นวัตกรรมการจัดการน้ำเสียด้วยรางระบายน้ำระบบธนาคารน้ำใต้ดินแบบบ่อพักคู่

ประสิทธิ์ นนทะเสน; ประมุข  ศรีชัยวงษ์; กมลพรรณ  นนทะเสน

doi:10.60027/iarj.2025.283053

ผู้แต่ง

ประสิทธิ์ นนทะเสน มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ https://orcid.org/0000-0003-4244-3806
ประมุข ศรีชัยวงษ์ มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ https://orcid.org/0000-0002-1815-6228
กมลพรรณ นนทะเสน มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ https://orcid.org/0000-0002-6450-0851

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2025.283053

คำสำคัญ:

การจัดการน้ำเสีย, รางระบายน้ำ, ระบบธนาคารน้ำใต้ดินแบบบ่อพักคู่

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การใช้น้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคและน้ำที่ทิ้งจากการนั้นเป็นปัญหาที่สามารถแก้ไขได้ด้วยการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพ หากผ่านกระบวนการทางวิศวกรรมและการมีส่วนร่วมของชุมชน โดยมีนวัตกรรม "รางระบายน้ำระบบธนาคารน้ำใต้ดินแบบบ่อพักคู่" ที่ได้รับการพัฒนาจากการวิจัยต้นแบบการจัดการจัดการน้ำทิ้ง น้ำเสียและน้ำท่วมบ้านโคกก่อง จังหวัดชัยภูมิ โดยนำมาถ่ายทอดองค์ความรู้ให้กับชุมชนต้นแบบบ้านห้วยชันและองค์การบริหารส่วนตำบลนาฝาย เพื่อนำไปพัฒนาและแก้ปัญหาน้ำในชุมชนอย่างยั่งยืนเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชนและการบูรณาการเข้ากับแผนพัฒนาท้องถิ่นขององค์การบริหารส่วนตำบลนาฝาย

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยในครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยใช้กระบวนการวิจัยแบบมีส่วนร่วม (Participation Action Research: PAR) ของประชาชน เครื่องมือในการวิจัย แบ่งเป็น 3 ส่วน ได้แก่ การสำรวจ การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่ม

ผลการวิจัย: ผู้เข้าอบรมการจัดการน้ำเสียด้วย นวัตกรรมรางระบายน้ำระบบธนาคารน้ำใต้ดินแบบบ่อพักคู่ สมาชิกองค์การบริหารส่วนตำบลนาฝาย และตัวแทนชุมชน 19 หมู่บ้าน จำนวน 38 คน ได้รับความรู้การสร้างระบบรางระบายน้ำระบบธนาคารน้ำใต้ดินแบบบ่อพักคู่ และได้ระบบรางระบายน้ำระบบธนาคารน้ำใต้ดินแบบบ่อพักคู่ 1 ระบบ

สรุปผล: ต้นแบบบ้านห้วยชัน ตำบลนาฝายสามารถจัดการจัดการน้ำทิ้ง น้ำเสียและน้ำท่วมในบริเวณจุดที่ประสบปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ และองค์การบริหารส่วนตำบลนาฝายนำระบบรางระบายน้ำระบบธนาคารน้ำใต้ดินแบบบ่อพักคู่ เข้าสู่แผนพัฒนาท้องถิ่น

เอกสารอ้างอิง

ขวัญใจ เปือยหนองแข้ และยุภาพร ยุภาศ. (2563). แนวทางส่งเสริมการมีส่วนร่วมของเครือข่ายประชาชนในการบริหารจัดการภัยแล้งด้วยนวัตกรรมธนาคารน้าใต้ดิน. Journal of Local Governance and Innovation, 4(2), 311–324. Retrieved from https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JLGISRRU/article/view/243027

นริศรินทร พันธเพชร และ สมิหรา จิตตลดากร. (2564). รูปแบบการจัดการโครงการธนาคารน้ำใต้ดินอย่างยั่งยืนของจังหวัดยโสธร, วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 6(3), 92–107.

บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพฯ : สุวีริยาสาส์น.

ปิยธิดา ศรีพล, รัชดา ภักดียิ่ง, พรสวรรค์ ชัยแรง, รุ่งนภา กิตติลาภ และ อณพสิษฐ ไชยเชษฐ์. (2563). แนวทางการจัดการน้ำเสียบึงหนองโคตรของเทศบาลตำบลบ้านเป็ด อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิชาการและวิจัยมหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, 10(2), 124-136.

พีรญา ชื่นวงศ์. (2563). ปัจจัยด้านความรู้และความเข้าใจที่ส่งผลต่อการตระหนักรู้และการยอมรับในการจัดการน้ำเสียในชุมชน ในเขตอำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย. วารสารวิชาการและวิจัยสังคมศาสตร์. 15 (1),61-74.

โยธิน แสนมนตรี. (2563). ประสิทธิผลการบริหารจัดการน้ำเสียในเขตเทศบาลเมืองพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี. วารสารทบทวนการบริหารและสังคมศาสตร์. 3 (1), 31-39.

หวานใจ หลำพรม. อิศรา ศิรมณีรัตน์. อนงค์ รักษ์วงศ์. (2565). ความรู้ความเข้าใจและความคิดเห็นต่อพฤติกรรมการใช้น้ำและการจัดการน้ำทิ้งของประชาชนในเขตเทศบาลเมืองกระทุ่มแบน จังหวัดสมุทรสาคร. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ. 16 (2), 198-209.

อุมาวรรณ วาทกิจ และวรวิช โกวิทยากร. (2562). ผลกระทบโรงงานแปรรูปขยะมูลฝอยเป็นพลังงานไฟฟ้าสถานีกำจัดขยะ เทศบาลนครขอนแก่น. (รายงานการวิจัย).ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ.

Onnuam, R., Chaowakeeratipong, T., & Aranyawong, R. (2019). The Strategy for Domestic Wastewater Management in Kamphaeng Phet Province. Humanities and Social Sciences Journal of Pibulsongkram Rajabhat University, 13(2), 481–496. Retrieved from https://so01.tci-thaijo.org/index.php/GraduatePSRU/article/view/167798