ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหาร สมรรถนะของครู และการรับรู้ความสามารถตนเองของครูที่ส่งผลต่อผลการปฏิบัติงานของครูตามระบบการประเมินตำแหน่งและวิทยฐานะตำแหน่งครู

ฟ้าใส   ใจเบิกบาน; จันทรัศม์  ภูติอริยวัฒน์

doi:10.60027/iarj.2025.288044

ผู้แต่ง

ฟ้าใส ใจเบิกบาน คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ https://orcid.org/0009-0006-7008-0028
จันทรัศม์ ภูติอริยวัฒน์ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ https://orcid.org/0009-0001-6094-0294

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2025.288044

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา, สมรรถนะของครู, การรับรู้ความสามารถตนเองของครู, ผลการปฏิบัติงานของครู, ระบบการประเมินตำแหน่งและวิทยฐานะตำแหน่งครู

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ผลการปฏิบัติงานของครูที่ดีนั้นเกิดจากสมรรถนะและการรับรู้ความสามารถในการทำงานที่ดี รวมถึงการส่งเสริมสนับสนุนจากผู้บริหารสถานศึกษาที่มีภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ระดับภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหาร ระดับสมรรถนะของครู ระดับการรับรู้ความสามารถตนเองของครู และระดับผลการปฏิบัติงานของครูตามระบบการประเมินตำแหน่งและวิทยฐานะตำแหน่งครู 2) ความสัมพันธ์ของภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหาร สมรรถนะของครู และการรับรู้ความสามารถตนเองของครูกับผลการปฏิบัติงานของครู และ 3) สร้างสมการพยากรณ์ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหาร สมรรถนะของครู และการรับรู้ความสามารถตนเองของครูที่ทำนายผลการปฏิบัติงานของครูตามระบบการประเมินตำแหน่งและวิทยฐานะตำแหน่งครูในโรงเรียนมัธยมศึกษาสังกัดกรุงเทพมหานคร

ระเบียบวิธีการวิจัย: เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่างในการศึกษานี้ได้แก่ ครู โรงเรียนมัธยมศึกษาในสังกัดกรุงเทพมหานคร จำนวน 260 คน ได้จากการสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้น เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล คือ แบบสอบถามประมาณค่า 5 ระดับ มีค่า IOC 0.80-1.00 ค่าความเชื่อมั่นแบบสอบถามทั้งฉบับ เท่ากับ .953 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน

ผลการวิจัย: 1) ระดับผลการปฏิบัติงานของครูตามระบบการประเมินตำแหน่งและวิทยฐานะตำแหน่งครูโดยรวมอยู่ในระดับมาก (\overline{x}=4.186, SD=0.378) ระดับภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาโดยรวมอยู่ในระดับมาก (\overline{x}=4.166, SD=0.353) ระดับสมรรถนะของครูโดยรวมอยู่ในระดับมาก (\overline{x}=4.196, SD=0.399) และระดับการรับรู้ความสามารถตนเองของครูโดยรวมอยู่ในระดับมาก (\overline{x}=4.082, SD=0.353) 2) ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา สมรรถนะของครู การรับรู้ความสามารถตนเองของครู และผลการปฏิบัติงานของครูตามระบบการประเมินตำแหน่งและวิทยฐานะตำแหน่งครู มีความสัมพันธ์ทางบวกในระดับปานกลางถึงมาก อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และ 3) สมการพยากรณ์ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหาร สมรรถนะของครูและการรับรู้ความสามารถตนเองของครู ร่วมกันทำนายผลการปฏิบัติงานของครูตามระบบการประเมินตำแหน่งและวิทยฐานะตำแหน่งครู ได้ร้อยละ 60.5 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ได้สมการถดถอยพหุคูณในรูปแบบคะแนนดิบและคะแนนมาตรฐาน ดังนี้

\hat{Y} = .518 + .269(X₁) + .489(X₂) + .122(X₃)

\hat{Z} = .251(Z₁) + .516(Z₂) + .114(Z₃)

สรุป: การศึกษานี้สรุปได้ว่าระดับผลงานของครูที่สูงนั้นได้รับอิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญจากภาวะผู้นำเชิงเปลี่ยนแปลง ความสามารถของครู และประสิทธิภาพในตนเอง ปัจจัยเหล่านี้มีความสัมพันธ์ในเชิงบวกและสามารถอธิบายความแปรผันในผลงานของครูได้ 60.5%

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2567). นโยบายและจุดเน้นของกระทรวงศึกษาธิการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567. สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.

กรุงเทพมหานคร. (2565). นโยบาย “คืนครูให้นักเรียน”. สำนักการศึกษา กรุงเทพมหานคร.

กฤษฎา เจตน์จำนงค์, & บรรจบ บุญจันทร์. (2564). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21. วารสารครุศาสตร์, 47(1), 88–100.

กิตติพันธ์ คำบาล, ดวงกมล สุขเกษม, & กนกวรรณ แสงประเสริฐ. (2566). สมรรถนะดิจิทัลกับการรับรู้ความสามารถของครูระดับมัธยมศึกษาในสังกัดกรุงเทพมหานคร. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 11(2), 94–107.

จันทรัศม์ ภูติอริยวัฒน์. (2560). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษากับแรงจูงใจในการทำงานของครูที่ส่งผลต่อจิตวิญญาณความเป็นครูโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมกรุงเทพมหานครเขต 2. Veridian E-Journal, Silpakorn University (Humanities, Social Sciences and Arts), 10(3), 1738–1757.

จารุวรรณ นูสา. (2564). องค์ประกอบภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2. วารสารการประชุมวิชาการเสนอผลงานวิจัยระดับบัณฑิตศึกษาแห่งชาติครั้งที่ 22, 14(3), 901–911

ชาตรี พงษ์พันธ์, บรรเทิง พลสวัสดิ์, ทัพไท ชุ่มนาเสียว, & ปรางทิพย์ ทาเสนาะ เอลเทอร์. (2567). แนวทางการจัดการสุขภาพชุมชนช่วงอุทกภัยสำหรับกลุ่มเปราะบาง: กรณีศึกษาตำบลหนองบ่อ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 9(4), 712–719. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej/article/view/280179

ธงชัย ศักดิ์สุวรรณ, & นวรัตน์ ไวชมภู. (2567). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารวิชาการ, 31(2), 45–56.

ธนภร อินต๊ะสิน, และคณะ. (2566). การพัฒนาระบบประเมินผลการปฏิบัติงานของครู. วารสารการประเมินผลและวิจัยทางการศึกษา, 8(1), 25–34.

นภัสรัญช์ สุขเสนา. (2565). “ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการปฏิบัติงานของครูในโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 2”. วารสารปัญญาภิวัฒน์ 14(3), 178 – 191.

นุสรา พูลสุด. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างทักษะของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 กับประสิทธิผลการปฏิบัติงานของครูในโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเวสเทิร์น มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 7(2), 72-85.

เบญจรัตน์ ราชฉวาง. (2566). สมรรถนะของครูในการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการ. วารสารวิจัยการศึกษาและการเรียนรู้, 12(3), 111–123.

ปติณญา เหลือสุข, และคณะ. (2563). สมรรถนะของครูระดับประถมศึกษาในยุคดิจิทัล. วารสารครุศาสตร์วิจัย, 10(4), 77–89.

ปริญญา วงษาเทพ และ ทนงศักดิ์ คุ้มไข่น้ำ (2566). แนวทางการพัฒนาทักษะในศตวรรษที่ 21ส าหรับเด็กปฐมวัยในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดหนองคาย. Sueksitalai Journal. 4 (1), 29-40.

ปวีณา บัวพุด, และคณะ. (2566). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาในกรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการและการวิจัยทางการศึกษา, 17(1), 20–34.

ปิ่นประภาภรณ์ กุลสุวรรณ. (2560). การพัฒนาภาวะผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารบริหารการศึกษา, 9(1), 1–10.

ปิยมาภรณ์ โตชะนก. (2567). การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการจัดการเรียนรู้ของครูในศตวรรษที่ 21. วารสารครุศาสตร์, 51(2), 89–104.

ภัทรชัย ปานดี. (2567). บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในการเสริมสร้างสมรรถนะครู. วารสารการพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา, 6(1), 35–47.

วิลาวัลย์ แสงประเสริฐ และธีระพงศ์ บุศรากูล. (2563). แนวทางการบริหารงานกิจการนักเรียนของโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสมุทรสาคร. วารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์ (มนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์), 10(3), 112-125.

สกุณา ใบภักดี, เยาวลักษณ์ สุตะโคตร และ ธวัชชัย ไพใหล. (2566). ปัจจัยทางการบริหารที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการปฏิบัติงานของครูในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3. วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย (สพบท.), 5(1), 27–40. สืบค้น จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JAPDEAT/article/view/262228

สำนักการศึกษา กรุงเทพมหานคร. (2565). แผนปฏิบัติราชการกรุงเทพมหานคร ประจำปี พ.ศ. 2566. https://webportal.bangkok.go.th/public/user_files_editor/130/BMAPlan/BMAplan66.pdf:contentReference[oaicite:6]{index=6}.

สำนักการศึกษา กรุงเทพมหานคร. (2567). รายงานสถิติการศึกษาปีการศึกษา 2567 โรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร.

สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา. (2564). คู่มือการดำเนินการตามหลักเกณฑ์และวิธีการประเมินตำแหน่งและวิทยฐานะข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ตำแหน่งครู. http://otepc.go.th/images/00_YEAR2564/03_PV1/1Mv9-2564.pdf:contentReference[oaicite:8]{index=8}.

สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา. (2566). รายงานสถิติบัญชีรายชื่อผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ. กรุงเทพฯ: คุรุสภา.

สุปรียา ไตรยะขันธ์, & รชฏ สุวรรณกูฏ. (2565). สภาพ ปัญหา และแนวทางพัฒนาการจัดการเรียนรู้ของครูในยุคดิจิทัลของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 5(1), 63–74

อรวรรณ คำยอด, & มัทนา วังขนอมศักดิ์. (2556). สมรรถนะครูที่ส่งผลต่อการปฏิบัติงานด้านวิชาการในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาราชบุรี เขต 2. วารสารการบริหารการศึกษาคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 3(2), 55 – 65.

อรวรรณ ไชยชาญ. (2563). การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างทักษะการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ที่จำเป็นสำหรับครูประถมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในภาคตะวันออก. วารสารวิจัยรำไพพรรณี, 14(1), 98–108.

Akman, Y. (2021). The relationships among teacher leadership, teacher self-efficacy and teacher performance. Journal of Theoretical Educational Science, 14(4), 720–744. https://doi.org/10.30831/akukeg.930802

Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191–215. https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191

Bass, B. M., & Avolio, B. J. (1994). Improving organizational effectiveness through transformational leadership. Sage Publications.

Erikson, E. H. (1950). Childhood and society. W. W. Norton & Company.

Gomez, F. C., Trespalacios, J., Hsu, Y.-C., & Yang, D. (2022). Exploring teachers’ technology integration self-efficacy through the 2017 ISTE Standards. TechTrends, 66(2), 1–13. https://doi.org/10.1007/s11528-021-00656-7

Kadir, A., & Saleh, S. (2012). [No full reference provided in the source]

Kanya, N., Fathoni, A. B., & Ramdani, Z. (2021). Factors affecting teacher performance. International Journal of Evaluation and Research in Education, 10(4), 1462–1468.

Karim, M. R., Masud, N. A., Subarna, N., Taherun, M., Billah, M. M., & Wienaah, P. (2021, December 23). Self-efficacy: A key component of teacher effectiveness (No. 24, p. 34). Masum and Wienaah, Prosper.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.

Leithwood, K., & Jantzi, D. (2006). [No full reference provided in the source]

McClelland, D. C. (1973). Testing for competence rather than for “intelligence”. American Psychologist, 28(1), 1–14. [Presumed standard citation]

Muliati, L., Putra, H. E. J., Warsim, W., & Titirloloby, P. (2022). [No full reference provided in the source]

Putra, H. E. J., Warsim, W., & Titirloloby, P. (2021). The effect of teacher competency on performance appraisal. Akademika, 10(1), 235–247.

Rahman, R., & Alim, M. (2019). The impact of employee competency on organizational performance: Evidence from a developing country. International Journal of Human Resource Studies, 9(1), 120–135.

Tschannen-Moran, M., Hoy, A. W., & Hoy, W. K. (1998). Teacher efficacy: Its meaning and measure. Review of Educational Research, 68(2), 202–248.