่อสร้างระบบการศึกษาที่มีคุณภาพ เสมอภาค และยั่งยืน
อันเป็นการรองรับการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคมในอนาคต
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2564). แผนปฏิบัติการดิจิทัลเพื่อการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2563-2565. กรุงเทพมหานคร: ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.
จิราภรณ์ จันทา และคณะ. (2564). กลยุทธ์การพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษาสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 9(5), 1964-1980.
ชนกนารถ บุญวัฒนะกุล. (2559). แนวทางการจัดการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยสำหรับประเทศไทย. วารสารฉบับภาษาไทย มนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และศิลปะ, 9(3), 984-1004.
ชัยยศ อิ่มสุวรรณ์. (2567). การเรียนรู้ตลอดชีวิตทางรอดของคนในอนาคต. ใน ชัยยศ อิ่มสุวรรณ์ และคณะ (บรรณาธิการ), NEVER stop Learning เพราะชีวิตไม่หยุดเรียนรู้ รวมบทความการเรียนรู้ตลอดชีวิต สำหรับทุกช่วงวัย (หน้า 7-12). กรุงเทพมหานคร: เอส. บี. เค. การพิมพ์.
ชานนท์ คำปิวทา. (2565). รูปแบบการบริหารเพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้ในยุคดิจิทัลของครูโรงเรียนมัธยมศึกษา. ใน ดุษฎีนิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ฐิตินันท์ ภควัตตระการ และสมเดช มุงเมือง. (2566). นโยบายการพัฒนาการเรียนระบบออนไลน์เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ. วารสาร มจร พุทธปัญญาปริทรรศน์, 8(5), 101-114.
ฐิติมา จันทะคีรี. (2565). การเรียนการสอนออนไลน์ในยุคดิจิทัล. Journal of Modern Learning Development, 7(10), 349-363.
ณัฐวัฒน์ ชัชณฐาภัฏฐ์. (2568). รัฐประศาสนศาสตร์สมัยใหม่ ทฤษฎี นโยบาย และการบริหารในยุคดิจิทัล. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพมหานคร: แดเน็กซ์อินเตอร์คอร์ปอเรชั่น.
ปราโมทย์ แสนกล้า และคณะ. (2567). การพัฒนาคุณภาพการศึกษาบนภาวะความขาดแคลน. วารสารมหาจุฬาคชสาร, 15(2), 13-21.
แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 - 2570). (2565). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 139 ตอนพิเศษ 258 ง หน้า 1-149 (1 พฤศจิกายน 2565).
พระมหาโชตนิพิฐพนธ์ สุทฺธจิตฺโต (ผลเจริญ) และคณะ. (2560). แนวทางการศึกษา กรอบแนวคิด และทฤษฎีรัฐประศาสนศาสตร์. วารสาร มจร.อุบลปริทรรศน์, 2(2), 123-140.
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ (ฉบับที่ 3). (2553). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 127 ตอนที่ 45 ก หน้า 1-3 (22 กรกฎาคม 2553).
พระราชบัญญัติส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย พ.ศ. 2551. (2551). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 125 ตอนที่ 41 ก หน้า 1-11 (3 มีนาคม 2551).
มูลนิธิสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย. (2564). ประเทศไทยในอนาคต (Future Thailand): มิติที่ 3 การศึกษาไทย. ใน รายงานการวิจัย. สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560. (2560). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134 ตอนที่ 10 ก หน้า 1-90 (6 เมษายน 2560).
เรียงตะวัน สิทธิเชนทร์ และคณะ. (2563). การศึกษาสภาพการจัดการศึกษาในยุคดิจิทัลตามแนวทางวิถีชีวิตใหม่ของครู กศน. สังกัดสำนักงาน กศน.จังหวัดประจวบคีรีขันธ์. ใน รายงานการวิจัย. สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการกระทรวงศึกษาธิการ.
วิมล เล็กสูงเนิน และสาธร ทรัพย์รวงทอง. (2568). การเรียนรู้ตลอดชีวิต: บทบาทของกรมส่งเสริมการเรียนรู้ในการแปลงนโยบายสู่การปฏิบัติ. วารสาร Educational Administration and Innovation Journal, 5(3), 69-82.
ศรัณย์ เจริญศรี. (2563). การจัดการภาครัฐแนวใหม่ (New Public Management). อุดรธานี: คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี.
ศศินันท์ โต๊ะชาลีศรีทิน. (2567). รัฐประศาสนศาสตร์สมัยใหม่เพื่อการพัฒนาสังคมที่มีประสิทธิภาพและยั่งยืน. วารสารการบริหาร การจัดการ และการพัฒนาที่ยั่งยืน, 2(4), 853-865.
สัญญา เคณภูมิ. (2563). แนวคิดและทฤษฎีทางรัฐประศาสนศาสตร์. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). กรอบคุณวุฒิแห่งชาติ ฉบับปรับปรุง (Thailand NQF). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562). รายงานการศึกษา แนวปฏิบัติของการสร้างและส่งเสริมการรู้ดิจิทัลสำหรับครู. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2567). รายงานสภาวะการศึกษาไทย ปี 2565 การฟื้นฟูการเรียนรู้และเร่งรัดประสิทธิผลการเพิ่มโอกาสทางการศึกษา (Learning Recovery and Education Opportunities Effectiveness Accelerations Situation). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2560). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560. กรุงเทพมหานคร: กลุ่มงานพิพิธภัณฑ์และจดหมายเหตุ สำนักวิชาการ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.
สุฑามาศ สุมาลย์. (2564). การนำนโยบายตามเป้าหมายการจัดการศึกษาชาติสู่การปฏิบัติในสถานศึกษา สังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จังหวัดสระบุรี. ใน สารนิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี.
สุภัทรชัย สีสะใบ. (2565). เอกสารประกอบการสอนรายวิชา นโยบายสาธารณะ (Public Policy). (พิมพ์ครั้งที่ 1). พระนครศรีอยุธยา: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สุมาลี สังข์ศรี และพัชราวลัย สังข์ศรี. (2565). การเรียนรู้ตลอดชีวิตสำหรับบุคคลทุกช่วงวัยในสังคมไทย. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยธนบุรี, 16(2), 158-170.
สุรเดช โสมาบุตร และพัฒนานุสรณ์ สถาพรวงศ์. (2560). แนวทางการพัฒนาคุณภาพโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 4. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 36(6), 28-41.
สุวิธิดา จรุงเกียรติกุล. (2564). การศึกษาเปรียบเทียบนโยบายและยุทธศาสตร์เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตของนานาประเทศ: โครงการวิจัย. กรุงเทพมหานคร: คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุวิธิดา จรุงเกียรติกุล. (2567). การจัดการศึกษาเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตสำหรับประชาชนในยุคดิจิทัล. ใน ชัยยศ อิ่มสุวรรณ์ และคณะ (บรรณาธิการ), NEVER STOP LEARNING เพราะชีวิตไม่หยุดเรียนรู้: รวมบทความการเรียนรู้ตลอดชีวิตสำหรับทุกช่วงวัย (หน้า 13-24). กรุงเทพมหานคร: บริษัท เอส. บี. เค. การพิมพ์ จำกัด.
อารยา ปู่เกตุแก้ว. (2568). ผู้บริหารการศึกษาเพื่อการศึกษายุคดิจิทัล. วารสารบัณฑิตแสงโคมคำ, 10(1), 211-226.
Anderson, R. E. & Dexter, S. (2005). School technology leadership: An empirical investigation of prevalence and effect. Educational Administration Quarterly, 41(1), 49-82.
Hasan, A. (2001). Lifelong Learning: A Monitoring Framework and Trends in Participation. In Aspin, D., Chapman, J., Hatton, M., Sawano, Y. (Eds.), International Handbook of Lifelong Learning (pp. 1047-1071). Dordrecht: Springer.
