การศึกษาภาวะผู้นำของตัวละครเอก “รื่น” ในนวนิยายเรื่องทุ่งมหาราช ตามทฤษฎีภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภาวะผู้นำของตัวละครเอก “รื่น” ในนวนิยายเรื่องทุ่งมหาราชเป็นวิธีวิจัยเอกสารโดยใช้ทฤษฎีภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของรัตติกรณ์ จงวิศาล ที่สังเคราะห์จากแนวคิดของ Bass และ Avolio มาวิเคราะห์ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงที่ปรากฏในตัวละครเอกและนำเสนอผลการศึกษาด้วยวิธีพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า ตัวละครเอก “รื่น” มีภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงครบ 4 องค์ประกอบตามทฤษฎีของ Bass และ Avolio ได้แก่ 1) การมีอิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์หรือภาวะผู้นำเชิงบารมี แสดงออกผ่านบุคลิกภาพภายนอกที่โดดเด่นและคุณลักษณะภายในที่กล้าหาญ มีน้ำใจ มีมนุษยสัมพันธ์ดี เปิดเผย จริงใจ ซื่อตรง เสียสละเพื่อส่วนรวม มีอุดมการณ์ สามารถควบคุมอารมณ์และแก้ไขปัญหาได้ดีในสถานการณ์วิกฤติ และมีคุณธรรมจริยธรรม จึงสร้างศรัทธาและเป็นแบบอย่างแก่คนในชุมชน 2) การสร้างแรงบันดาลใจ มีวิสัยทัศน์ชัดเจนและถ่ายทอดให้คนในชุมชนเข้าใจและมีความหวังถึงอนาคตที่ดีกว่า 3) การกระตุ้นทางปัญญา ส่งเสริมให้ชาวบ้านตระหนักรู้ถึงปัญหา พิจารณาทางเลือก และมีส่วนร่วมในการตัดสินใจอย่างมีเหตุผล และ 4) การคำนึงถึงความเป็นปัจเจกบุคคล ใส่ใจรับฟังปัญหาของแต่ละคนและให้คำปรึกษาที่เหมาะสมกับบุคคล แสดงให้เห็นว่าวรรณกรรมสามารถเป็นแหล่งข้อมูลอันมีค่าในการศึกษาภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง และพฤติกรรมของตัวละครเอกรื่นยังเป็นแบบอย่างของผู้นำท้องถิ่นที่สามารถปลุกจิตสำนึกและก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในสังคมได้อย่างยั่งยืน เป็นแนวทางให้ผู้นำท้องถิ่นในปัจจุบันนำมาปรับประยุกต์ใช้เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชน พัฒนาศักยภาพของคนในชุมชน และรักษาอัตลักษณ์ของท้องถิ่น อันเป็นพื้นฐานสำคัญของการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน