การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารกับการมีส่วนร่วมในการบริหารงานวิชาการของครูในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา ศรีสะเกษ ยโสธร

ประดิษฐ์  เล่าเรือง; ธัญเทพ  สิทธิเสือ; วสันต์ชัย  กากแก้ว; พนา  จินดาศรี; อุริด  พลศรี

doi:10.60027/iarj.2026.e289217

ผู้แต่ง

ประดิษฐ์ เล่าเรือง คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ https://orcid.org/0009-0007-6020-0601
ธัญเทพ สิทธิเสือ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ https://orcid.org/0009-0001-5543-4995
วสันต์ชัย กากแก้ว คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ https://orcid.org/0009-0007-2779-9624
พนา จินดาศรี คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ https://orcid.org/0009-0007-3796-7951
อุริด พลศรี คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ https://orcid.org/0009-0005-5554-0551

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e289217

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง, การบริหารงานวิชาการ, การมีส่วนร่วมของครู

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงกับการบริหารวิชาการ หมายถึง บทบาทและพฤติกรรมของผู้นำสถานศึกษา (เช่น ผู้อำนวยการโรงเรียน) ที่สามารถใช้วิสัยทัศน์ แรงบันดาลใจ และอิทธิพลส่วนบุคคล กระตุ้นให้ครูและบุคลากรทางการศึกษาเกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงบวกในกระบวนการบริหารงานวิชาการ เพื่อให้การจัดการศึกษาเกิดผลสัมฤทธิ์ที่สูงขึ้น ทั้งในด้านคุณภาพผู้เรียน นวัตกรรมการสอน และการพัฒนาองค์ความรู้ภายในโรงเรียน การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ระดับภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา 2) ระดับการมีส่วนร่วมในการบริหารงานวิชาการของครูในสถานศึกษา และ 3) ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำการเปลี่ยนของผู้บริหารสถานศึกษากับการมีส่วนร่วมในการบริหารงานวิชาการของครูในสถานศึกษา

ระเบียบวิธีการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ กลุ่มผู้ให้ข้อมูลโรงเรียนละ 4 คน ประกอบไปด้วย ผู้อำนวยการสถานศึกษาจำนวน 1 คน รองผู้บริหารฝ่ายวิชาการจำนวน 1 คน และครูจำนวน 2 คน มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.963 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐานค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน

ผลการวิจัย: ผลการวิจัยพบว่า 1) การศึกษาภาวะผู้นำการเปลี่ยนของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา ศรีสะเกษ ยโสธร โดยรวมอยู่ในระดับมากโดยรวมอยู่ในระดับมาก (\bar{x}= 4.67, S.D. = 0.40) 2) การศึกษาการมีส่วนร่วมในการบริหารงานวิชาการของครูในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา ศรีสะเกษ ยโสธร โดยรวมอยู่ในระดับมาก (\bar{x}= 4.39, S.D. = 0.84) และ 3) ความสัมพันธ์ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารในสถานศึกษากับการมีส่วนร่วมในกามบริหารงานวิชาการในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา ศรีสะเกษ ยโสธร อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 โดยมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ (r) = 0.614 ปานกลาง

สรุปผล: ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษามีความสัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมในการบริหารงานวิชาการของครูในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาศรีสะเกษ ยโสธร อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 โดยมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ (r) = 0.614 แสดงว่าภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารในสถานศึกษามีความสัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมในการบริหารงานวิชาการในสถานศึกษา มีความสัมพันธ์ทางบวก อยู่ในระดับปานกลาง หากพิจารณารายด้าน ด้านการมีอิทธิพลเชิงอุดมการณ์ มีความสัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมในการบริหารงานวิชาการของครูในสถานศึกษาสูงที่สุด รองลงมาคือด้านการกระตุ้นทางปัญญา ด้านการสร้างแรงบันดาลใจ และด้านการคำนึงถึงความเป็นปัจเจกบุคคล ตามลำดับ

เอกสารอ้างอิง

กลุ่มงานนิเทศติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา. (2566). รายงานการนิเทศภายในสถานศึกษาปีการศึกษา 2566. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา ศรีสะเกษ ยโสธร.

จันทนา หงวนบุญมาก. (2564). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาญจนบุรี เขต 3. วารสารวิชาการทางการศึกษา.

ธนสาร บัลลังก์ปัทมา. (2551). การมีส่วนร่วมของครูในการบริหารงานวิชาการ. วารสารบริหารการศึกษา, 5(2), 55–62.

นวรัตน์ ไวชมภู, และคณะ. (2566). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงกับการขับเคลื่อนงานวิชาการของผู้บริหารโรงเรียน. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 18(1), 99–111.

ปรียาพร วงศ์อนุตรโรจน์. (2553). การบริหารงานวิชาการในศตวรรษที่ 21. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 38(2), 1–15.

ปิยนุช สุวรรณนิตย์, และพรพิพัฒน์ เพิ่มผล. (2560). การพัฒนาการมีส่วนร่วมของครูในการบริหารงานวิชาการ. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 14(1), 56–68.

ผุสดี จิรนากุล. (2562). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาในอำเภอแม่ฟ้าหลวง. วารสารการบริหารการศึกษา, 3(2), 47–58.

ภัทราพร แม่นผล. (2566). การบริหารงานวิชาการโดยใช้ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง. วารสารบริหารการศึกษาและพัฒนาคุณภาพการศึกษา, 19(1), 21–32.

ภูวิศ สิงสีดา, และคณะ. (2565). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาและแรงจูงใจในการทำงานของครู. วารสารวิชาการทางการศึกษา, 6(2), 115–127.

รัชนี บุญกล่ำ. (2563). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารบริหารการศึกษา, 6(2), 21–32.

วีระศักดิ์ วงศ์อินทร. (2557). การมีส่วนร่วมของครูในการบริหารวิชาการ. วารสารครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา, 9(1), 33–46.

สมยศ นาวีการ. (2545). การมีส่วนร่วมของครูในโรงเรียน. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สุภารัตน์ สมศักดิ์. (2559). แนวทางการพัฒนางานวิชาการในสถานศึกษา. วารสารบริหารการศึกษา, 11(1), 15–28.

อัจฉรา เมฆนิล. (2561). การบริหารงานวิชาการของสถานศึกษาในสหวิทยาเขตนนทบุรี. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร.

Bass, B. M. (1985). Leadership and performance beyond expectations. New York: Free Press.

Bass, B. M., & Avolio, B. J. (1994). Improving organizational effectiveness through transformational leadership. Thousand Oaks, CA: Sage.

Bass, B. M., & Riggio, R. E. (2006). Transformational leadership (2nd ed.). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.

Hardoin, M. (2010). The relationship between school leadership and sustained academic achievement. Journal of Educational Administration, 48(3), 231–245.

Leithwood, K., & Jantzi, D. (2000). The effects of transformational leadership on organizational conditions and student engagement with school. Journal of Educational Administration, 38(2), 112–129.

Northouse, P. G. (2010). Leadership: Theory and practice (5th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.

Yukl, G. (1989). Managerial leadership: A review of theory and research. Journal of Management, 15(2), 251–289.