การจัดการเรียนรู้โดยใช้ DACIR ร่วมกับสื่อมัลติมีเดีย เพื่อพัฒนาทักษะการรู้เท่าทันสื่อ ในรายวิชาสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6

เบญจมาศ กองพร; กัญณภัทร  นิธิศวราภากุล; วาสนา  สังข์พุ่ม

doi:10.60027/iarj.2026.e294823

ผู้แต่ง

เบญจมาศ กองพร วิทยาลัยการฝึกหัดครู มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร https://orcid.org/0009-0000-7522-9828
กัญณภัทร นิธิศวราภากุล คณะมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร https://orcid.org/0000-0002-5312-0562
วาสนา สังข์พุ่ม วิทยาลัยการฝึกหัดครู มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร https://orcid.org/0009-0007-7923-051X

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e294823

คำสำคัญ:

การจัดการเรียนรู้แบบ DACIR, สื่อมัลติมีเดีย, ทักษะการรู้เท่าทันสื่อ

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ทักษะการรู้เท่าทันสื่อเป็นทักษะที่จำเป็นสำหรับเด็กและเยาวชนในศตวรรษที่ 21 ในการใช้ชีวิตในยุคดิจิทัลอย่างปลอดภัย สร้างสรรค์ และเกิดประโยชน์ต่อสังคมอย่างยั่งยืน งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อเปรียบเทียบทักษะการรู้เท่าทันสื่อของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ก่อนและหลังได้รับการจัดการเรียนรู้ DACIR ร่วมกับสื่อมัลติมีเดีย 2) เพื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรายวิชาสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ก่อนและหลังได้รับการจัดการเรียนรู้ DACIR ร่วมกับสื่อมัลติมีเดีย และ
3) เพื่อศึกษาระดับความพึงพอใจของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ที่ได้รับการจัดการเรียนรู้ DACIR ร่วมกับ
สื่อมัลติมีเดีย

ระเบียบวิธีการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6/2 ที่กำลังศึกษาในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 โรงเรียนวัดลาดปลาเค้า สังกัดกรุงเทพมหานคร จำนวน 38 คน ได้มาด้วยวิธีการสุ่มแบบกลุ่ม เครื่องมือการวิจัยประกอบด้วย 1) แผนการจัดการเรียนรู้ DACIR ร่วมกับสื่อมัลติมีเดีย จำนวน 6 แผน 2) แบบวัดทักษะการรู้เท่าทันสื่อ 3) แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และ 4) แบบสอบถามความพึงพอใจของนักเรียน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่า t - test dependent samples

ผลการวิจัย: 1) ทักษะการรู้เท่าทันสื่อของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ก่อนและหลังได้รับการจัดการเรียนรู้ DACIR ร่วมกับสื่อมัลติมีเดียสูงกว่าคะแนนก่อนเรียน p < .05 2) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรายวิชาสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ก่อนและหลังได้รับการจัดการเรียนรู้ DACIR ร่วมกับ
สื่อมัลติมีเดียสูงกว่าคะแนนก่อนเรียน p < .05 และ 3) ความพึงพอใจของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ที่มีต่อการจัดการเรียนรู้ DACIR ร่วมกับสื่อมัลติมีเดียพบว่านักเรียนมีความพึงพอใจในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด

สรุปผล: นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 มีทักษะการรู้เท่าทันสื่อและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรมสูงกว่าก่อนเรียนและมีความพึงพอใจต่อการเรียนรู้ DACIR ร่วมกับสื่อมัลติมีเดียในระดับมากที่สุด

เอกสารอ้างอิง

ชัยรัตน์ โตศิลา. (2555). การพัฒนากระบวนการเรียนการสอนโดยใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดทางประวัติศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต, คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].

ณรงค์ฤทธิ์ ศักดิ์แสน. (2560). ผลของการใช้กระบวนการเรียนการสอนแดคีร์ที่มีต่อการเข้าถึงความรู้สึกทางประวัติศาสตร์และเจตคติต่อการศึกษาประวัติศาสตร์ของนักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 4 [วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต, สาขาวิชาการสอนสังคมศึกษา มหาวิทยาลัยศิลปากร].

นิสารัตน์ รอดบุญคง. (2561). ผลของการจัดการเรียนรู้วิชาสังคมศึกษาโดยใช้กระบวนการ DACIR ที่มีต่อทักษะการรู้เท่าทันสื่อของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร].

ปภานันท์ ฟักเจริญ, และ ปวีณา อ่อนใจเอื้อ. (2564). ผลของการใช้กิจกรรมแนะแนวตามขั้นตอนการคิดวิเคราะห์เพื่อส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อสังคมออนไลน์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนสตรีวิทยา 2 ในพระบรมราชูปถัมภ์สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี. วารสารการวัดผลการศึกษา สำนักทดสอบทางการศึกษาและจิตวิทยา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 38(104), 95–105.

สถาบันสื่อเด็กและเยาวชน, และ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2560). ความฉลาดทางดิจิทัล (DQ Digital Intelligence). กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิส่งเสริมสื่อเด็กและเยาวชน.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2567). การสำรวจการมีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2567. กรุงเทพฯ: กองสถิติพยากรณ์ สำนักงานสถิติแห่งชาติ.

สำนักงานอุทยานการเรียนรู้. (2567). ทักษะที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21. สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน). https://www.okmd.or.th/okmd-opportunity/new-gen/262/

สำนักเฝ้าระวังกระทรวงวัฒนธรรม. (2560). เด็กไทยรู้เท่าทันสื่อ ฉลาดรู้ ฉลาดเลือก. กรุงเทพฯ: กระทรวงวัฒนธรรม.

สุคนธ์ สินธพานนท์. (2560). ครูยุคใหม่กับการจัดการเรียนรู้สู่การศึกษา 4.0. กรุงเทพฯ: 9119 เทคนิคพริ้นติ้ง.

อโณทัย ทองคำนุช. (2566). ผลการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการเรียนรู้ 5 ขั้นตอนที่มีต่อทักษะการรู้เท่าทันสื่อของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4. วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์, 5(3), 321–334.

Bruner, J. S. (1966). Toward a theory of instruction. Harvard University Press.

Piaget, J. (1972). The psychology of the child. Basic Books.

Potter, W. J. (2005). Media literacy. Sage.