การวิเคราะห์นโยบายเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุในประเทศไทย

บทคัดย่อ

นโยบายเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุในประเทศไทย เป็นสวัสดิการสังคมในการรองรับสังคมสูงวัย โดยประเทศไทยได้เข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ และมีแนวโน้มเข้าสู่สังคมสูงวัยระดับสุดยอดในอนาคตอันใกล้ ส่งผลให้ภาครัฐต้องพัฒนานโยบายเบี้ยยังชีพให้มีประสิทธิภาพในการยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ โดยเฉพาะกลุ่มที่มีรายได้น้อยหรือไม่มีรายได้ บทความทางวิชาการจึงมีความสนใจศึกษา 3 ด้าน ได้แก่ 1) ศึกษาสัมฤทธิ์ผลของโครงการ 2) ศึกษาถึงปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินงานของโครงการ และ 3) ทราบแนวทางการพัฒนาโครงการจ่ายเงินสงเคราะห์เบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ วิเคราะห์นโยบายดังกล่าวภายใต้กรอบทฤษฎีของแวน มิเตอร์ และแวน ฮอร์นผลการศึกษาพบว่า แม้นโยบายจะมีจุดเด่นในด้านวัตถุประสงค์ที่ชัดเจนและมีการบริหารในระดับท้องถิ่นที่ใกล้ชิดประชาชน แต่มีข้อจำกัดด้านจำนวนเงินที่ไม่เพียงพอกับค่าครองชีพ ความไม่ครอบคลุมของผู้มีสิทธิและภาระทางการคลังที่เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง พร้อมทั้งได้เปรียบเทียบกับระบบสวัสดิการผู้สูงอายุจากต่างประเทศ เช่น ฝรั่งเศส ญี่ปุ่น และสวีเดน เป็นต้น เพื่อเรียนรู้จากประสบการณ์และแนวทางปฏิบัติของต่างประเทศ จึงได้เสนอแนวทางปรับปรุงนโยบาย อาทิ การเพิ่มอัตราเบี้ยยังชีพให้สอดคล้องกับค่าครองชีพ โดยใช้เส้นความยากจนเป็นเกณฑ์การพัฒนาระบบการบริหารจัดการให้มีประสิทธิภาพและเข้าถึงง่าย เน้นการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนมีระบบการติดตามและประเมินผลอย่างสม่ำเสมอ และที่สำคัญ คือ การส่งเสริมการออมเพื่อวัยเกษียณ และสนับสนุนการมีรายได้ของผู้สูงวัย เพื่อให้นโยบายผู้สูงอายุและระบบเบี้ยยังชีพมีความครอบคลุม เป็นธรรม และเพียงพอต่อการดำรงชีวิตของผู้สูงอายุ