การตีความและความเข้าใจสังคมและวัฒนธรรมไทยของนักศึกษาจีนผ่านวรรณคดีไทยเรื่องขุนช้างขุนแผน

ผู้แต่ง

  • จี้ปิน หม่า คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา https://orcid.org/0009-0007-6307-0224
  • เทพพร มังธานี คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา https://orcid.org/0009-0001-0424-6564
  • ธนิต โตอดิเทพย์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา https://orcid.org/0009-0001-2813-7469

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e298377

คำสำคัญ:

การตีความและความเข้าใจ, สังคมและวัฒนธรรมไทย, วรรณคดีไทย, นักศึกษาจีน

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: วรรณคดีเป็นสื่อสำคัญในการส่งเสริมความเข้าใจข้ามวัฒนธรรม โดยเฉพาะในมณฑลยูนนานซึ่งมีการเรียนการสอนภาษาไทยอย่างกว้างขวาง วรรณคดีไทยเรื่องขุนช้างขุนแผนซึ่งมักถูกใช้เป็นสื่อในการเรียนรู้สังคมและวัฒนธรรมไทยอย่างไรก็ตาม งานวิจัยที่ผ่านมาเกี่ยวกับวรรณคดีเรื่องนี้มักมุ่งเน้นการวิเคราะห์ตัวบทเป็นหลัก ขณะที่บทบาทของผู้อ่านต่างวัฒนธรรม โดยเฉพาะผู้อ่านชาวจีน ยังได้รับความสนใจค่อนข้างจำกัด งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภาพสังคมและวัฒนธรรมไทยในวรรณคดีเรื่องขุนช้างขุนแผนตามความเข้าใจของนักศึกษาจีน และวิเคราะห์กลไกการตีความที่นักศึกษาจีนใช้ในการทำความเข้าใจสังคมและวัฒนธรรมไทยผ่านการอ่านวรรณคดีดังกล่าว

ระเบียบวิธีการวิจัย: งานวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพแบบตีความ โดยคัดเลือกผู้เข้าร่วมวิจัยด้วยวิธีการสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง จากนักศึกษาจีนชั้นปีที่ 4 สาขาวิชาภาษาไทยจำนวน 15 คน จากมหาวิทยาลัย 3 แห่งในมณฑลยูนนาน ตัวบทที่ใช้คือหนังสือ เล่าเรื่องขุนช้างขุนแผน ฉบับร้อยแก้ว พ.ศ. 2559 ซึ่งคัดเลือกมา 30 ตอนเพื่อใช้เป็นประสบการณ์การอ่านร่วมกัน เครื่องมือในการเก็บข้อมูลประกอบด้วยการสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่มย่อย ข้อมูลที่ได้ถูกนำมาใส่รหัส จัดหมวดหมู่ และวิเคราะห์เนื้อหาเชิงตีความ พร้อมทั้งตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลด้วยวิธีการตรวจสอบแบบสามเส้า

ผลการวิจัย: ผลการศึกษาพบว่านักศึกษาจีนสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับสังคมไทยในตัวบทผ่านสี่มิติที่เชื่อมโยงกัน ได้แก่ 1) โครงสร้างสังคมแบบลำดับชั้นที่สะท้อนผ่านความสัมพันธ์เชิงสถาบัน 2) พระราชอำนาจที่ดำเนินผ่านการบังคับ ความจงรักภักดี และความชอบธรรมเชิงศักดิ์สิทธิ์ 3) ระบบความเชื่อทางศาสนาและพลังเหนือธรรมชาติที่ฝังตัวอยู่ในวิถีชีวิตทางโลก และ 4) ความไม่เท่าเทียมทางเพศที่ถ่ายทอดผ่านโครงสร้างครอบครัว นอกจากนี้ กลไกการตีความของนักศึกษายังเกิดขึ้นผ่านกระบวนการหลายระดับ ได้แก่ 1) การใช้กรอบอ้างอิงทางวัฒนธรรมเดิมในการกำหนดความหมาย 2) การคัดกรองสัญญะและการขยายขอบฟ้าความเข้าใจผ่านตัวกลางภายนอก 3) การทบทวนความเข้าใจผ่านประสบการณ์ชีวิตในประเทศไทย และ 4) การจัดระเบียบความเข้าใจใหม่ผ่านการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในกลุ่มสนทนา

สรุปผล: ความใกล้ชิดทางวัฒนธรรมระหว่างไทยและจีนทำหน้าที่ทั้งเป็นสะพานเชื่อมโยงความเข้าใจและเป็นเงื่อนไขที่อาจสร้างความคุ้นเคยจนเกิดความมั่นใจว่าเข้าใจตัวบทแล้วโดยไม่จำเป็นต้องวิเคราะห์ในระดับลึก อย่างไรก็ตาม กระบวนการสนทนาในกลุ่มมีบทบาทสำคัญในการเปิดพื้นที่ให้ผู้เข้าร่วมได้ทบทวนและปรับความเข้าใจของตนเองจากการตัดสินโดยตรงไปสู่การพิจารณาเงื่อนไขภายในตัวบท ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าความเข้าใจข้ามวัฒนธรรมก่อตัวขึ้นผ่านกระบวนการปฏิสัมพันธ์และการเจรจาความหมายระหว่างผู้อ่านกับผู้อื่น

เอกสารอ้างอิง

กิตติศักดิ์ เจิมสิทธิประเสริฐ. (2554). นัยทางการเมืองใน “เสภาเรื่องขุนช้าง-ขุนแผน.” วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร ฉบับภาษาไทย, 31(2), 119–134.

ดิษยทรรศน์ ศรีบุญเรือง, & อรทัย เพียยุระ. (2563). เพศภาวะและเพศวิถีในเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 5(3), 21–35.

ทับทิม แซ่เหลี่ยง. (2563). การแปลเสภาขุนช้างขุนแผนสู่วรรณกรรมร้อยแก้วเรื่อง The Tale of Khun Chang Khun Phaen ตอน Khun Phaen and Wanthong Quarrel. วารสารคณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 42(2), 141–163.

รื่นฤทัย สัจจพันธุ์. (2559). เล่าเรื่องขุนช้างขุนแผน (พิมพ์ครั้งที่ 4). แสงดาว.

สนธยา นิกูลรัมย์ สุธาทิพย์ พุ่มพวง และสำราญ ธุระตา (2567). การวิเคราะห์รสวรรณคดีไทยที่ปรากฏในวรรณคดีเรื่องขุนช้างขุนแผน. วารสารภาษาไทยและวัฒนธรรมไทย, 10(1), 55–74. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/KUTH/article/view/273448

สุพัชริณทร์ นาคคงคำ. (2564). ภาพแทนสตรีในวรรณคดีไทยเรื่องขุนช้างขุนแผน. พิฆเนศวร์สาร, 17(2), 43–59.

Alsheikh, N. O., Elhoweris, H., & Ahmadi, A. (2022). The interplay of cultural schemata and English language proficiency in reading comprehension: A cross-cultural study. Reading Psychology, 43(4–5), 295–316. https://doi.org/10.1080/02702711.2022.2106869

Baker, C., & Phongpaichit, P. (2013). Protection and power in Siam: From Khun Chang Khun Phaen to the Buddha amulet. Southeast Asian Studies, 2(2), 215–242.

Bleich, D. (1978). Subjective criticism. Johns Hopkins University Press.

Byram, M. (1997). Teaching and assessing intercultural communicative competence. Multilingual Matters.

Deardorff, D. K. (2006). Identification and assessment of intercultural competence as a student outcome of internationalization. Journal of Studies in International Education, 10(3), 241–266. https://doi.org/10.1177/1028315306287002

Duan, Z. (2021). Dreams in Khun Chang Khun Paen and their cultural significance. In Proceedings of the 2020 International Conference on Language, Communication and Culture Studies (ICLCCS 2020) (pp. 286–290). Atlantis Press. https://doi.org/10.2991/assehr.k.210313.054

Fish, S. (1980). Is there a text in this class? The authority of interpretive communities. Harvard University Press.

Gadamer, H.-G. (2004). Truth and method (2nd rev. ed., J. Weinsheimer & D. G. Marshall, Trans.). Continuum. (Original work published 1960)

Holub, R. C. (1984). Reception theory: A critical introduction. Methuen.

Iser, W. (1978). The act of reading: A theory of aesthetic response. Johns Hopkins University Press.

Jauss, H. R. (1982). Toward an aesthetic of reception (T. Bahti, Trans.). University of Minnesota Press. (Original work published 1970)

Kern, R. (2000). Literacy and language teaching. Oxford University Press.

Kramsch, C. (1993). Context and culture in language teaching. Oxford University Press.

Kramsch, C. (2011). The symbolic dimensions of the intercultural. Language Teaching, 44(3), 354–367. https://doi.org/10.1017/S0261444810000431

Langer, J. A. (1995). Envisioning literature: Literary understanding and literature instruction. Teachers College Press.

Liddicoat, A. J., & Scarino, A. (2013). Intercultural language teaching and learning. Wiley-Blackwell.

Nguyen, K. Y., & Mahawarakorn, S. (2019). The teaching and learning of the Khun Chang Khun Phaen epic in the Socialist Republic of Vietnam. Journal of Liberal Arts Review, 14(2), 56–65.

Panikkar, R. (1979). Myth, faith and hermeneutics: Cross-cultural studies. Paulist Press.

Peskin, J. (1998). Constructing meaning when reading poetry: An expert-novice study. Cognition and Instruction, 16(3), 235–263. https://doi.org/10.1207/s1532690xci1603_1

Ricœur, P. (1981). Hermeneutics and the human sciences: Essays on language, action, and interpretation (J. B. Thompson, Trans.). Cambridge University Press.

Rosenblatt, L. M. (1978). The reader, the text, the poem: The transactional theory of the literary work. Southern Illinois University Press.

Steffensen, M. S., Jogdeo, C., & Anderson, R. C. (1978). A cross-cultural perspective on reading comprehension (Technical Report No. 97). Center for the Study of Reading, University of Illinois at Urbana–Champaign.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-11-13

รูปแบบการอ้างอิง

หม่า จ., มังธานี เ., & โตอดิเทพย์ ธ. (2026). การตีความและความเข้าใจสังคมและวัฒนธรรมไทยของนักศึกษาจีนผ่านวรรณคดีไทยเรื่องขุนช้างขุนแผน. Interdisciplinary Academic and Research Journal , 6(6), e298377 . https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e298377

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ