รูปแบบและกระบวนการจัดการความรู้เชิงพุทธของสำนักปฏิบัติธรรม

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์คือ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดและทฤษฎีการจัดการความรู้   2) เพื่อวิเคราะห์การจัดการความรู้ในพระพุทธศาสนา 3) เพื่อนำเสนอรูปแบบการจัดการความรู้เชิงพุทธของสำนักปฏิบัติธรรม เป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) และการสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วม (Participant Observation)

          ผลการวิจัยพบว่า         

1. แนวคิดและทฤษฎีการจัดการความรู้ มีการแบ่งความรู้ออกเป็น 2 ประเภท คือความรู้ชัดแจ้งและความรู้ฝังลึกในตัวคน โดยใช้รูปแบบการจัดการความรู้ตามแนวคิดโมเดลปลาทู เปรียบเสมือนปลา 1 ตัวประกอบด้วยสามส่วน ได้แก่ ส่วนหัวปลา คือ เป้าหมายวิสัยทัศน์หรือทิศทาง ส่วนลำตัวปลา คือ กิจกรรมการแบ่งปันแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ส่วนหางปลา คือ  การเก็บสะสมเป็นคลังความรู้เอาไว้ ในการจัดการความรู้พบว่ามีเป้าหมาย 2 อย่าง ได้แก่เป้าหมายในการพัฒนาองค์กร เป้าหมายในการพัฒนางาน โดยอาศัยการขัดเกลาทางสังคม การสกัดความรู้ออกจากตัวตน การผสมผสานความรู้ การผนึกความรู้ในตน ในรูปแบบเกลียวหมุนแห่งกระบวนการสร้างความรู้ใหม่


2. การจัดการความรู้ในพระพุทธศาสนา ได้จัดประเภทความรู้เป็น 2 ประเภท คือ ความรู้ประเภทโลกิยะสำหรับคนสามัญทั่วไปจัดเป็นความรู้ชัดแจ้ง และความรู้ประเภทโลกุตตระ จัดเป็นความรู้ฝังลึกในตัวคน ในด้านรูปแบบการจัดการความรู้ มีวิสัยทัศน์ของการจัดการความรู้ ระบบการจัดการความรู้ต้องมีเป้าหมายเพื่อรักษาธรรมวินัยไม่ให้สูญหาย มีกิจกรรมแบ่งปันแลกเปลี่ยนเรียนรู้ อย่างที่คณะสงฆ์หมู่ใหญ่ประชุมทำสังคายนามีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน และมีการจัดเก็บเป็นคลังความรู้ขององค์กรเอาไว้ ดังการประชุมสงฆ์เพื่อรวบรวมคำสอนจัดเป็นหมวดหมู่ พัฒนามาเป็นคัมภีร์พระไตรปิฎกในที่สุด


3. รูปแบบและกระบวนการจัดการความรู้เชิงพุทธของสำนักปฏิบัติธรรม มีองค์ประกอบ 4 องค์ประกอบ คือ 1) วัตถุประสงค์ 2) เนื้อหา 3) กระบวนการจัดการความรู้ และ 4) ผลลัพธ์