แนวทางการพัฒนาแหล่งทรัพยากรการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนในโรงเรียนขนาดเล็ก

บัณฑิต  ฉัตรวิโรจน์; ชุติกานต์ เด่นรัศมีเทพ

doi:10.60027/iarj.2026.e292343

ผู้แต่ง

บัณฑิต ฉัตรวิโรจน์ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร https://orcid.org/0009-0001-1283-653X
ชุติกานต์ เด่นรัศมีเทพ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร https://orcid.org/0009-0008-5961-0483

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e292343

คำสำคัญ:

การจัดการทรัพยากรการเรียนรู้, โรงเรียนขนาดเล็ก, งบประมาณการศึกษาการศึกษา, ความร่วมมือชุมชน, ความเสมอภาค

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: แหล่งทรัพยากรการเรียนรู้มีความสำคัญมากเพราะเป็นเหมือนขุมทรัพย์ทางปัญญาที่เรียนรู้ได้ไม่รู้จบ เป็นแหล่งรวบรวมขององค์ความรู้ที่หลากหลายที่จะช่วยให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ และช่วยเสริมสร้างการเรียนรู้จนเกิดทักษะการแสวงหาข้อมูลที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งการวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพการบริหารจัดการแหล่งทรัพยากรการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนในโรงเรียนขนาดเล็ก 2) เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนาการบริหารจัดการแหล่งทรัพยากรการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนในโรงเรียนขนาดเล็ก

ระเบียบวิธีการวิจัย: การดำเนินการวิจัย ประกอบด้วย 2 ขั้นตอน 1) ศึกษาสภาพการบริหารจัดการแหล่งทรัพยากรการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนในโรงเรียนขนาดเล็ก โดยการสังเคราะห์จากแบบประเมินสภาพการบริหารจัดการแหล่งทรัพยากรการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนในโรงเรียนขนาดเล็ก วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพื้นฐาน ได้แก่ 1) ความถี่ และร้อยละ 2) ค่าเฉลี่ย ( \bar{x}) และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) 2) การศึกษาหาแนวทางการพัฒนาการบริหารจัดการแหล่งทรัพยากรการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนในโรงเรียนขนาดเล็ก โดยใช้แบบสัมภาษณ์แนวทางการพัฒนาแหล่งทรัพยากรการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนในโรงเรียนขนาดเล็ก วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการสรุปประเด็นเนื้อหาข้อมูลตามวัตถุประสงค์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัย: พบว่า1) ผลการศึกษาการบริหารจัดการแหล่งทรัพยากรการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนในโรงเรียนขนาดเล็ก ภาพรวมอยู่ในระดับมาก (\bar{x} = 3.90, S.D. =0.86) เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า ด้านที่มีค่าเฉลี่ยรายด้านสูงสุด คือ ด้านที่ 4 การจัดสรรทรัพยากรการเรียนรู้ให้กับนักเรียนทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน อยู่ในระดับมาก (\bar{x} = 4.17, S.D. = 0.78) รองลงมาคือ ด้านที่ 1 ทรัพยากรการเรียนรู้ในโรงเรียน อยู่ในระดับมาก (\bar{x} = 3.92, S.D. = 0.84) ด้านที่ 3 การร่วมมือกับชุมชนหรือหน่วยงานภายนอกในการจัดหาทรัพยากรการเรียนรู้ อยู่ในระดับมาก (\bar{x} = 3.77, S.D. = 0.87) และด้านที่ 2 งบประมาณที่ส่งผลกระทบต่อการจัดหาทรัพยากรการเรียนรู้ อยู่ในระดับมาก (\bar{x} = 3.75, S.D. = 0.89) ตามลำดับ 2) แนวทางการพัฒนาแหล่งทรัพยากรการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนในโรงเรียนขนาดเล็ก ประกอบด้วย 4 ด้าน ได้แก่ 1) การใช้และพัฒนาแหล่งทรัพยากรภายในอย่างเต็มศักยภาพ 2) การบริหารจัดการงบประมาณอย่างมียุทธศาสตร์และมีส่วนร่วม 3) การสร้างเครือข่ายความร่วมมือเพื่อเสริมทรัพยากรอย่างยั่งยืน 4) การจัดสรรทรัพยากรเพื่อความเท่าเทียมอย่างแท้จริง

สรุปผล: การบริหารจัดการแหล่งทรัพยากรการเรียนรู้ในโรงเรียนขนาดเล็กโดยรวมอยู่ในระดับมาก โดยเฉพาะด้านการจัดสรรทรัพยากรอย่างเท่าเทียมให้กับนักเรียนทุกคน แนวทางการพัฒนาประกอบด้วย 4 ด้านหลัก ได้แก่ ทรัพยากรภายในโรงเรียน งบประมาณ ความร่วมมือจากภายนอก และการกระจายทรัพยากรอย่างทั่วถึง ซึ่งล้วนส่งผลต่อการยกระดับคุณภาพผู้เรียนอย่างเป็นระบบ

เอกสารอ้างอิง

กริชติศักดิ์ เซียมตะคุ. (2566). แนวทางการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้โรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากำแพงเพชร [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร]. https://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/bitstream/123456789/6027/3/KittisakSemtaku.pdf

กัญภร เอี่ยมพญา, นิวัตต์ น้อยมณ, พรทิพย์ อ้นเกษม, อภิชาติ อนุกูลเวช, และ ดาวประกาย ระโส. (2565). โรงเรียนขนาดเล็ก: ปัญหาที่ต้องตัดสินใจ. วารสารสิรินธรปริทรรศน์, 23(1), 315–329.

กู้เกียรติ แดงสีดา, พิมผกา ธรรมสิทธิ์, และ วจี ปัญญาใส. (2563). ยุคดิจิทัลกับแนวทางการบริหารแหล่งเรียนรู้ในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิษณุโลก เขต 1. วารสารมหาจุฬานครทรรศน์, 7(6), 45–59.

จิรภัทร์ กาญจนครุฑ, และ นันทิยา น้อยจันทร์. (2564). แนวทางการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากรุงเทพมหานคร โรงเรียนกลุ่มทวาราวดี. วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา, 11(1), 74–86.

จิราพร อินทร์จันทร์. (2561). การใช้ข้อมูลสารสนเทศเพื่อสนับสนุนการจัดการเรียนรู้รายบุคคลในโรงเรียนขนาดเล็ก. วารสารครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี, 14(3), 88–101.

ชนกพร อังคณานุรักษ์. (2565). การบริหารความร่วมมือระหว่างโรงเรียนกับชุมชนเพื่อพัฒนาทรัพยากรการเรียนรู้ในโรงเรียนขนาดเล็ก [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต: มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่].

ณัฐวุฒิ ภูผาผ่า. (2565). บทบาทของเทคโนโลยีดิจิทัลในการส่งเสริมการเรียนรู้ของนักเรียนโรงเรียนขนาดเล็ก. วารสารเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา, 7(1), 29–42.

ทนงศักดิ์ คุ้มไข่น้ำ, สมจิต แดนสีแก้ว, สมคิด ทับทิม, และ ศิวานนท์ รัตนะกนกชัย. (2559). ความเสมอภาคทางการศึกษาในสังคมไทย: ประเด็นปัญหาและทางออกจากการสังเคราะห์งานวิจัยภายใต้กรอบการวิจัยความเท่าเทียมด้านโอกาสและความเสมอภาคทางการศึกษาขั้นพื้นฐานของ สกว. วารสารบัณฑิตศึกษา, 13(1), 1–10.

นพธี หอมชื่นชม. (2564). การบริหารความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับชุมชนที่ส่งผลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและการจัดการเรียนรู้ของครูในสถานศึกษาระดับมัธยมศึกษาในจังหวัดนครปฐม [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ]. http://ir-ithesis.swu.ac.th/dspace/bitstream/123456789/1629/1/gs621130193.pdf

นิภาพร วุฒิชัย. (2563). แนวทางการระดมทรัพยากรเพื่อการศึกษาในโรงเรียนขนาดเล็กโดยใช้เครือข่ายชุมชน. วารสารบริหารการศึกษา, 10(2), 65–77.

นิภาพรรณ เจนสันติกุล. (2561). การวิจัยทางการศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น. กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.

ปฐมพร บุญมาก. (2565). การจัดสรรทรัพยากรตามความจำเป็นของผู้เรียนในโรงเรียนที่มีความหลากหลาย. วารสารการบริหารและพัฒนาการศึกษา, 13(1), 55–69.

ปิลันธ์ ปาวิชัย. (2567). รูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนในโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร]. https://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/bitstream/123456789/6170/3/PilanPawichai.pdf

ภัทรวดี มีสมบัติ. (2564). การสื่อสารเพื่อสร้างความเข้าใจระหว่างโรงเรียนกับชุมชนในการพัฒนาแหล่งเรียนรู้. วารสารนิเทศศาสตร์ท้องถิ่น, 8(2), 15–28.

วรนาถ กาญจนสุนทร. (2564). รูปแบบการบริหารงบประมาณแบบมีส่วนร่วมในโรงเรียนขนาดเล็ก. วารสารบริหารการศึกษาไทย, 12(4), 40–53.

ศิริพร สิทธิวงศ์, และ ศักดิพันธ์ ตันวิมลรัตน์. (2560). การบริหารงานด้านงบประมาณของโรงเรียนในกลุ่มโรงเรียนบูรพาศึกษาสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครปฐม เขต 1. วารสารการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยศิลปากร, 10(1), 662–677.

ศุภกาญจน์ วรนาวิน. (2564). แนวทางการส่งเสริมความเข้าใจในความหลากหลายของผู้เรียนในโรงเรียนขนาดเล็ก. วารสารจิตวิทยาและพัฒนาการศึกษา, 9(3), 71–85.

สำนักนโยบายและแผนการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2568). สถิติข้อมูลทางการศึกษาปีการศึกษา 2568. https://www.bopp.go.th/?page_id=878

สุธรรม ธรรมทัศนานนท์. (2562). กลยุทธ์การบริหารเครือข่ายความร่วมมือเพื่อการพัฒนาโรงเรียนขนาดเล็กสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารศึกษาศาสตร์, 30(3), 199–241.

สุนีย์ แสงสุวรรณ. (2563). การบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการเรียนรู้ระดับประถมศึกษา. วารสารศึกษาท้องถิ่นและวัฒนธรรม, 6(1), 33–48.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308

United Nations. (2024). Department of Economic and Social Affairs, Population Division. https://population.un.org/wpp/downloads?folder=Standard%20Projections&group=Most%20used